A tơnêi Lếo ai môi pơlê Việt Nam [ă um méa xiâm loăng, kơno têa hiăng lối môi hr^ng hơnăm kố. Mê cho pơlê Xiêng Vang ối tung tơring Noong Bok, kong pơlê tơkăng kong Khăm Muộn, tơdjêp [ă Siam. Maluâ tơkâ luâ hên tơdroăng pá puât, kuăn pơlê akố xuân ối rak vế nâl tơpui, túa rêh ối [ă khôi túa le\m tro dêi mơngế Việt Nam. Mâu hngêi trăng châ mơjiâng pro ing loăng tâl. Tâ tá hngêi cho kơdrum deăng, klâng, chiâk, [ă mâu loăng nhiu ki hiăng ton dâng 3 ngế kuâ dế lo reăng le\m tơpok a mâu hâi khế 3 âm l^t kố.

Drô kroăng Mekong cho mâu xiâm loăng plâi rơkuâ chí, loăng plâi nong [ă xiâm kơlá châ pêt te\ng, tâng to kong khía, kối gá agrut ngi ‘nâi dế chuih tit dêi pó tung plâ rơnó. Mơngế Việt Nam a tíu kố pak^ng tơdroăng pêi chiâk deăng mê ối rak vế tơdroăng cheăng ton nah dêi nôu pâ, jâ pôa djâ tơvế sap ing Việt Nam môi tiah túa pro kơ-[ăn tơxông, xup khăng dêi Quảng Bình.

Tiô pôa Đặng Văn Hồng, vâ chê 90 hơnăm, cho mơngế Việt Nam tuăn hiâm kơhnâ, rơkê ple\ng, ôh tá la lâi xâu mâu tơdroăng ki tơbrêi, tơbrêh xơpá. Xua tuăn hiâm tơru\m, to\ng kum dêi pó mê hiăng kum kuăn pơlê tung pơlê rêh ối tơniăn, mơnhông mơdêk la xuân ối rak vế ôh tá hơ’leh khôi túa le\m tro ton nah tung plâ 100 hơnăm hdrối:

‘’Vâi tối, loăng trâi kơno têa, plông hngêi, pâ pơlê, pâ kơtâu. Tâng ai môi ngế prôk lêk mê tá pơlê troh tơdjuôm ivá veăng ‘mế mâu ngế ki krâ ai inâi ki vâi ôu eăng akố. Xuân môi tiah mê, tơdroăng ki tơru\m hdrối môi tiah kơ’nâi xo ah hmôi xuân ối rak vế ki le\m tro ‘ló mê’’.

Mơngế Việt Nam hơngế dêi pơlê xiâm ôh ti xê ối rak vế le\m môi tiah hdrối khôi túa le\m tro hdroâng kuăn ngo tung plâi nuih tơná mê ối pro tơdjâk tung lâp lu vâ hên ngế châ ‘nâi troh môi tiah Thak sih Âm nhạc hơnăm ối nếo Trần Tuấn An dế rêh ối a Mih. {ă tơdroăng ki rơkê hên hdroh châ kâ pri môi má Môi, ối má Péa a mâu rôh tơ’noăng hơdruê ki kân a kong têa ê, Trần Tuấn An ai rôh mơđah hơdruê a hên kong têa tung lâp plâi tơnêi. {ă a mâu tíu ki lâi ngoh troh, ngoh pơrá mơđah hơdruê sap ing 1 troh 2 [ai cho [ai hơdruê Việt Nam.

‘’Tơdroăng mơđah hơdruê ki lâi dêi An xuân ai 1 troh 2 [ai hơdruê Việt Nam. An hmâ hơdruê [ai Bèo dạt mây trôi, Người ơi người ở đừng về [ă achê kố cho Mưa và Núi rừng Tây Nguyên dêi thái Đặng Ngọc Long. An đi đo hdruê môi, péa [ai dêi pơlê xiâm vâ vâi ‘nâi An troh ing lâi [ă mâu ngế ki hmâng kong têa ê ‘nâi rôh mơđah tơbleăng dêi tơná ai pơxúa klâi, vâi hâk vâ hmâng mâu [ai hơdruê Việt Nam’’.

Rơhêng vâ châ tơpui [a\ tâi tâng vâi pú tung lâp plâi tơnêi tiah kố: Á cho mơngế Việt Nam [ă vâ mâu ngế ki hmâng kong têa ê ‘nâi tiah lâi ki kơnía ‘na mơhno túa le\m tro Việt Nam, cho ivá mơ-eăm, cho tơdroăng ki hâk tơngăm dêi hên ngế Việt Nam ki hngế ing dêi pơlê xiâm. Tơdroăng mê châ mơhno tối sap ing môi to ếo xo\n khôi hmâ Tie#n sih Thái Kim Lan xâp dêi a châ rêm rôh tâng a lâm hnê a Alơmăng, cho túa ki cô hâk tơngăm tối [ă hơdruê ‘na mâu [ai hơdruê ki hmâ hmâng dêi Việt Nam, cho ivá mơ-eăm cô tí tăng, ‘măn rak lối chât plâ ếo khôi hmâ dêi mâu pơtáu, mâu ngế ki kum cheăng a chal pơtáu Nguyễn:

‘’Tung pơla hnê, mâu sinh viên hâk vâ tíu á má môi mê cho xua á hmâ xâp ếo xo\n, xua vâi hâk vâ tối tiah kố châ ‘nân tung lâm hriâm ai cô hnê cho cô tơnêi têa ki ê [ă le\m khât tung khôi túa le\m tro dêi tơná. Á hlo tâng pin rak vế khôi túa le\m tro dêi tơná mê pro kro mơdro\ng tơ’nôm kuăn mơngế pin [ă tơ-[rê dêi tơná’’.

{ă tuăn hiâm hâk tơngăm, pâ nhuo#m má môi, ngế ki kơchuâ chêh pơchoh chêp ếo Minh Hạnh hiăng ăm kế tơmeăm teăn tung mâu kế tơmeăm kơchuâ, mơđah tơbleăng a tíu pêi cheăng Khu lâp kong têa Geneve [ă a hên tíu ki mơđah tơbleăng ếo pơtâk tung lâp plâi tơnêi. Tơdroăng mê hiăng pro tơdjâk ó khât [ă mâu hmân ếo [ă mâu khu mơhno túa le\m tro lâp plâi tơnêi. Xua mê, ôh ti xê cho ếo pơtâk, tơdroăng ki pro phá tơ-ê, túa ki rơkê ple\ng mê cho mâu tơdroăng ki kơnía git ‘na mơhno túa le\m tro ki tơviah ối tung dế mâu tơdroăng ki le\m dêi tơmeăm teăn, môi tiah ki kơnía krê dêi rêm hdroâng kuăn ngo nho\ng o:

‘’Á ôh tá kâi xo tâi mâu prế, ché dêi 54 hdroâng kuăn ngo la mâu hdroâng kuăn ki xiâm má môi, mâu prế, ché [ă mơngiơk ki le\m má môi, tơtro [ă túa ki le\m nôkố mê á ‘mot tung mâu ếo pơtâk mơđah tơbleăng kố’’.

Djâ tơvế tuăn hâk mơnâ, tơdroăng ki rơhêng vâ pleăng [ă tối rơdêi ivá hơnăm ối nếo a rêm kơvâ cheăng, tơdroăng ki prôk troh a lâp lu tíu, [ă mâu rôh ki xơpá má môi, ôh tá tơniăn má môi, vâi đi đo vêh dêi ngi pơlê xiâm vâ ai tơdroăng ki to\ng kum, tơniăn le\m. Tung mâu tơdroăng ki lâi maluâ xơpá má môi, tơnêi têa xuân cho ngế nôu ki têm rơpiât đi đo vâ rak vế tung hiâm mơno ăm dêi kuăn. Ivá hơnăm ối nếo hâi kố xuân ivá mơ-eăm rêm hâi, pơtối dêi pâ, pôa vâ chêh pơtối a mâu tơdroăng ki nếo hâk tơngăm dêi hdroâng mơngế, vâ drêng xơpá, tơbrêi tơbrêh tơkâ luâ, tâi tâng ki u ối cho tuăn hiâm tơru\m, khên pêi, khên pôu râng, hnoăng cheăng [ă tơdroăng ki hâk tơngăm pâ mơjo.                                 

Bích Ngọc chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng