Ngoh Rơmah {inh (30 hơnăm) ối a pơlê Ring Răng, cheăm Yun, tơring }ư\ Sê, troh pơlât châi kơxêng chêng a hngêi jâ Nguyễn Thị Thùy Linh (kot mâ 1972) rơtế môi pơlê. Ôh tá xê [ok thái pơkeăng lơ thái pơkeăng klâi, laga rêm roh troh pơlât, ngế châi pơrá châ jâ Linh pâk hên pơkeăng a tíu ki châi. Lối 1 hơnăm pơlât, Rơmah {inh châ pâk 10 xôh. Apoăng khế 9 hơnăm kố cho roh apoăng pâk má mơ’nui xua chêng dêi ngoh hiăng chó [a\ u\m, klêi kơ’nâi châ jâ Linh pâk đi đo 3 trum a pái tíu:

‘’Hlo vâi lăm pâk mê á xuân lăm pâk há. Troh amê, á kơ-êng jâ châi kơxêng chêng hôm chiâng pâk, jâ tiâ tối cho chiâng pâk, la lâi á châi mê lăm troh amê pâk. Pơkeăng bu ai môi klo\ng, á tơngah xêh khât. Pâk trum má pái mê chêng rơbông, hngiú chêng. 3 hâi kơ’nâi mê chêng prăng rơmon. 5 hâi kơ’nâi troh hngêi pơkeăng tơring vâi tối chêng kố ôh tá chiâng vâ pơlât xếo, pơtroh pơlât a hngêi pơkeăng kân kong pơlê. Vêh a hngêi, klêi mê 15 hâi kơ’nâi hlo hơ’nêh chêng u\m, mê thế lăm pôe chêng’’.

Ngoh Rơmah {inh (má péa peăng hơ-ếo) thế pôe chêng xua pơlât a tíu ki ôh tá ai [âng hriâm ‘na pơlât păng ‘nâng

Jâ Nguyễn Thị Thùy Linh (kot mâ 1972) ối a cheăm Biển Hồ, pơlê kong kơdrâm Plei Ku ôh tá pêi cheăng tung kơvâ ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât laga klêi kơ’nâi vêh a pơlê Yun rêh ối lối 1 hơnăm kố, jâ hiăng tơdah pơlât ăm hên ngế kuăn pơlê a cheăm. Jâ Linh tối ăm ‘nâi, hiăng ngăn tung măng internet ti tăng ple\ng [a\ pơkâ pâk pơkeăng (Di-khlô-fe-nak) Declofenac 75% vâ pơlât châi êi kơxêng chêng ăm ngoh {inh. Tơdroăng ki kreăng troăng mơheăm, u\m chêng mê tiô jâ tối, ga ôh tá mơhúa. Xua mê, klêi kơ’nâi to\ng kum ngế châi kơxo# liăn 5,5 rơtuh liăn, jâ Linh mơdât ngế châi ôh tá săm tối tơdroăng kố troh a kơ koan hnê ngăn ‘na luât:

‘’Hngêi á ai kơbong pơlât a pơlê kong kơdrâm Plei Ku, xuân veăng  cheăng amê vâ chê 30 hơnăm kố. Pêi tiô hnoăng ki chiâng phêp pêi tê. {âng hriâm á ôh tá kân laga pâk pơkeăng xuân chiâng. Á xuân ngăn tung măng internet, hlo pơkeăng mê cho pơkeăng pơlât châi kơxêng chêng. Tiô á tơmiât pâk sap nah hlo ôh tá tro klâi. Á pâk tiah mê ki vâ iâ lối 10 xôh, ôh tá ai tơdroăng klâi. Ôh tá mơnúa vâi chiâng châi tiah mê’’.

Jâ Linh (peăng hơ-ếo) tối, tơdroăng tơpê chêng dêi môi ngế pâk pơkeăng a jâ cho xua môi tơdroăng ki ôh tá mơhúa xêh tê

Pôa Nguyễn Văn Thạch, {ok thái pơkeăng chuyên khoa môi, Thái pơkeăng pơkuâ kơvâ Nội - Tổng hợp, Hngêi pơkeăng kân kong pơlê Gia Lai tối ăm ‘nâi, pơkeăng ki jâ Linh pâk ăm ngoh {inh cho pơkeăng kơdroh châi tê, ôh tá xê chiâng vâ pơlât prêi. Ma luâ tiah mê, tơdroăng pâk pơkeăng kố thế pêi pro tro khât tiô luât pơkâ dêi kơvâ ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât, xua tâng hmôu pâk ôh tá ‘ló inâi pơkeăng gá kô chiâng phá plâk u ê:

‘’Pơlât mơngế châi kơxêng chêng mê athế pơlât tu\m têk [a\ séa ngăn đi đo rêm roh. Pơkeăng Declofenac 75% cho pơkeăng ki kơdroh châi. Pơkeăng kố ôh tá xê ‘nêk rơnêl, tâng hmôu pâk vâi hmâng vâ kô hlâ mơngế. Xiâm kối gá ôh tá xê pơkeăng pơlât tơdroăng châi. Mâu ngế ki ôh tá châ hriâm tu\m ‘na pơkeăng, drêng pâk a kơxêng chêng cho tơdroăng ki ôh tá khoh. Gá kô chiâng châi a kơpong ki pâk, chiâng châi tung kơxêng, tâ pơrea\ng ki ê. Xua mê, tơdroăng pơlât thế châ [ok thái pơkeăng ki rơkê, ki xiâm păng ‘nâng, hiăng châ hriâm tu\m tơdroăng khăm ngăn [ă pơlât’’.

Pôa Nguyễn Đình Tuấn, ngế pho\ pơkuâ ‘na ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât kong pơlê Gia Lai tối ăm ‘nâi, Luât khăm pơlât tơdroăng châi a hơnăm 2009 hiăng pơkâ nhên ‘’mơdât mâu tơdroăng khăm pơlât drêng ôh tá ai hlá mơ-éa mơnhên tơdroăng hriâm, hnoăng pêi cheăng’’. Laga, tiô pôa Tuấn tối, kơvâ ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât bu tí tăng ngăn tiô to mơ-éa phêp tê. Tơdroăng lôi ai mơngế khăm pơlât ôh tá ai mơ-éa phêp a cheăm Yun cho hnoăng dêi khu râ kăn pơkuâ cheăm athế pôu râng.

Ki nhên khât, tung lối 1 hơnăm jâ Linh khăm pơlât, tê pơkeăng a pơlê Ring Răng, tá hâi ai la lâi Vi [an cheăm Yun séa ngăn, pơchân tối. Thăm nếo, drêng ai roh tơdroăng ki pro ngoh {inh thế pôe chêng, pôa Võ Văn Qúa, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Yun xuân pơcháu tơdroăng kố ăm péa pâ tơleăng xêh [a\ dêi pó, ôh tá tơbleăng ăm Vi [an tơring }ư\ Sê. {a\ jâ Nguyễn Thị Thùy Linh xuân pơtối pêi cheăng tơniăn le\m, ôh tá tro xôi luât:

‘’Ngế ki kố mơni ôh tá pêi ‘na pơkeăng klâi ôh. Laga kơnốu ga nah pêi cheăng a hngêi pơkeăng xua mê drêng po kơbong pơlât mê ai veăng kum cheăng. Ki khât, [âng ga mê á ôh tá ai hnoăng séa ngăn ‘na kơvâ pơlât ki mê. Ngin pơcháu ăm kăn thôn, mơngế ko\ng an [a\ rơpo\ng tơleăng. Tâng ôh tá chiâng tơleăng mê nếo chêh đơn pơtroh a ko\ng an cheăm vâ tơleăng’’.

Tơdroăng khăm, pơlât châ luât pơkâ kơtăng khât. Laga, tơdroăng ki tá hâi séa ngăn kơtăng khât dêi khu kăn pơkuâ cheăm Yun, tơring }ư\  Sê hiăng lối pro tơ’lêi hlâu luâ râ ăm khu ngế hmôu pôu po tíu khăm pơlât ki ôh tá tro luât, mê khoh pro pơloăng kân troh ivá, châ chăn dêi kuăn pơlê.

Nguyễn Thảo chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng