Mot a thôn 5 Tầng tơdroăng rêh ối sap hơnăm 2005 mâu hâi ki thôn nếo châ mơjiâng, ‘nâi tu\m tơdroăng cho pôa Vy Văn Tới, ối a thôn 5 Tầng, cheăm Đăk Rla ‘nâi nhên ki hơ’lêh a tíu kố, ki má lối sap ing ai on tơhrik.

On tơhrik ôh tá xê to kum tơdroăng vâ bâ eăng, xúa ki pế khía kơtâu [a\ on tơhrik, kơtuh hngiú, tơmâng rơ’jíu, ngăn um tơvi, mê ối kum tung rêh ối rêm hâi cho hrik têa vâ ôu hum rôh jíu ing mâu klôh ki pong ăm kơpong pá puât kố. Pôa Vy Văn Tới, tối ăm ‘nâi:

‘’Nah tá hâi ai on tơhrik kuăn pơlê pá ‘nâng ‘na têa ôu, kơmăng ai drêng bu ai môi to têa klôh kuăn pơlê tơkôm dêi pó vâ hnêng têa. Sap ing hâi ai on tơhrik tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê kơdroh ki pá puât, sap ing hâi ai on tơhrik 3 rơpo\ng tơdjuôm môi klôh têa ki pong xua mê tơdroăng kuăn pơlê hiăng hơ’lêh’’.

Xuân sap ing ai on tơhrik, um méa thôn pơlê a kố hiăng hơ’lêh hên. Mâu tíu tê mơdró kế tơmeăm on tơhrik, tê mơdró cơ kh^ [a\ tê kế tơmeăm khoăng ki xúa rêm hâi xuân châ po, [a\ hên tu\m têk kế tơmeăm khoăng, tơ’lêi hlâu ăm vâi krâ rôe kế tơmeăm khoăng.

Ngoh Phạm Ngọc Hưng, ngế pơkuâ môi tíu tê kế tơmeăm khoăng ki xúa rêm hâi a thôn 5 Tầng tối ăm ‘nâi, kơnôm ai on tơhrik mê tơdroăng tê mơdró dêi rơpo\ng tơtêk tâ; tu\m tơdroăng pêi chiâk deăng, tơdroăng rêh ối vâi krâ ai hơ’lêh hên:

‘’Sap ing hâi ai on tơhrik, vâi krâ hiăng phá tơ-ê tâ hdrối nah, ai tơvi, kơtuh hngiú, tơdroăng rêh ối kuăn ‘ne\ng châ hriâm tâp, chiâk deăng hdrối nah tôh [a\ kơmăi laga nôkố tôh [a\ on tơhrik gá niân tâ, vâi krâ mơnhông mơdêk tâ hdrối nah hên tâ’’.

Thôn 5 Tầng kơtăn tơdế cheăm Đăk Rla, tơring Dak Mil vâ chê 30 km, troăng prôk pá puât. Troh a rơnó mêi, vâ lăm a cheăm thế tơkâ hluâ cheăm }ư Knia, tơring }ư Jut. Thôn nôkố ai lối 250 rơpo\ng [a\ 850 pơ’leăng mâ mơngế, ki hên cho mơngế Mông [a\ Dao.

Tung mâu hơnăm hiăng hluâ, xua hngêi trăng, troăng klông tá hâi châ mơ’no liăn, mê tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ trâm hên pá puât.

Laga, sap apoăng hơnăm troh nôkố, trăng kơxái on tơhrik tơnêi têa châ toi troh a thôn 5 Tầng. Kố cho ki kal, kum mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla, mơdêk tơdroăng rêh ối ăm kuăn pơlê.

Jâ Nông Thị Thuyết, Kăn pơkuâ hnê ngăn Chi [o# thôn 5 Tầng, cheăm Đăk Rla, tơring Dak Mil tối ăm ‘nâi: Ai on tơhrik, vâi krâ ai on tơhrik vâ hrik têa tôh kế tơmeăm khoăng, ing mê, kô hơ’lêh hdrê pêt ing loăng iâ hâi troh loăng ton hâi môi tiah kơphế, tiu,…Ing mê pêi lo liăn kô tâk:

‘’Sap ing hâi ai on tơhrik troh nôkố tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ xuân chôa ‘lâng tơniăn, vâi krâ xúa on tơhrik tung tơdroăng rêh ối rêm hâi, hơ’lêh hdrê pêt, pêt mâu loăng plâi ton hâi, tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ rế hía rế mơnhông mơdêk tâ.

Peăng khu pơkuâ on tơhrik nếo krâ môi kơmăi klâ xoăng on tơhrik nếo vâ vâi krâ xúa on tơhrik ba pha tung tê mơdró, on tơhrik a thôn tơniăn, maluâ troăng pá puât, hơngế tíu xiâm laga xuân tơniăn le\m’’.

Pôa Nguyễn Xuân Huy, Kăn pơkuâ on tơhrik Dak Mil, kong pơlê Dak Nông tối ăm ‘nâi, on tơhrik thôn 5 Tầng, cheăm Đăk Rla ối tung tơdroăng tơkêa bro on tơhrik thôn pơlê. On tơhrik mê ai kơxái ivá krâ kơvâ, mâu kơmăi klâ xoăng on tơhrik [a\ troăng kơxái ju ivá, tơniăn bê on tơhrik, kum tung pêi chiâk deăng, tê mơdró.

Pôa Nguyễn Xuân Huy tối ăm ‘nâi:

‘’Tung pơla kố nah on tơhrik Dak Mil hiăng mơ’no liăn tâp trăng hnhâng kơxái on tơhrik troh mâu rơpo\ng xúa tung cheăm, kơpong túa pơkuâ dêi đo#i vâ chê 30 km, ki rơhêng vâ tối tâng rơnó mêi mê lăm châ môi pôe hâi nếo troh a kơpong mê. Vâ pêi pro troăng hơlâ tơchuâm mê khu pơkuâ on tơhrik đi đo pơtroh môi khu pêi cheăng a thôn, vâ kum kuăn pơlê ‘na on tơhrik.

Tâng kup on tơhrik lơ trâm tơdroăng ki tá tơniăn kal athế tối pơtâng. Pak^ng mê, khu pơkuâ on tơhrik hbrâ rơnáu kum a kơpong pá puât kố, hbrâ rơnêu troăng kơxái on tơhrik, chôu on tơhrik dêi kuăn pơlê, ôh tá ăm ai tơdroăng ki tơ’nhê’’.

Tơdroăng mơ’no liăn cheăng tâp trăng hnhâng kơxái on tơhrik ăm thôn 5 Tầng, cheăm Đăk Rla, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông cho tơdroăng pêi ki tơtêk, mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla a kơpong ki pá puât kố. Kố cho tơdroăng ki kal vâ thôn 5 Tầng mơ-eăm klu\n ing kơtiê./.

Hoàng Qui chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng