Tung toăng hngêi ku\n a thôn 8, cheăm Ea Đar, tơring Ea Kar, kong pơlê Dak Lak pôa Nguyễn Văn Thiện, kot mâ hơnăm 1951, ôh tá kơtoâ dêi tơdroăng ki [riê rơ-rêk tung hiâm mơno drêng khu kăn ki pêi dêi hnoăng cheăng tung Tíu xiâm ngăn mâu ngế ki tro trếo ‘mêi dioxin troh hngêi pôu kơ-êng [ă hbru tơmeăm ăm rơpo\ng pôa tơmeăm Têt kơnâ lối 1 rơtuh liăn.

Pôa Thiện ăm ‘nâi, pôa veăng tung rôh tơplâ a tíu tơplâ troăng 9 peăng hdroh Lếo a hơnăm 1970. Xua tro tâ trếo ‘mêi dioxin pro pôa đi đo châi, tamo. 2 tung 5 ngế kuăn dêi pôa xuân tro tơdjâk dêi trếo dioxin, tung mê ai môi ngế hiăng hlâ drêng bu nếo kot mâ, môi ngế tro pơreăng kân ko, plôm mâ [ă hrế tâi tâng châ. Kế tơmeăm dêi khu ki pêi dêi hnoăng cheăng hbru ăm drêng rôh Têt troh, rơnó hơngui vêh, cho ivá mơhnhôk kân khât, pro tơdroăng ki sôk ro, phâi tơtô ăm rơpo\ng tung rơnó hơngui kố.

Khu ngăn mâu ngế ki tro trếo dioxin pôu [ă hbru tơmeăm Têt ăm rơpo\ng pôa Thiện

‘’Teăng mâ rơpo\ng hngêi mơnê Tơnêi têa khu ngăn mâu ngế tro trếo ‘mêi dioxin rơtế [ă mâu khu kăn ki pêi dêi hnoăng cheăng [ă tuăn hiâm hơ-ui pâ vâ mơhnhôk, hơlêm tung 3 hâi Têt kum kế tơmeăm, mâ luâ gá ku\n la pêng păm tơdroăng ki sôk ro ăm rơpo\ng á’’.

Xo tơmeăm Têt, jâ Lê Thị Mạo, kot mâ hơnăm 1951, a thôn 4, cheăm }ư\ Ni, tơring Ea Kar, kong pơlê Dak Lak tối, 50 hơnăm rêh [ă on veăng mê lối 30 hơnăm jâ athế pêi cheăng tơbrêi tơbrêh môi ngế rak ngăn dêi kơnốu, păn roăng kuăn. Xua tơdroăng ki tro trếo pơreăng ki ngế kơnốu tro sap ing rôh tơplâ hiăng chiâng tơdroăng ki hngăm hngo a kơxah dêi ngế kơdrâi, pơklât thế jâ Mạo athế mơeăm păn roăng rơpo\ng tơkâ luâ mâu khế hơnăm pá puât.

Tối mâu tơdroăng ki xơpá dêi jâ Mạo, rêm hơnăm, malối tung rôh Têt, khu pơkuâ cheăm rơtế [ă mâu khu ki ai tuăn hiâm hơ-ui hiăng troh pôu, kơ-êng, mơhnhôk [ă hbru ăm ăm jâ hên tơmeăm ki ai pơxúa. Tơdroăng ki mơhnhôk mê hiăng veăng kum pro ivá vâ jâ Mạo pơtối mơ-eăm, tơkâ luâ mâu tơdroăng ki châi heăng vâ rak ngăn dêi ăm rơpo\ng hngêi:

‘’Á xuân hlo sôk ro drêng châ Đảng, tơnêi têa tơmâng ngăn troh rơpo\ng ki tro trếo ‘mêi môi tiah kố. Á mơnê Đảng [ă Tơnêi têa hiăng tơmâng ngăn troh mâu ngế ki ai hnoăng môi tiah kố. Hâk tơngăm khât’’.

Hên hnoăng tơmeăm ki pơxúa hiăng châ hbru ăm mâu ki tro trếo dioxin a Dak Lak hdrối Têt Canh Tý

Kong pơlê Dak Lak nôkố ai lối 3 rơpâu ngế tro trếo ‘mêi dioxin la bu ai 1610 ngế dế châ kâ liăn to\ng kum, vâ kum mâu ngế ki tro trếo ‘mêi dioxin xuân môi tiah mâu rơpo\ng dêi vâi ai môi rôh Têt phâi tơtô, Khu ngăn mâu ngế ki tro trếo dioxin kong pơlê Dak Lak mơhnhôk mâu ivá dêi Khu, tơdrêng amê hnối krếo thế, mơhnhôk mâu kơ koan kơvâ cheăng, mâu khu mơdró kâ [ă mâu khu ki ai tuăn hiâm hơ-ui veăng tơdjuôm ivá to\ng kum.

Drêng Têt Lo hơnăm nếo canh Tý 2020 kố, Khu kố hiăng hbru 1.660 hnoăng tơmeăm [ă tâi tâng kơxo# liăn lối 560 rơtuh ăm mâu ngế ki tro trếo dioxin tung kong pơlê. Pôa Ngô Song Hào, kăn hnê ngăn mâu ngế ki tro trếo dioxin kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, maluâ bu cho mâu kế tơmeăm ki ku\n la mơhno tối tơdroăng ki tơmâng ngăn, to\ng kum dêi pơlê pơla ăm mâu ngế ki tro trếo dioxin, kum vâi piu iâ mâu tơdroăng ki châi heăng vâ tơdah Têt phâi tơtô tâ:

‘’Têt Canh Tý 2020 ngin hiăng mơhnhôk mâu khu ki to\ng kum vâ hbru tơmeăm Têt ăm mâu ngế ki tro trếo dioxin, tơru\m [ă mâu khu lêng, kuăn pơlê tung pơlê kong kân Hồ Chí Minh lăm hbru tơmeăm ăm mâu ki tro trếo dioxin a 5 tơring, u ối 10 tơring ngin xo kơxo# liăn ki to\ng kum ăm mâu ngế ki tro trếo dioxin ki hiăng ai kho\m mơ-eăm ăm mâu rơpo\ng ki tro trếo dioxin pơrá ai tơmeăm Têt.

Rơpo\ng mâu ngế ki tro trếo dioxin [riê phoih tung hiâm mơno drêng khu kăn troh pôu [ă hbru tơmeăm Têt

Hiăng lăm pôu, hbru tơmeăm ăm mâu rơpo\ng ki tro trếo dioxin ki râ ó. Tung la ngiâ ah, ngin pơtối lăm chu troh a mâu tơring hbru ăm tơmeăm, ăm mâu ki tro trếo dioxin vâ tiah lâi rak tơniăn ăm mâu rơpo\ng ki tro trếo dioxin pơrá ai tơmeăm kâ Têt. Maluâ gá iâ la cho ivá mơhnhôk ăm mâu ngế ki tro trếo dioxin híu sôk ro, loi tơngah ‘mâi mơnhông tơdroăng xơpá, tơru\m [ă pơlê pơla’’.

Mâu kế tơmeăm Têt châ hbru ăm cho mâu tơdroăng ki to\ng kum, hơ-ui, tuăn hiâm pâ dêi Khu ngăn mâu ngế ki tro trếo dioxin kong pơlê, rơtế [ă mâu kơ koan, khu mơdró kâ, khu ki ai tuăn hiâm hơ-ui rơhêng vâ pơtroh troh mâu ngế ki tro trếo dioxin, rơhêng vâ mâu rơpo\ng châ ai môi rôh Têt ai tu\m tơdroăng ki pâ nhuo#m dêi pơlê pơla.

Nam Trang chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng