Môi hdroh a kơxo má a poăng rơnó mơdrăng a tơdế dêi Kơdrum i lâng Yok Đôn, kong pơlê Dak Lak [ă tơdroăng ki ai mâu rơxế ki krâ loa kơtâu lâp luô troh u kố u mê dêi Khu rak ngăn loăng pơlái kế kong kơpong 4 [ă hên mơngiơk dêi  pano, áp phích, chư chêh, hlá cơ hiăng pro chiâng tơdroăng ki rơhêng vâ tơmâng ngăn dêi vâi krâ nho\ng o [uôn Drang Phốc, cheăm Krông Na, tơring tơkăng kong {uôn Đôn.

 Kơpong kuăn pơlê rêh ối a kố, ki hên cho hdroâng kuăn ngo, rêh ối tiô khôi túa ki muih cheâk, pêi deăng, lăm lúa kuăn kiâ kong ki ai xêh, mơni tơdroăng ki ko ‘nhê, hdi kong kô rế ôh tá tơniăn. Laga, xua kơ koan ai tơdjâk troh đi đo tối tơbleăng, hnê khe#n mê tơdroăng ki rơkê ple\ng túa rak ngăn kong dêi vâi krâ nho\ng o hlo rế hơ’lêh khât. Pôa Y Nô Huyn, kăn pơkuâ [uôn Drang Phốc, cheăm Krông Na, tơring {uôn Đôn ăm ‘nâi:

Peăng khu kăn [o# rak ngăn loăng pơlái, kế kong hiăng chu troh a pơlê tơku\m po hôp vâi krâ-nho\ng o, tối tơbleăng, hnê khe\n vâi krâ nho\ng o pôi tá ko ‘nhiê kong pêi chiâk deăng [ă hnê tối vâi krâ nho\ng o pôi tá lăm lúa kuăn kiâ kong. Drêng châ hnê tối, mê vâi krâ nho\ng o ôh tá kếo loăng, ôh tá lăm lúa kuăn kiâ kong hmâng to lo vâ.

Tung hnoăng cheăng tơru\m lăm pơtrui ngăn, vâi krâ nho\ng o tâng châ hlo ai khu ngế ki tong ko kếo loăng mê vâi krâ nho\ng tối pơtâng ăm Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong, tơru\m vâ tăng rup khu ki mê.

Sap a poăng hơnăm troh nôkố, khu cheăng kố hiăng tơru\m [ă 6 tung 11 Khu rak ngăn loăng pơlái kế kong a peăng hdroh Kơpong Tơdế tơnêi têa [ă Tây Nguyên tơku\m po hnê tối ‘na hnoăng cheăng rak ngăn kong a mâu kơpong ki ai hên kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo rêh ối. Túa pơkâ hnê tối ki xiâm cho [ă rơxế loa ki tối pơtâng u kố u mê, tơku\m hôp kuăn pơlê, xing xoăng hlá mơéa vâ pơchuât ngăn, tơku\m tơ’noăng ‘nâi hlê ple\ng Luât rak ngăn [ă pêt mơjiâng kong a mâu hngêi trung râ má péa 2 hdroâng kuăn ngo ai tíu ối pơtê.

Pôa Lê Công Thành, kăn pho\ pơkuâ hnoăng cheăng 3, ối tung Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong dêi kơpong 4 tối ăm ‘nâi:

Klêi kơ’nâi mâu rôh ngin tối tơbleăng, mê iâ hlái xuân hiăng tơdjâk troh vâi krâ nho\ng o a kơpong hơngế hơngo ‘na ki rơkê ple\ng rak ngăn kong. Ing mê, kuăn pơlê hiăng ‘nâi mâu troăng hơlâ, mâu tơdroăng pơkâ mơdât kuăn pơlê ‘na pro tơ’nhiê tơdjâk troh kong [ă mâu troăng hơlâ pơkâ dêi Đảng, Tơnêi têa mơhnhôk tung tơdroăng ki pơcháu rak ngăn kong ăm pơlê pơla. Kơnôm tiah mê, kuăn pơlê nếo ‘nâi [ă mơdêk tâ nếo tuăn hiâm rak ngăn kong’’.

Pôa Phạm Tuấn Linh, kăn pho\ pơkuâ Kơdrum kong i lâng Yok Đôn, kong pơlê Dak Lak tối ăm ‘nâi, tung mâu hơnăm hiăng luâ, tíu cheăng kố hiăng châ Khu rak ngăn loăng pơlái kế kong kơpong 4 to\ng kum ‘na hnoăng cheăng rak ngăn kong, tung mê tơdroăng cheăng tối tơbleăng ai pơxúa kal khât. Klêi kơ’nâi tối tơbleăng hiăng kum kuăn pơlê hlê ple\ng tâ ‘na ki kơnía git kân ke\ng dêi kong, ing mê kơhnâ veăng rak ngăn kong.

Sap apoăng hơnăm troh nôkố, Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kơpong 4 hiăng to\ng kum ăm ngin 5 rôh, rêm rôh ai 4 ngế [ă rơxế ô tô, rơxế hon đa tơru\m [ă kong tơku\m po lăm tí tăng ngăn a mâu kơpong, mâu tíu ki xiâm ‘na ko ‘nhiê kong a mâu kơpong kong ki tơkoh  pơla tơring Ea Súp [ă Dak Lak [ă }ư\ Jut dêi Dak Nông, ing mê, kum kơhnâ khât tơdroăng ki hbrâ mơdât mâu khu ngế ki ko ‘nhiê kong’’.

Tiô Khu rak ngăn loăng pơlái kế kong kơpong 4 tối ăm ‘nâi, sap ing apoăng hơnăm troh nôkố, kơpong k^ng têa kơx^ kơpong Tơdế tơnêi têa [ă Tây Nguyên hiăng hlo ai vâ chê 3.500 rôh ko ‘nhiê kong, kơdroh 440 rôh tâng pơchông [ă khế kố dêi hơnăm 2016, la [ăng tơnêi ki tro ko ‘nhiê hiăng tâk lối 350 ha, vâ chê tơdế tâng pơchông [ă khế kố hơnăm nah. Mâu kong pơlê Dak Nông, Bình Định, Quảng Ngãi, Lâm Đồng cho 4 kong pơlê ai tơdroăng ko ‘nhiê kong ôh tá tá tơniăn má môi.

Tung mê, a Dak Nông tơdroăng ko ‘nhiê kong hiăng tâk troh 245 ha, mâu kong pơlê Bình Định, Quảng Ngãi, Lâm Đồng pơrá ai mâu rôh ko ‘nhiê kong hên, [ă [ăng tơnêi kong tro ko ‘nhiê sap ing 10 troh lối 40 ha. Vâ kơdroh tơdroăng kố, Khu rak ngăn loăng pơlái kế kong kơpong 4 kô kơhnâ khât tung tơru\m cheăng [ă mâu Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong ki ai tơdjâk mâu tơring, cheăm vâ mơdêk tâ nếo hnoăng cheăng rak ngăn kong. Pôa Tô Xuân Đam, kăn pho\ pơkuâ Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kơpong 4, ăm ‘nâi:

Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kơpong 4 rơtế [ă khu rak ngăn loăng pơlái mâu kong pơlê tơru\m po lâm hriâm tơdroăng cheăng ăm khu rak ngăn loăng mâu tơring, cheăm ‘na hnoăng cheăng rak ngăn kong, hbrâ mơdât on chếo kâ kong. Tung hơnăm hiăng luâ, hiăng tơru\m rup mâu ngế ki pro xôi, hnê mơhno mâu tơring, cheăm tơku\m hnê hriâm, tối tơbleăng troh mâu mâu thôn, pơlê pêi pro tro hnoăng cheăng rak ngăn kong, hbrâ mơdât on chếo kâ kong vâ mơdât mâu ngế ki pro xôi ko ‘nhiê kong’’.

Lối 3 hơnăm hiăng luâ, Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kơpong 4 hiăng tơku\m po lối chât rôh hriâm hnoăng cheăng, [ă dâng 600 ngế kăn [o# rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong a mâu tơring, cheăm veăng hriâm, vâ pêi pro tro hnoăng cheăng rak ngăn kong, hbrâ mơdât on chếo kâ kong.

Rơtế a mê, hnoăng cheăng tối tơbleăng châ mơdêk khât, kuăn pơlê a kơpong achê kong ‘nâi ki kal dêi tơdroăng rak ngăn kong. {ă mâu túa pêi ki kố, vâ chê 9 ha kong tung kơpong k^ng têa kơx^ tơdế tơnêi têa [ă Tây Nguyên kô châ rak ngăn tơniăn [ă kô châ mơnhông mơdêk tơ’nôm.

Tuấn Long chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng