Vâ hbrâ ví ki xía vâ xua kong tô mơdrăng khăng khoăng xua hyôh kong prâi hơ’lêh, môi tung mâu túa iâ hâi dế châ mâu kong pơlê Tây Nguyên tơmâng ngăn mê cho mơ’no liăn ‘mâi rơnêu, [a\ mơjiâng nếo mâu rơchôa hno têa.

Lâm Đồng cho kong pơlê ki djâ troăng ahdrối ‘na ‘mâi rơnêu [a\ mơjiâng pro rơchôa hno têa. Tiô pơkâ troh a hơnăm 2020, kong pơlê kố kô chiâ nếo dâng 5 rơpâu 50 klôh têa, rơchôa ku\n [a\ tâi tâng kơxo# liăn ai 125 rơtal liăn, tung mê, kuăn pơlê veăng tơlo tơdế.

Pôa Nguyễn Văn Sơn, Kăn pơkuâ ‘na chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê dêi kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ‘nâi, klôh têa, rơchôa têa maluâ ku\n, laga châ tơ-[rê hên, mâu hơnăm hdrối mê hía nah kuăn pơlê hiăng chiâ châ lối 1.300 to klôh, rơchôa têa.

‘’Pêi pro tiô tơdroăng tơkêa chiâ klôh têa ku\n laga châ tơ-[rê. Kơxo# liăn mơ’no bu dâng 160 rơtal liăn tê, tung mê, kuăn pơlê veăng tơlo ai 80 rơtal liăn, tơnêi têa to\ng kum 80 rơtal liăn, laga tôh châ lối 8.000 hectar. Vâi krâ môi tuăn, bê troh kơxo# liăn xo hdrối dêi tơnêi têa ôh tá bê ăm vâi krâ chiâ klôh têa. Ing tơdroăng chiâ klôh têa mê tro lu\p xua kong tô mơdrăng khăng khoăng hiăng kơdroh’’.

Túa tơru\m 3 hngêi: Khu cheăng khoa hok – khu tê mơdró – kuăn pơlê pêi chiâk deăng dế po hên túa pêi ki rơkê tơtro vâ hbrâ hdrối mâu tơdroăng pá puât xua kong prâi hơ’lêh.

Mâu kong pơlê Tây Nguyên mơ’no liăn mơjiâng pro rơchôa hno têa tôh loăng plâi

Mâu khu tê mơdró, khu tơru\m cheăng hiăng [a\ dế tơru\m [a\ kuăn pơlê vâ pêi chiâk deăng tiô túa pêi tung [a\ng kân rơdâ krá tơniăn. Mâu tơdroăng châ tơ-[rê apoăng châ xo vế ing tơdroăng pơkuâ krá tơniăn ing rah hdrê, phon rơvât, tôh têa kơd^ng [a\ pêt loăng tât khía [a\ ki ê hía troh tá túa tơru\m rôe tâi kế tơmeăm khoăng klêi kơ’nâi krí xo pơla khu tê mơdró [a\ kuăn pơlê đi đo châ tơtro\ng.

‘Na mâu túa hbrâ ví kong prâi hơ’lêh, pôa Trần Thanh Sơn – Pho\ pơkuâ Khu tơru\m pêi chiâk deăng [a\ tê mơdró Công Bằng Ea Kiết, tơring }ư Mgar, kong pơlê Dak Lak, tối ăm ‘nâi tơ’nôm:

‘’Ki má lối cho hbrâ ví kong prâi hơ’lêh mê khu tơru\m cheăng mơhnhôk vâi krâ xúa têa ing klôh [a\ têa klôh ki chiâ, ôh tá xúa klôh têa ki pong. Xua kố ối tung tơdroăng hbrâ ví kong prâi hơ’lêh’’.

Vie#n Ea Kmat hriăn ple\ng mâu hdrê loăng kâi trâng kong tô

Môi tơdroăng ki pá kân dế nôkố tâi tâng mâu loăng plâi ki kơnâ liăn a Tây Nguyên hiăng pêt hên hluâ tiô pơkâ. Ki nhên môi tiah: kơphế [a\ tiu cho vâ pơtih. Lâp kơpong hiăng ai lối 550.000 hectar kơphế, tơkâ hluâ pơkâ lối 100.000 hectar; tiu hiăng tâk troh 70.000 hectar, tơkâ hluâ 20.000 hectar. To a kong pơlê Dak Nông, Dak Lak [a\ Gia Lai, [a\ng pêt tiu hiăng tơkâ hluâ châ péa xôh, châ pái xôh. Drêng ai tơdroăng mê, pơkâ thế mâu kong pơlê kal re\ng hơ’lêh pơkâ pêt tơtro rêm loăng plâi tiô kơpong, kong prâi [a\ kong kế [a\ hbrâ ví drêng kong prâi hơ’lêh. Tiên sih Trương Hồng – Ngế pơkuâ Vie#n khoa hok kih thuâ#t pêi chiâk deăng pêt kong Tây Nguyên tối tơdroăng pơkuâ pơkâ cheăng ôh tá tơtro tá hâi tơdâng tơ’mô.

‘’Ai môi tơdroăng mê pin lơ tơbriât pêt hên. Nôkố tá tiu [a\ kơphế pơrá tơkâ hluâ tiô pơkâ, tơdjâk tơchuôm troh pêi chiâk deăng krá tơniăn. Xua [a\ng deăng pêt hluâ tiô pơkâ mê ôh tá bê têa tôh. Nôkố, rơchôa hno têa dêi tơnêi têa bu bê tôh 30 troh 40% tê, ki ê kuăn pơlê tôh têa kroăng têa lonkg [a\ têa klôh. Xua mê, thăm pro rế ôh tá bê têa tôh’’.

Hên túa tôh kơd^ng têa châ xúa

Tiô tơbleăng dêi Khu xiâm pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê, hneăng hơnăm 2010 – 2014, lâp kơpong Tây Nguyên hiăng hía 300 rơpâu hectar kong ki ai xêh. Ki nhên khât nôkố, tơdroăng ko ‘nhê kong xuân u ối ai hên a mâu kong pơlê tung kơpong. Kố cho môi tung mâu xiâm kối pro kong prâi hơ’lêh, pro tro lu\p tung pêi chiâk deăng [a\ xuân cho xiâm kối pro hía kong a Tây Nguyên.

Pêi pro tiô hnê mơhno dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh ‘na mâu túa vêh pêt kong krá tơniăn kơpong Tây Nguyên vâ hbrâ ví kong prâi hơ’lêh hneăng hơnăm 2016 – 2020, sap ing hơnăm nah troh nôkố, mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên hiăng po rơdâ hên túa kơtăng. Ki nhên: khế 6 kố nah, Vi [an kong pơlê Dak Nông hiăng pơkâ xo tơvêh vâ chê 2.000 hectar tơnêi kong dêi mâu tơdroăng tơkêa bro ôh tá châ tơ-[rê pơcháu ăm kong pơlê pơkuâ.

Pêt tơvât hên loăng plâi vâ mơdêk ki châ tơ-[rê tung môi [a\ng deăng

Xuân môi tiah mê, Vi [an kong pơlê Lâm Đồng hiăng hnê mơhno mâu kơvâ cheăng pêi pro kơtăng tơdroăng ôh tá ăm mot tung kong; séa ngăn mâu tơdroăng tơkêa bro ki tơdjâk. Ing mê, kong pơlê hiăng pơtê 43 tơdroăng tơkêa bro tơdjâk troh kong.

‘Na mâu túa pơkuâ kong châ tơ-[rê, Tie#n sih Phạm S – Pho\ pơkuâ hnê ngăn Vi [an kong pơlê Lâm Đồng mơnhên:

‘’Kong pơlê Lâm Đồng hiăng rah mâu tơdroăng tơkêa bro tơdjâk troh kong ai 7 khu ki tơdjâk troh pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok chal  nếo, tơdroăng tơkêa bro ôm hyô rak ngăn kong kế, mâu long têa hngêi kơmăi on tơhrik, [a\ ki ê hía. Xua tơdroăng ki kal dêi kong Lâm Đồng ai tơdjâk kân troh kong prâi, kong kế dêi kơpong têa kroăng Đồng Nai, 11 to kong pơlê tung kơpong, xua mê, Lâm Đồng kho\m pro kơtăng, ôh tá pro ‘mêi troh kong, tiô hnê mơhno dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh’’.

Rơtế amê, hơnăm kố mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên pơrá ai pơkâ pêt kong [a\ [a\ng deăng kân, lối 15.000 hectar, tung mê to a kong pơlê Gia Lai châ vâ chê tơdế, Vi [an kong pơlê Gia Lai tơbleăng pơkâ tung 3 hơnăm sap hơnăm 2017 – 2019 kô xo tơvêh ki vâ iâ 30.000 hectar tơnêi kong ki tro hdi xo vâ pơcháu ăm kuăn pơlê pêt kong [a\ châ pơxúa. Pôa Nguyễn Nhĩ, Kăn pho\ pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê kong pơlê Gia Lai tối:

‘’Tơnêi kong thế mơdrếo ăm khu pơkuâ gâk ngăn kong. Ngin xuân tơleăng [a\ mâu [a\ng tơnêi lôi chúa, mâu [a\ng tơnêi ki xo tơvêh vâ pêt kong tung hơnăm 2017 [a\ mâu hơnăm pơtối mê. To a hơnăm 2017, ngin mơ-eăm pêt 7.000 hectar kong. Kố cho hnoăng cheăng ki má môi tâng pơchông [a\ mâu hơnăm hdrối mê hía nah’’.

Hbrâ tơnáu hdrê vâ pêt kong rơnó mêi

Mâu hơnăm achê pơla kố, kơpong Tây Nguyên pơtối trâm lu\p ó xua kong prâi hơ’lêh, [a\ kong prâi pro ôh tá tơniăn. Hơnăm nah, lâp kơpong kong tô khăng khoăng ó, [a\ dâng 140.000 hectar loăng plâi tro tơdjâk troh, ki hên cho kơphế, tiu; lối 43.000 rơpo\ng ôh tá bê têa. Chin phuh hiăng to\ng kum 108 rơtal liăn vâ rơnêu tơmeăm khoăng [a\ to\ng kum 2.000 ta#n phái drêng tá hâi troh rơnó pôe xo báu.

Tơdrêng amê sap apoăng hơnăm kố, ai kong mêi príu [a\ ton troh rơnó tô, pơtối pro lu\p loăng plâi, tơmeăm pêt tung [a\ng chiâk rơdâ kân. {a\ nôkố, rơnó mêi hiăng troh, tô tuăn xâu têa rơlêa, têa lân lu, mơni ôh hluăn tro lu\p kế tơmeăm. Klêi mê mơ’nui hơnăm, mâu kong pơlê pơtối pâ thế Tơnêi têa to\ng kum tro lu\p kế tơmeăm [a\ to\ng kum kơklêa. Hiăng ai hên túa vâ hbrâ ví kong prâi a Tây Nguyên, laga bu a ngiâ, vêh pêt kong cho tơdroăng xiâm ki ton xo\n la ngiâ.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng

Ngăn [ai má 1 po ngăn drăng kố:

http://vov4.vov.vn/Xodang/chuyen-muc/hyoh-kong-prai-holeh-kuan-pole-tram-pa-c178-150479.aspx