Lo ing mâu pơlê ki phá tơ-ê dêi rơpó mot ối a tơring Dak Glong, kong pơlê Dak Nông pêi cheăng kâ hiăng lối 20 hơnăm, ôh tá kâi chiu kô tơdroăng pá têk on [ă têa châu a tơdế kong ngo, hơngế hơhngo, hngiú há, môi khu rơpo\ng kuăn pơlê (cho thôn 10 [ă thôn 6, cheăm Quảng Khê) hiăng tơlo liăn rôe kơxái on tơhrik [ă xo trăng loăng tâp vâ hnhâng kơxái on tơhrik ing kơpong hngêi pơkeăng dêi tơring.

Khu ngăn on tơhrik Dak Glong hnhâng troăng kơxái on tơhrik [ă pro tơ’nôm tíu krâ ‘măn kơmăi ăm tâk ju on tơhrik a cheăm Quảng Khê

Xua troăng kơxái ku\n, mơngế vâ xúa on hên mê on tơhrik oh tá bê. Vâ  tơkâ luâ tơdroăng kố, hơnăm kố hngêi kơmăi on tơhrik tơring Dak Glong (Ko\ng ti ngăn on tơhrik Dak Nông) hiăng ‘no liăn ‘mâi rơnêu pro troăng kơxái krâ ‘măn tơ’nôm kơmăi ki kân, mê hiăng hơ’lêh iâ tơdroăng xúa on. Nâ Nguyễn Thị Thìn, ối a thôn 6, cheăm Quảng Khê tối ăm ‘nâi:

‘’Hdrối nah, vâ troăng kơxái on tơhrik troh a kố mê pin rôe kơxái hnhâng xêh. Troăng on tơhrik oh tá têi mê hmôu pơ chếo cầu giao đi đo. Hrik têa [ă kơmăi roh hmân ếo thế hrik roh chôu ki iâ mơngế xúa on, chôu ki hên ngế xúa, ôh tá kâi, gá tơpâ hlối. Nôkố on tơhrik têi tâ, eăng tâ há, rêm khế nâp 350 rơpâu liăn, on tơhrik 3 pha vâ hrik têa tôh loăng plâi, ngăn pin tôh hên lơ iâ ga xuân to mê liăn há’’.

Kơxái on tơhrik nếo hnhâng hluâ a ngiâ hngêi, rơpo\ng jâ Nguyễn Thị Mừng ối a thôn 10 rơtế [ă mâu rơpo\ng tung pơlê hiăng veăng nâp liăn vâ krâ pul on ăm bâ eăng drô troăng tung thôn, hlối vâ rak pro tơniăn –pro ro iâ tung hơnăm nếo.

‘’Mâu hơnăm hdrối kuăn a hmôu pơ pro xêh [ă trăng loăng ing tơring, ai khế ki ‘nâ tâi 1 rơtuh 300 rơpâu, ai khế ki ‘nâ tâi 1 rơtuh. Sap ing hâi ki mâu ngoh pro on tơhrik mê a hlo rơpâ. Vâi tối cho on tơhrik 3 pha, mơ’no gá bâ eăng.

Pu\n veăng ai pul on, on pá gong há. ‘Na tơdroăng tơlo liăn krâ pul on pá gong troăng ăm vâi. Kơ-[in a kuâ hngêi mê thế hrik têa vâ xúa ôu kâ hum roh. Mâu ngoh xo 300 rơpâu liăn, rơpâ ‘nâng’’.

Ai on tơhrik 3 pha, kuăn pơlê a cheăm Quảng Khê tơnăng tơlo liăn vâ rôe xêh kơxái pul on ‘măn drô troăng ăm bâ eăng tung thôn

Tung mâu hơnăm hdrối, mâu thôn 1,2,3 dêi cheăm Dak Rmăng bú ai lối 2 rơpâu pơ’leăng mâ mơngế hdroâng kuăn ngo Mông, la kơvâ ngăn on tơhrik thế ‘no rơtal liăn vâ tâp trăng, hnhâng troăng kơxái on tơhrik ‘no lối rơtal liăn mơjiâng pro kơxai on tơhrik 220 KV xo\n lối 20 km tơkâ ngo, kong kân vâ djâ on tơhrik troh ăm kuăn pơlê ai on tơhrik xúa tung rêh ối, pêi cheăng kâ.

Hơnăm kố, thôn 5 [ă thôn 6 pơtối châ Tơnêi têa ‘no liăn mơjiâng pro tơdroăng tơkêa ‘no on tơhrik tung thôn ing troăng kơxái on tơhrik tơnêi têa. Pôa Giàng A Chu, kăn pho\ thôn 5, cheăm Dak Rmăng, tơring Dak Glong ăm ‘nâi, tung thôn ai lối 800 ngế ki hên to mơngế Mông ki lo ing peăng kơnho\ng mot rêh ối sap ing hơnăm 2001 troh nôkố. Tơnêi ối akố tơtro vâ pêt kơphế xua hâi teăm ai on tơhrik tơnêi têa mê tơdroăng hrik têa tôh xuân môi tiah uâ báu trâm hên xơpá.

Nôkố hlo ai troăng kơxái on tơhrik hiăng hnhâng troh a mâu thôn, kuăn pơlê sôk ro, mơni Têt kô ah  kô ro tâ nếo. Pôa Giàng A Chu tối:

‘’Drêng nếo ai on tơhrik ôh tá ai kuăn pơlê ki lâi têk on [ă têa châu. Klêi mê on tơhrik ki xúa ing mâ hâi kuăn pơlê rôe xêh, ‘na on tơhrik hâi teăm ai. Hơnăm kố Tơnêi têa nếo pro, Kăn hnê ngăn cheăm tối Têt hơnăm kố hiăng ai on tơhrik.

Ai on tơhrik pêi cheăng ki klâi xuân tơ’lêi. Môi tiah kơmăi hrik têa tôh kơphế. Chiâ klôh ai ko kơmăi diezel vâ hrik têa la ôh tá tơ’lêi [ă on tơhrik. Rơpo\ng hngêi kal vâ xúa hên, bú ôi kal to ki pê rơxôh. La ngiâ kố ah hiăng ai on tơhrik kal tơmeăm klâi kô rôe ki mê’’.

Khu ngăn on tơhrik Dak Glong dế tơru\m [ă tíu pêi cheăng mơjiâng pro, re\ng hnhâng kơxái on tơhrik troh kơpong hơngế hơngo Dak Rmăng

Pôa Đỗ Văn Triều - Ngế pơkuâ ngăn on tơhrik Dak Glong (Ko\ng ti ngăn on tơhrik Dak Nông) ăm ‘nâi, tối tơbleăng tơdroăng kêa bro hnhâng troăng kơxái on tơhrik troh mâu thôn pơlê pro hdrối ăm cheăm tíu tơkăng kong [ă kơpong xahpá, troh nôkố hiăng pro kêi cheăm tíu tơkăng kong [ă kơpong ki xahpá, troh nôkố hiăng pro klêi 3 tíu krâ ‘măn kơmăi ăm tâk ju on tơhrik, ai 1,6km troăng kơxái ki kân, 1,2km troăng kơxái ki ku\n, [ă tâi tâng kơxo# liăn 2 rơtal 200 rơtuh liăn.

Tơdrêng amê, tíu pêi cheăng hiăng chêh pro tơdroăng pơkâ ‘mâi rơnêu, hơ’lêh, mơdêk kơxo# ki xúa dêi kơmăi. Tiô tối hdrối, hdrối Têt lo hơnăm nếo Mậu Tuất kô pro klêi dâng 25 tíu krâ ‘măn kơmăi ăm tâk ju on tơhrik, mơdêk ki têi dế on tơhrik mơ’no tung roh Têt [ă vâ tơniăn ai on tơhrik mơ’no tung rơnó mơdrăng la ngiâ. Pôa Đỗ Văn Triều tối:

‘’Vâ tơniăn ‘na on tơhrik tung rơnó mơdrăng ăm kuăn pơlê tung kơpong tơring Dak Glong, Khu ngăn on tơhrik Dak Glong xuân mơdêk re\ng, tơru\m [ă mâu tíu pêi cheăng mơjiâng vâ hnhâng kơxái, krâ kơmăi on tơhrik mơno tung rơnó mơdrăng hơnăm 2018 ăm mâu ropo\ng kuăn pơlê.

Troh hdrối lơ 31/12, ngin kô pro klêi mâu tơmeăm khoăng ki u ối, pro 2 tíu krâ ‘măn kơmăi ăm tâk ju on tơhrik, 6km kơmăi ki ku\n [ă tâi tâng kơxo# liăn ‘no mơjiâng pro 1 rơtal 600 rơtuh liăn. Tíu ki ngin pro kố pá puât, hnhâng mâu troăng kơxái tơkâ luâ ngo klâ dêi pó. Châ Ko\ng ti tơmâng hiăng ‘no pro ăm ngin môi to hngêi ki gâk mơ’no a cheăm Quảng Sơn hbrâ vâ mơ’no on tơhrik, môi pâ ăm mâu vâi ngoh vâi o ki pêi cheăng ‘na on tơhrik ai tíu pơtê vâ mơ’no on tơhrik ăm kuăn pơlê’’.

Rơnó mơdrăng la ngiâ, kuăn pơlê a thôn 5, thôn 6 cheăm Dak Rmăng ôh tá xúa xếo kơmăi ki trêng têa châu vâ uâ kơphế

Tơnêi kân rơdâ, to rơnâk ngo, kong kế, kuăn pơlê rế hên (malối kuăn pơlê ki mot rêh ối hmâng vâ rêh ối tung kong), la vâ tơniăn ai on tơhrik [ă mơnhông mơdêk tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê, kơvâ ngăn ‘na on tơhrik Dak Glong tối phá xêh xuân thế mơ-eăm pêi cheăng vâ tơkâ luâ xahpá vâ chôa lâng mơ’no on tơhrik tơniăn.

Troh nôkố, lối 80% kơxo# thôn, pơlê hiăng ai on tơhrik, [ă lối 95% rơpo\ng ai on tơhrik xúa tơniăn. Kơnôm ing mê, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê a tơring kơtiê xapá kố hiăng châ hơ’lêh hên.

Hoàng Qui chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng