Kong pơlê Kon Tum ai lối 280km troăng tíu tơkăng kong achê [a\ kong têa Lếo [a\ Kul. Plâ tung mâu hơnăm hiăng hluâ, rơnó mêi xuân môi tiah rơnó tô, um méa mơngế kơdrâi Jeh- Triêng, Rơteăng, Brâu, Rơmâm [a\ hía hé veăng rơtế [ă kăn [o#, mâu mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong séa ngăn troăng tíu tơkăng kong, tơneăn tơnêi têa, mâu tơdroăng mê hiăng chiâng hmâ.

Kot mâ [a\ xông kân a kơnho\ng tơnêi têa, mâu nâ ‘nâi tâi mâu ngo ngối, têa kroăng, long [a\ tơ’lêi tâ ki hơ’lêh nếo maluâ ku\n ke\n a rêm dêi pơlê. Hmâ [a\ tơdroăng mơhnhôk kuăn pơlê hên hơnăm, Thươ\ng u\i Vũ Mạnh Hiển, Mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong Kon Tum mơnhên tối hnoăng cheăng dêi nâ o a pơlê tung tơdroăng veăng kring vế hnoăng pơkuâ tơnêi tơníu, gak kring tíu tơkăng kong dêi tơnêi têa:

‘’Nâ o pêi tro khât tung tơdroăng pơtâng tối, hnê hriâm ăm droh rơtăm pho#m xông kân cho kuăn ‘ne\ng tung rơpo\ng hngêi dêi tơná ‘nâi veăng gâk kring, ‘no hnoăng pơkuâ tíu tơkăng kong. Ki péa nếo, kố cho kơpong hơngế hơngo, kơpong mơngế hdroâng kuăn ngo, nho\ng o mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong ngin kơnôm mâu vâi nâ o kơdrâi a mâu thôn pơlê [a\ ki rơhêng vâ tối cho khu vâi kơdrâi dêi cheăm kum ngin pêi kêi đeăng hnoăng cheăng’’.

Pơtối mơnhông mơdêk tâ mê nếo hnoăng cheăng dêi vâi kơdrâi tung gâk kring hnoăng pơkuâ tíu tơkăng kong, khế 9 kố nah, a cheăm Đăk Dục, tơring Ngọc Hồi, Khu pơkuâ vâi kơdrâi kong pơlê Kon Tum [a\ Khu xiâm pơkuâ mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong hiăng tơbleăng túa pêi ‘’Vâi kơdrâi tơdjuôm ivá rơtế Mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong vế ngăn hnoăng pơkuâ tíu tơkăng kong tơnêi têa hlối rak vế kế tơmeăm khoăng tung têa, tung tơnêi [a\ kong prâi’’.

{a\ kơxo# mơngế pêi cheăng apoăng 30 ngế a 11 thôn – pơlê, nâ o, vâi kơdrâi cheăm Đăk Dục kô veăng rơtế [ă kăn [o#, mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong tung rak ngăn lối 14 km troăng tíu tơkăng kong [a\ 5 tơneăn hdró tíu tơkăng kong [a\ kong têa Lếo. Nâ Y Chon, Kăn hnê ngăn Khu vâi kơdrâi cheăm Đăk Dục tối ăm ‘nâi tơdroăng pêi dêi vâi kơdrâi:

‘’Á sôk ro ‘nâng xua túa pêi kố cho pơxúa khât. Kơnôm hnoăng pro dêi nâ o drêng vêh a hngêi pơtâng tối ăm kơnốu, kuăn ‘ne\ng hlê ple\ng hnoăng dêi tơná cho mơngế dêi kơpong tíu tơkăng kong. Tơdroăng tơru\m pơla đông [a\ vâi kơdrâi ngin đi đo pôu râng hnoăng cheăng gak kring tíu tơkăng kong, klêi mê ‘na kong prâi, ki nhên cho ôh tá muih kong pêi chiâk deăng, ôh tá tong kếo uâ loăng tá tro luât’’.

Trung tă Phạm Khắc Tấn, Cheăng kal kí Pho\ pơkuâ đông lêng gak kring tíu tơkăng kong Dục Nông tối ăm ‘nâi, vâ túa pêi kố châ tơ-[rê, ing tơdroăng rêh ối nôkố, tơdroăng pêi cheăng kâ dêi nâ o, Khu pơkuâ kô mơjiâng pơkâ ki nhên ăm rêm khế tung hơnăm:

‘’Đi đo rêm khế mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong rơtế [ă vâi kơdrâi hiăng mơjiâng pơkâ [a\ mâu hnoăng pêi cheăng tung rêm khế. Rơtế [a\ vâi kơdrâi pơtâng tối ăm vâi kơdrâi dêi cheăm vâ mơhnhôk rơpo\ng, mơhnhôk kuăn pơlê veăng gak kring hnoăng kring vế tíu tơkăng kong. Rêm khế mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong rơtế [ă vâi kơdrâi cheăm xuân lăm ngăn, gak kring tíu tơkăng kong, mâu tơneăn hdró [a\ veăng po văng nhâ drô troăng tíu tơkăng kong’’.

Rơtế [a\ mơjiâng rơpo\ng phâi tơtô, hơniâp le\m, mâu hơnăm hiăng hluâ, nâ o, vâi kơdrâi a 101 thôn pơlê dêi 13 cheăm ối tung 4 tơring tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Kon Tum, mê cho Đăk  Glei, Ngọc Hồi, Sa Thầy [a\ Ia HDrai hiăng pơtối mơnhông hnoăng dêi tơná tung gak kring troăng tíu tơkăng kong, rak ngăn tơneăn hdró, kum mơjiâng tơdroăng cheăng kal kí ó, pro kuăn pơlê thăm loi tơngah khât troăng pêi cheăng, kum rơkê tơtro tung pêi hnoăng cheăng a rơxông nếo.

Hên túa pêi, túa tơku\m po pêi cheăng dêi vâi kơdrâi châ khu mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong [a\ khu kăn pơkuâ cheăm kheăn kơdeăn, dế pơtối mơnhông châ tơ-[rê [a\ kô po rơdâ tung la ngiâ ah. Jâ Nguyễn Thị Phong Lan, Pho\ hnê ngăn Khu pơkuâ vâi kơdrâi kong pơlê Kon Tum tối ăm ‘nâi:

‘’Khu pơkuâ vâi kơdrâi kong pơlê [a\ Mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong dêi kong pơlê mơnhên tơdroăng tơku\m mâu túa pêi ki nhên a mâu cheăm tíu tơkăng kong vâ ăm khu pơkuâ vâi kơdrâi châ veăng [a\ mơhno dêi hnoăng cheăng tơná. Xuân pói tơngah mâu khu tơru\m cheăng veăng túa pêi ing tơdroăng veăng mâu tơdroăng cheăng kô mơdêk hlê ple\ng ăm dêi tơná [a\ kô chiâng môi khu ngế ki xiâm vâ pơtâng tối mâu kuăn pơlê thăm veăng kring vế cheăng kal kí, tơniăn kơpong tíu tơkăng kong’’.

{a\ mâu hnoăng veăng kum tung gak kring tíu tơkăng kong tơnêi têa, Khu pơkuâ vâi kơdrâi a tíu tơkăng kong péa kong têa Lếo [a\ Kul dêi kong pơlê Kon Tum sôk ro châ Khu xiâm pơkuâ mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong [a\ Khu xiâm pơkuâ vâi kơdrâi Việt Nam rah xo khu cheăng a kơpong Tây Nguyên vâ po rơdâ tơdroăng tơru\m ‘’Mơhnhôk vâi kơdrâi veăng mơjiâng hnoăng pơkuâ tơnêi tơníu, gak kring tíu tơkăng kong, rơlố têa kơx^’’ hneăng hơnăm 2017 – 2022.

Khoa Điềm chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng