Veăng kum kuăn cháu xoi báu ing rơxế tu tuh ju a plông hngêi, pôa Siu Biu, krâ pơlê tó, phiu ro tối, hơnăm kố rơpo\ng pôa [a\ kuăn pơlê Klăh, cheăm Ia Mơr pêi lo châ hên, kô bê kâ tung 1 hơnăm la ngiâ.

Pôa Siu Biu tối ăm ‘nâi, vâi krâ tung pơlê Klăh châ môi tiah hâi kố cho kơnôm hnoăng dêi mô đo#i gak kring tíu tơkăng Ia Lốp. Xua hdrối nah, kuăn pơlê tung pơlê hmâ pêi ôh tá tơniăn môi tíu, chối báu, muih kong pro chiâk deăng. Pêi lo tơmeăm kơnôm to ing kong kế, xua mê kuăn pơlê đi đo kơklêa. Sap ing hâi Mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Ia Lốp hnê mơhno vâi krâ mơdâ [a\ rak ngăn báu klâng iâ hâi, pêi lo châ hên mê kuăn pơlê ôh tá xê to hluăn ing kơklêa, mê ối ai báu kâ, báu ‘măn. Nôkố, a pơlê Klăh hiăng ai hên toăng hngêi kân le\m rơdâ, hên rơpo\ng rôe kơmăi kơmok, rơxế kum tung pêi chiâk deăng:

‘’Đông mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong hnê mơhno vâi krâ pơchoh tơnêi, xế báu, rơvât phon mê nếo châ hên. Hdrê báu mê xúa hdrê nếo, hdrê pái khế. Pak^ng mê, mâu loăng plâi ki ê kuăn pơlê xuân ai loăng plâi hôt’’.

Mơngế Jarai a cheăm Ia Mơr hmâ [a\ khôi túa rêm rơpo\ng kroăng 1 troh 2 to ro a kơdâm hngêi trá. Laga sap ing kăn [o#, mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Ia Lốp hnê mơhno pro kơdroăng ai lêm kuâ, hơhngế kơpong hngêi ối [a\ ai pâk pơkeăng hbrâ mơdât pơrea\ng ăm ro, mê hên rơpo\ng hiăng mơnhông păn ro tâk troh 20 troh 30 to [a\ chiâng tíu pêi lo liăn xiâm dêi rơpo\ng.

Hơnăm 2017, Đông mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Ia Lốp hiăng k^ tơdah kum ăm 2 rơpo\ng kơtiê ai hnoăng [a\ kăch măng a pơlê H’Nát. Tiah mê, đông hiăng xo liăn khế dêi kăn [o#, mô đo#i rơnêu hngêi trăng, rôe ro ăm rêm rơpo\ng 1 khu ro hdrê, to\ng kum 20 rơtuh liăn rôe hdrê ăm 2 ha loăng plâi hôt pro xiâm kối kum vâi mơ-eăm hluăn ing kơtiê.

Hên hơnăm kố, Đông mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Ia Lốp xuân k^ to\ng kum pơlê pêi pro mâu pơkâ ‘na khăm pơlât, hnê hriâm, [a\ gak kring tơniăn pơlê pơla tung tơdroăng pơkâ xiâm tơnêi têa ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo. Pôa Rơlah Chim, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Ia Mơr tối ăm ‘nâi tơ’nôm:

‘’Hâi khế hiăng hluâ, hnoăng dêi đông mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Ia Lốp cho tơtro khât. Má môi cho gak kring tíu tơkăng kong, tơniăn vâi krâ kuăn pơlê tung tơdroăng pêi cheăng kâ; séa ngăn tíu ối, lo ối tíu ê cho tơtro. Tá kuăn pơlê pin, tá mâu ngế nho\ng o, đông xuân séa ngăn, thế ai tu\m mơ-éa mot lo a kơpong tíu tơkăng kong. Má péa nếo, ngin tơru\m, tơku\m po ăm krâ pơlê, kăn thôn, ngế ki châ kuăn pơlê nhuo#m pâ loi tơngah lăm pôu ngăn mâu troăng tíu tơkăng kong vâ ‘nâi tíu tơkăng kong Việt Nam – Kul, vâ ôh tá mot a kong têa pú hmâ’’.

Tung 10 hơnăm hiăng hluâ, Đông mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Ia Lốp hiăng mơjiâng lối chât toăng hngêi ăm rơpo\ng ai hnoăng tơnêi têa, ai hnoăng [a\ kăch măng a cheăm Ia Mơr. Rơtế amê, đông tơru\m tơku\m po chât roh khăm pơlât, xing xoăng pơkeăng tê kơtê ăm vâi krâ tung pơlê.

Tơvêh tơdroăng kố, kuăn pơlê tung pơlê xuân hiăng to\ng kum ăm mâu đông lêng pêi kêi đeăng hnoăng cheăng gak kring tíu tơkăng kong. Xêo troh nôkố, tu\m 5 thôn, pơlê [a\ lối 600 pơ’leăng mâ mơngế a cheăm Ia Mơr hiăng k^ tơkêa veăng kring  vế tơnêi tơníu, gak ngăn tíu tơkăng kong tơnêi têa tung rơxông nếo. Ing mê, mơjiâng chiâng 5 khu pơkuâ tíu tơkăng kong, tơneăn tíu tơkăng kong.

Bu xêo krê tung hơnăm 2017, mâu khu pơkuâ kố hiăng séa ngăn vâ chê 200 roh, tơbleăng tối ăm tơdroăng kum tơleăng chât roh ngế tong tơmeăm, pro ôh tá tơniăn pơlê pơla, pơto loăng ôh tá tro luât a kơpong tíu tơkăng kong.

Thie#u tă Nguyễn Văn Quang, Kăn cheăng kal kí đông mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Ia Lốp tối ăm ‘nâi:

‘’Tung mâu hơnăm hiăng hluâ, đông hiăng rơtế [ă khu râ kăn pơkuâ [a\ kuăn pơlê tung pơlê tơku\m mơngế pêi cheăng, tơmeăm kum kuăn pơlê mơnhông mơdêk cheăng kâ. Đông mô đo#i đi đo châ tơmâng to\ng kum, pro tơ’lêi hlâu dêi khu kăn pơkuâ [a\ tơdroăng rak ruâ dêi pó, dêi kuăn pơlê cheăm Ia Mơr. Đông mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong [a\ khu kăn pơkuâ [a\ vâi krâ, kuăn pơlê đi đo ai tơru\m achê dêi pó’’.

Tơru\m dêi pó krá kâk, hơniâp tơniăn dêi kuăn pơlê cheăm Ia Mơr [a\ Đông mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Ia Lốp, Khu xiâm pơkuâ Mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Gia Lai ôh tá xê to kum mơnhông khôi túa le\m tro dêi Khu lêng Kuăn pơlê Việt Nam mê ối cho xiâm kối kum gak kring cheăng lêng a kơpong tíu tơkăng kong tơring }ư\ Prông, kong pơlê Gai Lai thăm krá tơniăn./.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng