Hâk tơngăm rơkong tơpui Việt Nam

Kơtăn kố 25 hơnăm, lơ 1/7/1993, rơkong tơpui nâl Rơđế hiăng châ mơ’no tung [âng dêi Rơ’jíu Việt Nam. Apoăng tá hâi hmâ, la xuân tâ hâk tơngăm, roh apoăng vâi krâ Rơđế a Tây Nguyên châ tơmâng tơdroăng kal [a\ rơkong dêi tơná. Ngoh Y Khem Niê, Ngế tơplôu tơbleăng [a\ tơpui pơchuât hơ’muăn tối tơdroăng ki phiu ro mâu hâi apoăng pơchuât mơ’no tung Rơ’jíu:

‘’Ngin tơbleăng mâu tơdroăng kal tung tơnêi têa, lâp plâi tơnêi, troh drêng trâm dêi pó a pơlê mê vâi nếo kơ-êng, tiah lâi pó châ troh a Iraq, troh mâu tíu ki mê ‘nâi tơdroăng. Drêng mê ngin nếo tối tơdroăng pơchuât mê cho tơplôu ing nâl Xuăn, klêi mê tơplôu lo nâl kuăn ngo  tơná vâ vâi krâ châ ‘nâi’’.

Mâu kăn [o# chueăng tung VOV Tây Nguyên a mâu hâi nếo mơjiâng

Pơtối châ tơ-[rê ing rơkong tơpui nâl Rơđế, châ môi hơnăm kơ’nâi, hâi lơ 1/7/1994, Rơ’jíu Việt Nam pơtối ai tơpui [a\ nâl Jarai. Vâi krâ hdroâng kuăn ngo a Tây Nguyên loi tơngah khât [a\ phiu ro nâl tơpui dêi hdroâng kuăn ngo tơná ai idrâp chuât tung [âng dêi rơ’jíu tơnêi têa. Pôa Kpă Simon, Kăn Pho\ pơkuâ Kơ koan Rơ’jíu Việt Nam kơpong Tây Nguyên, pâ drêng mê nah, peăng kơxo má rơnó mêi hơnăm 1994, Rơ’jíu kơdrâ tơdah môi ngế, pôa Rơ]o\m Yơnh, chuâ rơxế lối 100 km ing cheăm Ea H’Leo, tơring Ea H’Leo, kong pơlê Dak Lak, troh mơnê:

‘’Drêng mê nah, pôa ki mê tăng troh akố [a\ tối: ‘’á sôk ro ‘nâng, á hâk tơngăm ‘nâng drêng châ tâng 2 rơkong tơpui Rơđế [a\ Jarai tung [âng dêi Rơ’jíu Việt Nam. Klêi mê, á vêh á kố pơtâng tối ăm rêm ngế pro ki klâi mê pro, thế tơmâng tơdroăng tơpui dêi hdroâng kuăn ngo tung Rơ’jíu Việt Nam’’.

Khu vâi ngoh nâ tung [ơrô pơchuât nâl hdroâng kuăn ngo VOV Tây Nguyên

Ing môi rơkong tơpui Rơđế, tơdroăng tơpui [a\ nâl hdroâng kuăn ngo a Tây Nguyên dêi Rơ’jíu Việt Nam đi đo po rơdâ, mơnhông tơtêk. Hơnăm 1994, tơdroăng tơpui [a\ nâl Jarai hiăng châ mơ’no tung [âng. Pơtối mê rơkong tơpui nâl Bơhnéa (1995), rơkong tơpui nâl Rơteăng (1998), rơkong tơpui nâl K’ho (2001) [a\ rơkong tơpui nâl M’nông a hơnăm 2006.

Ing apoăng mơ’no bu 30 phut môi hâi, troh nôkố VOV Tây Nguyên hiăng mơ’no rơkong tơpui nâl hdroâng kuăn ngo sap ing 5h00 troh 22h30 rêm hâi a troăng hyôh SW 6020Khz, troăng hyôh FM 90,5MHz. VOV Tây Nguyên cho kơ koan ki má môi dêi Rơ’jíu Việt Nam ai 6/12 nâl hdroâng kuăn ngo mơ’no tung [âng hdroâng kuăn ngo VOV4.

Mơngế pú hmâ dêi vâi krâ Tây Nguyên

Rơtế [a\ tơdroăng mơdêk chôu phut mơ’no, mâu tơdroăng tơpui [a\ nâl hdroâng kuăn ngo rế hía rế trâu hơngế tâ, tơtro tiô kal vâ rế hía rế hên dêi mơngế tơmâng Rơ’jíu. Nôkố, pak^ng mơ’no 2 hdroh tơdroăng ki kal châ rah xo rêm hâi, mê ối mơ’no mâu tơdroăng ‘’Kuo#k ho#i [a\ kuăn pơlê, rơtế prôk [a\ mơngế pêi chiâk, ivá ăm rêm ngế, thôn pơlê nếo, mơhno túa le\m tro mâu hdroâng kuăn ngo Tây Nguyên, rơngêi ting ting, tơbleăng tu\m têk tơdroăng rêh ối kal kí, cheăng kâ, khôi túa le\m tro pơlê pơla dêi kơpong Tây Nguyên [a\ mâu tơdroăng ki má môi dêi tơnêi têa, lâp plâi tơnêi.

Mâu vâi nâ o tơpui pơchuât VOV Tây Nguyên

Mâu tơdroăng tơpui pơchuât achê [a\ vâi krâ hdroâng kuăn ngo. Tơdroăng pơtâng tối ‘na troăng hơlâ dêi Đảng, luât dêi Tơnêi têa châ pêi pro rơkê khât [a\ cho tơdroăng ai khât a pơlê Tây Nguyên, ing mâu ngế ki le\m pêi cheăng tơtro, kuăn mơngế ki ai khât hnối tơpui [a\ dêi nâl  hdroâng kuăn ngo vâi krâ pin.

Mâu tơdroăng hnê ‘na kih thuât pêi chiâk deăng, hnê rak ngăn ivá châ chăn [a\ hía hé, mơhno tơ’lêi hlâu, achê [a\ tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ, [a\ tơdroăng ki veăng dêi mâu ngế rơkê khât. Môi tiah tơdroăng ‘’Rơtế prôk [a\ mơngế pêi chiâk, rơnó kố dê hnê túa kum vâi krâ krí xo, têng, rak kơphế tơniăn dâi le\m.

Lơ môi tiah achê kố, a Tây Nguyên ai tâ tú mâu pơrea\ng the\n ko\ng chêng rơkong, pơrea\ng êi rơtốu krôk. Mê xuân cho tơdroăng xiâm ki pơtối ‘na tơdroăng kal, tơdrêng amê, pơtâng tối trâu hơngế, hnê mơhno rak ngăn ivá, hbrâ mơdât pơrea\ng tung tơdroăng ‘’Ivá ăm rêm ngế, [a\ hnê mơhno nhên dêi mâu kăn [o# ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât Dak Lak.

Tơdroăng tơpui nâl hdroâng kuăn ngo dêi VOV Tây Nguyên hiăng chiâng ngế pú hmâ ki achê [a\ vâi krâ mâu pơlê hơngế, achê.

Ngoh A Điêt, mơngế Rơteăng, ối a cheăm Ea Yiêng, tơring Krông Pa], kong pơlê Dak Lak, tối ăm ‘nâi:

‘’Hên ngế tơmâng Rơ’jíu Việt Nam tơpui nâl Xuăn mê vâi tá hâi hlê ple\ng tâi tâng, xua mê drêng ai tơdroăng tơpui [a\ nâl Rơteăng á hlo cho châ tơ-[rê khât. Tơdroăng tơpui [a\ nâl Rơteăng tung pơla kố nah hiăng kum vâi krâ hlê ple\ng mâu tơdroăng kal tung tơnêi têa, lâp plâi tơnêi, tơbleăng hên tơdroăng pêi chiâk deăng, tơdroăng rak vế [a\ mơnhông mơdêk khôi túa, vêa vong hdroâng kuăn ngo, mâu troăng hơlâ, luât tơnêi têa [a\ mâu tơdroăng pơlê pơla. Á pâ mơnê Rơ’jíu Việt Nam hiăng ai tơdroăng tơpui [a\ nâl Rơteăng ngin’’.

Mơngiơk VOV Tây Nguyên

Pak^ng mê, mâu tơdroăng kal pơlê pơla. VOV4 Tây Nguyên ối tơmâng troh tơdroăng kal vâ ‘na rơngêi ting ting dêi vâi krâ. Rêm hơnăm, VOV Tây Nguyên pơrá lăm troh a kơpong hơngế, thâu xo hơdruê, rơngê, ting ting [a\ hía hé. Troh nôkố, kơ koan hiăng ai 2.300 tơdroăng rơngê ting ting dêi 6 hdroâng kuăn ngo Tây Nguyên.

Tiô pôa Y Kô Niê, Kăn pho\ [ơrô ‘na mơhno túa le\m tro, tơdroăng kal [a\ ôm hyô Dak Lak tối, kố cho tơmeăm ki kơnía git kum rak vế khôi le\m dêi vâi krâ hdroâng kuăn ngo Tây Nguyên. Ki má lối tung tơdroăng nôkố kơxo# mâu vâi krâ rế hía rế iâ, mâu ngế ki chiâng hơdruê, rơngêi, ting ting rế hía rế chôa ‘lâng hía:

‘’A pơlê nôkố ôh tá ai xếo tơdroăng pôa rơngêi ting ting ăm dêi cháu tơmâng, lơ droh rơtăm hơdruê tiâ pro tơhmâ [a\ dêi pó [a\ rơngê ting ting , mê pơlê hiăng tiô tơdroăng ki tơ-ê, [a\ phôn, um tivi, rơ’jíu [a\ hía hé. Tung mê, cho Rơ’jíu Việt Nam hiăng mơ’no mâu tơdroăng rơngêi, ting ting, hơdruê troh a mâu pơlê cho troăng ki pơtroh tơdroăng roh vâi krâ nah achê má môi [ă pin.

Tơdroăng mơđah tơbleăng ôh tá xê môi tiah nah xếo, laga tơdroăng tơmâng, châ tơmâng rơ’jíu tơtro [a\ vâi krâ pơlê nôkố, ki hên cho rơxông ối nếo, tơmâng [a\ tơbâ nếo vâ vâi chiâng hriâm [ối hơdruê hdroâng kuăn ngo ing Rơ’jíu Việt Nam’’.

Krá tơniăn tung mơdêk [a\ hiâm tuăn dêi xiâm kối

Vâ châ tơdroăng ki loi tơngah dêi nho\ng o [a\ pú hmâ, tiô ngoh Nhat Lisa, Pho\ [ơrô pơkuâ nâl tơpui hdroâng kuăn ngo – VOV Tây Nguyên, mâu ngế rah chêh, ngế tơplôu tơpleăng hdroâng kuăn ngo đi đo hriâm tâp, hriâm ing vâi krâ tung pơlê dêi tơná:

‘’Vâ tơdroăng pơtâng tối [a\ nâl hdroâng kuăn ngo rế hía rế achê [a\ nho\ng o [a\ pú hmâ tơmâng Rơ’jíu, pak^ng pêi tro tơdroăng pêi cheăng a kơ koan, khu mơngế rah chêh – tơpui pơchuât xuân kal đi đo trâm mâ [a\ vâi krâ hdroâng kuăn ngo tơná, hriâm nâl dêi hdroâng kuăn ngo [a\ pơtối pơtâp rơkong pơchuât. {a\ mâu ngế rah chêh ối nếo hriâm pêi tơdroăng chêh hlá tơbeăng, châ prôk lăm hlo tơdroăng pakong, ing mê xo vế túa ki rơkê tơtro tung tơplôu – pơchuât,  xuân môi tiah ai [ai chêh achê tâ, achê [a\ khôi le\m hdroâng kuăn ngo tơná’’.

{a\ tơdroăng mơ-eăm dêi mâu ngế rah chêh, ngế tơplôu tơbleăng, ngế pơchuât, mâu hơnăm hiăng hluâ, mâu tơdroăng tơpui pơchuât nâl hdroâng kuăn ngo Tây Nguyên hiăng châ kâ pri dêi Rơ’jíu Việt Nam.

A chê kố, [ai chêh ‘’Tơlá hngâ tơdroăng xôi a kơxo má – Khôi le\m tro dêi mơngế Rơteăng’’ châ kâ pri C – Pri Rơkong tơpui Việt Nam 2017. Tơdroăng tơpui pơchuât tu\m têk ‘’Khôi le\m tro Rơteăng: pơxiâm dêi tơdroăng pâ nhuo#m, tơru\m, kơneăng troh lâp lu, hơniâp le\m’’ châ kâ pri {â tung Tơ’noăng chêh, pơchuât tung Rơ’jíu lâp tơnêi têa hơnăm 2018.

Mâu tơdroăng pâ nhuo#m dêi vâi krâ ing mâu pơlê pơla, pri ing Rơ’jíu Việt Nam cho tơdroăng mơhnhôk mâu ngế rah chêh, ngế pơchuât VOV Tây Nguyên pơtối mơ-eăm, hriâm tâp, pơtâp vâ krá tơniăn tung hnoăng pêi cheăng chêh, tơplôu tơbleăng, tơpui pơchuât hdroâng kuăn ngo dêi Rơ’jíu Việt Nam, xua tơdroăng rêh ối rế hía rế rơkê hlê ple\ng, [ă kro niân, hơniâp ro dêi vâi krâ hdroâng kuăn ngo Tây Nguyên.

Minh Huệ chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng