VOV4.Sêdang - Ia Dom cho cheăm tíu tơkăng kong ối tung tơring Đức Cơ, kong pơlê Gialai tơnêi to ngo ngối, hên têa kroăng. Tung cheăm rêm hơnăm hmâ tro têa kân lân lu, têa rơlêa [a\ kuăn pơlê rêh ối achê têa kroăng trâm hên mâu tơdroăng ki rơ-iô, ô tá ‘nâi hdrối. Vâ hbrâ ví têa kân lân lu, hbrâ tơnáu kum kuăn pơlê, Đông mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong lâp plâi tơnêi Lệ Thanh mơjiâng pro đông a cheăm, rêm hơnăm pơrá po rơdâ pơtâp to\ng kum, to\ng xo mơngế hliăng tiâ. Kơnôm tiah mê, to lâi hơnăm hiăng hluâ, kăn [o# lêng, mô đo#i dêi đông lêng pơtối to\ng xo mâu ngế ki tro têa mơhiu, lơ ôh tá châ prôk lăm u ê drêng têa kân lân lu.

            Ô vâi krâ nho\ng o [a\ pú hmâ! Tơdế khế 9 kố nah, môi roh têa kân lân lu hiăng đik kân a têa kroăng Đôi, kơpong hiu tơkâ hluâ cheăm tíu tơkăng kong Ia Dom, tơring Đức Cơ a kơmăng dế, 6 ngế trâm xía vâ, têa kân lân lu ôh tá chiâng vâ prôk lăm ối a tíu ki tơniăn, mô đo#i đông gâk kring tíu tơkăng kong, tíu tê mơdró [a\ lâp plâi tơnêi Lệ Thanh, mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Gialai hiăng to\ng kum tơniăn. Tơdroăng ki khên tơnôu, rơtế hbrâ rơnáu tu\m túa vâ to\ng xo mơngế hliăng tiâ hiăng châ kăn [o#, mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong Lệ Thanh rah chêh tối tung tơdroăng kố. Ngế chêh hlá tơbeăng ai chêh mơnhên tối ‘na tơdroăng mê:

            Hiăng tơkâ hluâ tơdế khế, klêi kơ’nâi châ Mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong to\ng xo tơniăn le\m ing têa kân lân lu, jâ Kpuih H’Lem, ối a pơlê Ó, cheăm Ia Dom, tơring Đức Cơ xuân ối tơmiât xâu mơdrốu ‘nâng ‘na tơdroăng têa rơlêa roh mê nah. Jâ tối ăm ‘nâi, hâi lơ 16 khế 9, jâ rơtế 5 ngế nho\ng o lăm chiâk deăng [a\ ối pơtê a rơpăm achê têa kroăng Đôi. Sap kơxê troh kơmăng ki mê, tung kơpong kong mêi kân. A kơxo má hâi kơ’nâi, drêng rêm ngế dế ối koi, mê kơdrâ hlo têa đik kân lân lu rơpa\m. Têa đik re\ng [a\ ôh tá ‘nâi hdrối, tu\m 6 ngế hếo a loăng, laga têa thăm đik kân. Drêng trâm tơdroăng rơ-iô, môi ngế tung khu hiăng teăm krếo phôn ăm mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong to\ng kum tơdrêng ahdrối tâi tâng mâu phôn hiăng ôh tá chiâng kheăn, xua tro kơchoh têa. Bu dâng 20 phut klêi kơ’nâi mơgêi roh krếo phôn, Mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong tê mơdró [a\ lâp plâi tơnêi Lệ Thanh hiăng troh amê, 6 ngế kuăn pơlê Ó sôk ro păng ‘nâng. {a\ jâ H’Lem, kố cho roh má pái klêi kơ’nâi 3 hơnăm pơtối, jâ châ Mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong to\ng xo hluăn xua têa kân lân lu ing têa kroăng Đôi. H’Lem tối: Drêng mê nah, têa kân lân lu tâk đik re\ng ó, á xâu ‘nâng, á krôu đi đo, krôu xua á xâu, xua pâ kuăn, pâ hngêi, xâu hlâ ôh tá ai kơbố păn roăng kuăn ‘ne\ng. Drêng hlo rơxế mô đo#i troh to\ng, mê á sôk ro ‘nâng, á ôh tá xâu [a\ ôh tá krôu xếo.

            Xuân mơhúa ‘nâng châ mô đo#i to\ng xo hluăn ing têa kân lân lu a khế hdrối, mê cho on veăng Ksor Gao, ối a pơlê Ó, cheăm Ia Dom. Pôa Gao xuân cho ngế hiăng krếo phôn tơbleăng tối ăm mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong đông a tíu tê mơdró [a\ lâp plâi tơnêi Lệ Thanh, kơnôm to\ng xo. Pôa tối ăm ‘nâi, pơla mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong [a\ kuăn pơlê a tíu tơkăng kong tơru\m [a\ dêi pó. Mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong xuân hiăng hên xôh to\ng xo kuăn pơlê tung cheăm a mâu rơnó mêi têa kân lân lu. Xua mê, drêng trâm xía vâ, pôa Gao tơmiât krếo phôn pâ khu mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong to\ng xo. Pôa Gao, tối: Hlo têa kân lân lu re\ng ó, drêng mê rơ-iô ‘nâng, mê ngin ôh tá chiâng klê têa, kong mêi kơchoh tâi, drêng mê bu ‘nâi krếo phôn pâ to\ng kum ing mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong tê. Drêng hlo rơxế mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong ngin sôk ro ‘nâng, ‘nâi châ to\ng xo. Ngin sôk ro [a\ mơnê mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong hên ‘nâng.

            Thươ\ng tă Lê Thuần Chất, cheăng kal kí đông mô đo#i gâk kring tíu tơkăng tê mơdró kong lâp plâi tơnêi Lệ Thanh tối ăm ‘nâi, dâng 4 chôu kơxo hâi lơ 17 khế 9, đông mô đo#i tâng kuăn pơlê tơbleăng tối têa kân lân lu. Đông hiăng pơtroh khu mô đo#i 11 ngế, râng djâ tu\m kế tơmeăm khoăng to\ng xo mơngế trâm xía vâ, mê lăm to\ng xo kuăn pơlê. Mơhé troăng prôk ‘mêi ‘mâk, kơtăn ing đông 10 km, laga xua hbrâ tơnáu tu\m ‘na túa to\ng xo, ‘nâi kơpong, bu 10 phut kơ’nâi mê khu mô đo#i hiăng ai mâ. Mâu kăn [o#, lêng gâk kring tíu tơkăng kong hiăng khên tơnôu klê têa kân lu, [a\ kơtăn lối 200 met vâ troh to\ng kum kuăn pơlê. Klêi kơ’nâi 3 chôu klê têa to\ng xo kuăn pơlê, khu mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong đông a Lệ Thanh hiăng châ xo rêm ngế tung 6 ngế djâ troh a k^ng tơniăn le\m. Thươ\ng tă Chất xuân tối ăm ‘nâi, kố ôh tá xê roh apoăng, hiăng hên xôh kăn [o#, lêng dêi đông to\ng xo kuăn pơlê tung kơpong hluăn tơniăn ing têa kân lân lu: Hiăng hên xôh to\ng xo kuăn pơlê tơkâ hluâ têa kân lân lu đik kân. Ing túa ki rơkê tơtro mê rêm hơnăm đông xuân hiăng hbrâ tơnáu túa to\ng xo, tơdrêng amê xuân hiăng tơku\m pơtâp ăm kăn [o# lêng drêng têa kân lân lu đik kân. Xua mê, drêng to\ng xo kuăn pơlê tơniăn le\m [a\ re\ng [ea\n [e#ng.

            Vâ hlê ple\ng nhên tâ ‘na mâu tơdroăng pêi ki nhên mê, mâu tơdroăng ki hbrâ tơnáu drêng têa kân lân lu, teăm tơdrêng to\ng xo mơngế trâm xía vâ dêi kăn [o#, lêng đông gâk kring tíu tơkăng kong tíu tê mơdró lâp plâi tơnêi Lệ Thanh, ngế chêh hlá tơbeăng ai roh kơ-êng thươ\ng tă Lê Thuần Chất, cheăng kal kí đông mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong lâp plâi tơnêi Lệ Thanh.

Êng: Ki xôk ro dêi pôa xuân môi tiah mâu kăn to\ng kum mâu kuăn pơlê tung rôh têa lân lu?

            Thượng tá Lê Thuần Chất: Mố đo#i gâk tơkăng kong vâ pê klêi tơdroăng pơcháu thế kơnôm a kuăn pơlê, mâu lêng mố đo#i dêi kuăn pơlê vâ pêi hnoăng cheăng tơniăn tro tiô pơkâ dêi tơnêi têa, kring tơniăn tíu tơkăng kong. Xua mê, rêh ối achê [ă kuăn pơlê, drêng kuăn pơlê trâm pá ngin ‘nâi hnoăng cheăng dêi tơná cho to\ng kum kuăn pơlê mê ki má môi. Drêng hiăng châ to\ng xo 6 ngế kuăn pơlê lo ing kơpong tro têa lu, kăn [o# mâu lêng ngin xôk phiu păng ‘nâng. Akố, pin hiăng pêi pro tơdroăng vâ hmâ achê tâ nếo pơla mâu kăn [o#, mâu lêng dêi Đông tơkăng kong [ă kuăn pơlê. Má péa, vâ kuăn pơlê loi khât kơ mố đo#i gak tơkăng kong [ă vâ rơtế [ă mố đo#i veăng kring gak tơniăn pơlê pơla cheăm bêng tíu tơkăng kong tơnêi têa.

Êng: Vâ to\ng kum mâu kuăn pơlê tung rôh têa lân lu tiah mê, mơni Đông mố đo#i gak tơkăng kong tíu tê mơdró kăng kong Lệ Thanh xuân thế ai tơdroăng ki hbrâ tơnáu hdrối xâo lơ kơdrâ ai tơdroăng xía vâ xua têa lân lu. Môi tiah, ‘na tơdroăng hbrâ dêi Đông gá tiah lâi, ô pôa?

            Thượng tá Lê Thuần Chất: Pêi hnoăng cheăng to\ng kum mâu ki xía vâ, malối to\ng kum mâu ki xía vâ tung rôh têa kân lân lu cho môi tơdroăng pơkâ pêi ki pá [ă hnối rơ-iô. Xua mê, rêm hơnăm ngin thế pơkâ tơdroăng cheăng vâ to\ng kum mâu ki xía vâ [ă thế pơkâ troăng hơlâ hriâm tâp ăm mâu mố đo#i. {ă tung pơla to\ng kum mâu ki xía vâ mê ngin hiăng pơkâ pêi pro tơdroăng ki tơniăn ăm mố đo#i. Má péa cho hbrâ tâi tâng rơxế, plong, kế tơmeăm ki vâ rak tơniăn ăm tơdroăng cheăng to\ng kum mâu ki xía vâ, vâ tơdroăng pêi pro tơ-[rê [ă tơniăn.

            Êng: A tíu tơkăng kong tơnêi tơníu pá puât rơ-iô [ă xuân ôh tá xê rôh kong mêi têa lân lu, têa rơlêa ki lâi xuân môi tiah. {ă tơdroăng cheăng to\ng kum mâu ki xía vâ, kăn [o#, mâu lêng mố đo#i đông tơkăng kong tíu tê mơdró lâp plâi tơnêi Lệ Thanh hiăng tơmiât nhên hdrối vâ ‘nâi tơdroăng [ă hriăn ple\ng tơdroăng ki nếo vâ pêi môi tiah lâi vâ to\ng kum kuăn pơlê [ă vâ pro tơniăn ăm mâu lêng, ô pôa?

            Thượng tá Lê Thuần Chất: Hlo tơdroăng to\ng kum mâu ki xía vâ trâm hên tơdroăng pá tơvâ tơvân [ă tung tơdroăng to\ng kum mê ôh tá xê tíu ki lâi xuân môi tiah. Xua mê vâ pêi mâu tơdroăng cheăng, vâ ‘nâi tíu ki mê ti lâi ngin thế tí tăng ngăn hdrối, klêi mê, pơkâ tơdroăng cheăng vâ mâu kăn [o#, mâu mố đo#i tung khu cheăng to\ng kum mâu ki xía vâ ‘nâi troăng hơlâ ki châ pro tơniăn. {ă ngin ‘nâi nhên troăng hơlâ ki lâi tro tâ, re\ng tâ, [e#ng [eăn tâ vâ tơniăn [ă hnối tơ-[rê tung hnoăng cheăng to\ng kum mâu ki trâm xía vâ. Kơxo hâi ki mê, drêng troh a tíu mê hlo têa tâk đik mê 6 ngế kuăn pơlê thế hếo loăng. Drêng mê, ngin pơkâ troăng hơlâ ăm 4 ngế ki rơdêi má môi, klê têa rơkê [ă tơdroăng hbrâ rơnáu vâ tơniăn, mê ngin xo kơxái yu kât a xiâm loăng ki krá peăng pá kố, klêi mê ăm 4 ngế ki nếo klê têa mê chông djâ dêi rơpó a tơrêm xiâm loăng, vâ kơxái yu ki kân châ kât ing môi xiâm loăng pá tá têa. Klêi mê, ngin ăm tơrêm ngế kuăn pơlê mê môi ngế xâp môi plâ ếo chhá, klêi mê, mâu ki to\ng kum djâ tơrêm ngế vâi tơkâ hluâ pá kố tơniăn.

            Êng: Rơnó mêi têa kân lân lu a Tây Nguyên tối tơchuâm [ă kơpong tíu tơkăng kong Đức Cơ tối phá, xuân ối rơ-iô. Pôa hôm ai tơdroăng ki vâ hnê tối ăm kuăn pơlê tung kơpong há?

          Thượng tá Lê Thuần Chất: {ă kơpong Tây Nguyên, rơnó kó ai mêi a peăng kơnho\ng mêi râ kân mê têa kroăng, têa krơng têa pró kơdrâ tâk đik. Xua mê, ing tơdroăng cheăng to\ng kum mâu ki xía vâ, ngin ai [ai hriâm tiah kố, kuăn pơlê ki ai chiâk deăng achê têa kroăng, lơ têa long thế prôk a tíu a ‘ngêi. Tâng hlo kong hiăng vâ mêi kân vâi krâ nho\ng o thế hbrâ rơnáu ‘nâi têa hiăng vâ lu, têa kơdrâ rơlêa ing peăng kơnho\ng, thế hbrâ tơnáo xêh ‘na tơdroăng mê.

          Êng: {ă Đông tơkăng kong tíu tê mơdró lâp plâi tơnêi Lệ Thanh, la ngiâ kố ah kô ối pơtối hbrâ mâu tơdroăng hbâ rơnáu ‘na mâu tơdroăng kong mêi kân têa lân lu, ô pôa?

            Thượng tá Lê Thuần Chất: Tung la ngiâ, tơdroăng têa lân lu, kong prâi ôh tá tơniăn kô pơtối ối ai. Xua mê, ngin xuân pơkâ hnoăng cheăng to\ng kum mâu ki trâm xía vâ, to\ng kum kuăn pơlê mê cho hnoăng cheăng pêi ki ahdrối.

            Hôm mơnê kơ pôa!

Gương prế A Sa Ly tơplôu [ă tơbleăng