Khu pơkuâ vâi kơdrâi Kơ koan Khu xiâm pơkuâ lêng kong pơlê Kon Tum ai 42 ngế, pêi cheăng a 04 tôh khu vâi kơdrâi, ối tung {ơrô tơbleăng cheăng, {ơrô kal kí, {ơrô kum paro\ng – Kih thuât [a\ tôh khu vâi kơdrâi Trung đoân 990. Vâ tơdroăng ‘’Vâi kơdrâi kơhnâ hriâm tâp, pêi cheăng rơkê, mơjiâng rơpo\ng hơniâp le\m, tơxâng cho Mô đo#i Pôa Hồ’’ thăm pêi trâu hơhngế, rơtế [a\ hnê hriâm kal kí, troăng hiêm tơmiât, hiêm mơno, tơdroăng rêh ối dêi khu tơru\m cheăng, Khu pơkuâ vâi kơdrâi Kơ koan Khu xiâm pơkuâ lêng kong pơlê Kon Tum ối thăm tơku\m mâu tơdroăng tơ’noăng vâ mơhno hnoăng cheăng, ru\m môi tuăn, [ea\n [e\ng rơkê, ai tuăn tơmiât rơkê dêi nâ o vâi kơdrâi tung pêi hnoăng cheăng.

Hơnăm 2015, Khu pơkuâ vâi kơdrâi Kơ koan Khu xiâm pơkuâ lêng kong pơlê Kon Tum po rơdâ túa ‘’Rơtế vâi o troh hngêi trung’’, tơdah kum [a\ to\ng kum hnoăng liăn hriâm rơkê ăm 03 ngế hok tro ai tơdroăng rêh ối pá puât a cheăm Ya Xiêr, tơring Sa Thầy. Rêm hơnăm Khu hiăng to\ng kum rêm ngế o 2 rơtuh liăn. Ing tơdroăng tơmâng to\ng kum, mơhnhôk teăm tơdrêng, tâi tâng mâu vâi o thăm mơ-eăm troh hngêi trung, mơ-eăm chiâng mơngế kuăn loi nguo#n, hok tro rơkê. Tối ‘na túa ‘’Rơtế nho\ng o troh hngêi trung’’ dêi Khu pơkuâ vâi kơdrâi Kơ koan Khu xiâm pơkuâ lêng kong pơlê Kon Tum, nâ Y Núi, Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm Ya Xiêr, tơring Sa Thầy tối ăm ‘nâi:

Mâu vâi muăn ối tung kố mê pá puât mê ai mâu nâ kum mơhé iâ lơ hên mê xuân hiăng mơhnôk mâu vâi muăn mơ-eăm vâ hriâm tâp thăm rơkê. Sap ing mâu nâ tơmâng, to\ng kum mê mâu vâi muăn hiăng mơ-eăm hriâm tâp ăm thăm rơkê tâ’’.

Ing pêi hnoăng cheăng, hên troăng tơmiât, tuăn tơmiât rơkê dêi nâ o kơdrâi Khu xiâm pơkuâ hnê mơhno cheăng lêng kong pơlê Kon Tum chiâng mâu túa tơ’noăng a đông. Ki má lối cho túa ‘’Kơtâ ki krúa le\m’’ dêi tôh vâi kơdrâi Trung đoân 990. Tiô pơkâ dêi Khu xiâm pơkuâ lêng, môi măng t^ng, hnoăng kâ dêi rêm ngế lêng đi đo thế ai sap 4 troh 5 kơtâ. Vâ tơniăn kế kâ krúa tung rêm roh kâ hmê, tôh vâi kơdrâi Trung đoân 990 ti tăng troh mâu kơdroăng păn mơnăn ki châ hên kuăn pơlê loi tơngah a tơring Đăk Tô rôe kơtâ í peâp hên [a\ yă rơpâ tâ tung kơchơ tê mơdró sap 10 troh 15%.

Sap hơnăm 2016 troh nôkố, lối 70.000 kơtâ krúa châ rôe ‘măn a hơpiâp pế kơchên hmê kơchâi kâ dêi đông lêng, kơd^ng  châ vâ chê 20 rơtuh liăn, tâi tâng kơxo# liăn châ xúa vâ ‘măn kơd^ng dêi khu. Pak^ng mê tôh vâi kơdrâi ối thăm pêi pêt kơchâi kâ, păn tơ’nôm í peâp [a\ tâi tâng lối 250 to í peâp, vâ hbrâ kơchâi kâ ăm kăn [o# mô đo#i tung đông. Trung tă Phùng Trung Văn, Chính u\y Trung đoân 990, tối ăm ‘nâi:

Khu pơkuâ vâi kơdrâi hiăng veăng kum môi hnoăng kal khât tung tơdroăng pêi cheăng dêi đông. Mâu nâ hiăng ai pơkâ châ tơ-[rê hôm, pơtih túa kơdrum kơchâi drêh dêi tôh vâi kơdrâi, lơ kơdrum plâi kâ dêi tôh vâi kơdrâi xuân môi tiah túa ki mâu nâ pro tơ’lêi hlâu mơtiah rôe kơtâ í peâp ‘măn kơd^ng a hơniâp, vâ xo kơxo# liăn ki rơlối mê pro liăn ‘măn kơd^ng ăm vâi kơdrâi dêi Trung đoân xuân môi tiah Khu pơkuâ vâi kơdrâi dêi khu xiâm pơkuâ lêng kong pơlê. Drêng tôh vâi kơdrâi ai troăng tơmiât môi tiah mê, mê Đảng u\y, khu kăn xiâm pơkuâ đoân veăng kum [a\ pro tơ’lêi hlâu vâ mâu nâ o pêi cheăng’’.

Vâ mơhnhôk, mơhnhôk mâu kăn [o#, khu pơkuâ vâi kơdrâi thăm pôu râng hnoăng cheăng kơd^ng, thăm veăng rak vế kong prâi, gâk kring tơdroăng pơkí cheăng lêng, Khu pơkuâ vâi kơdrâi Kơ koan Khu xiâm pơkuâ lêng kong pơlê Kon Tum hbrâ mơjiâng, pêi pro túa ‘’Tôh vâi kơdrâi tôm go#m mơ-éa tu\m túa, kế ki ôh tá xúa xêo’’. Tiô hâi khế pơkâ, tung hâi pơtăm rêm măng t^ng, Khu pơkuâ vâi kơdrâi tơku\m tôm go#m mơ-éa, kế ki ôh tá xúa xếo ing mâu tôh vâi kơdrâi pơtroh. Tâi tâng mâu mơ-éa pơrá châ uâ pơliê ku\n ahdrối vâ tê.

 {a\ túa pêi kố Khu hiăng tôm go#m lối 10 ta#n mơ-éa, kế ki ôh tá xúa xếo, tê châ vâ chê 35 rơtuh liăn. Cho ngế cheăng văn thư, kơhnâ veăng túa pêi kố, tối ‘na tơdroăng ki ôh tá pơ’lok laga pơxúa kố, Trung u\y Nguyễn Thị Trinh, pêi cheăng a {ơrô tơbleăng tơdroăng kal, tối ăm ‘nâi:

Tung tơdroăng pêi cheăng rêm hâi, á hmâ rơtế nho\ng o, nâ o tung tôh tôm go#m mâu mơ-éa ki ôh tá xúa xếo. Mê cho pôh mâu mơ-éa kố. Châ Kăn pơkuâ Khu xiâm pơkuâ lêng pro tơ’lêi hlâu ăm nâ o mơjiâng túa pơkâ cheăng cho tôm go#m mơ-éa ki ôh tá xúa xếo vâ má môi pro tiah lâi vâ mơgrúa le\m kong prâi. Má péa cho ôh tá mơ’nhê tê kơtê [a\ xo liăn ki kố má môi cho xúa tung mâu tơdroăng ki pơxúa, nâ o kum mâu ngế ai tơdroăng rêh ối pá puât, pơtih lăm pôu mâu ngế châi tamo, klêi mê mâu vâi muăn a kơpong hơhngế hơhngo.

Pơtối mơnhông mơdêk mâu tơdroăng hiăng châ tơ-[rê, Khu pơkuâ vâi kơdrâi kơ koan Khu xiâm pơkuâ lêng kong pơlê Kon Tum dế pơtối mơjiâng túa ‘’Rơpo\ng kơdrâi pro lêng ki kơhnâ rơkê’’, rah xo pêi pro a Tôh khu vâi kơdrâi Trung đoân 990. Thie#u tă Nguyễn Thị Lương, Kăn hnê ngăn Khu vâi kơdrâi Kơ koan Khu xiâm pơkuâ lêng kong pơlê Kon Tum, tối ăm ‘nâi: Châ tơ-[rê má môi dêi Khu cho drêng po rơdâ pêi pro mâu tơdroăng, túa tâi tâng mâu nâ o pơrá kơhnâ hâk vâ veăng. Ing mâu tơdroăng pêi ki nhên hiăng mơjiâng ăm nâ o hiêm mơno, tuăn tơmiât, hnoăng cheăng tung pêi cheăng [a\ pơlê pơla. ‘Na troăng pêi cheăng la ngiâ dêi Khu tung la ngiâ kố ah, Thie#u tă Nguyễn Thị Lương, tối ăm ‘nâi:

Tung la ngiâ, Khu pơkuâ vâi kơdrâi kô pơtối tơbleăng cheăng lêng ăm Khu kăn pơkuâ Khu xiâm hnê mơhno tơku\m po châ tơ-[rê mâu tơdroăng, mâu roh mơhnhôk xua Khu pơkuâ vâi kơdrâi mâu râ tơku\m po. Ngin xuân mơhnhôk mâu kăn [o#, khu tơru\m cheăng tung Khu hriâm tâp, hriăn ple\ng, thăm ai tuăn tơmiât rơkê tung pêi hnoăng cheăng. Ki rơhêng vâ tối thăm nếo ngin pơtối mơjiâng [a\ po rơdâ mâu ngế ki má môi, klêi mê mâu túa kố, túa pêi rơkê vâ pơtối pêi kêi đeăng hnoăng cheăng kal kí châ pơcháu’’.

Ki châ tơ-[rê ing tơdroăng ‘’Vâi kơdrâi kơhnâ tung hriâm tâp, pêi cheăng ai tuăn tơmiât rơkê, mơjiâng rơpo\ng hơniâp le\m, tơxâng inâi Mô đo#i Pôa Hồ’’ xua nâ o Khu pơkuâ vâi kơdrâi Kơ koan Khu xiâm pơkuâ cheăng lêng kong pơlê Kon Tum po rơdâ pêi rpo tung mâu hơnăm hiăng hluâ hiăng pro le\m tơ’nôm um méa kăn [o# khu mơngế kơdrâi, khu mô đo#i tung rơxông nếo.

Khoa Điềm rah chêh