Ai tơdroăng tơhôu dêi rơpó tung môi rôh ôu pơko\ng hdrối mê, kơmăng lơ 28/4/2018, 32 ngế rơtăm dêi 6 to pơlê a mâu cheăm Ia Krăi, tơring Ia Grai [ă cheăm Ia Nan, tơring Đức Cơ, kong pơlê Gia Lai to rơxế hon đa lối têi [ă hlối râng mâu chăng, drê, vok lăm tăng vâ trâm khu rơtăm pơlê Yom, cheăm Ia Khai, tơring Ia Grai vâ tơko dêi rơpó. Tơdroăng tơxiăn tơpâm dêi rơpó hiăng pro Ksor Su (kot mâ hơnăm 2001, ối a [uôn Yom, cheăm Ia Krai) hlâ, môi ngế rơtăm ki ê nếo rong ó.

Tơdroăng xiâm gá, rơpo\ng hngêi Ksor Su hiăng thế 32 rơpo\ng hngêi ki ai mâu vâi o veăng tơxiăn pâm dêi rơpó mê nâp liăn ki pơxâu ăm dêi rơpo\ng hngêi tơná 2 rơtal liăn hlối thế ăm mâu kơpôu, ro, chu vâ xối xeăng. Tâng mâu rơpo\ng ki mê ôh tá vâ nâp liăn ki pơxâu phâk, mê rơpo\ng hngêi ki ai ngế hlâ kô xo rơxế tu tuh chơ kiâ Ksor Su lăm ‘mot tơrêm hngêi, chơ djâ prôk lâp pơlê. Kố cho tơdroăng oh ta khoh pro [ă mơngế Jarai, xua tiô vâi loi dêi, tâng pro tiah mê kô pro pơlê chiâng ai pơreăng, hên ngế kô thế hlâ [ă kho\m thế xe\n hngêi pro tíu ê.

32 rơpo\ng hiăng nâp lối 1 rơtal liăn ăm rơpo\ng hngêi ki ai ngế hlâ. Tối ‘na kơlo liăn ki pơxâu phak kố, pôa Rơchom Tíu, pâ dêi ngế ki ai kuăn hlâ tối tiah kố:

Rơpo\ng hngêi hêng hôu ‘nâng, xua kuăn á ki kơnốu a kố gá têm ‘nâng, ôh tá ai tơdroăng ki hêng hôu kơ vâi, hmôu pơ hlo xêh mâu rơtăm pâk kơdê gá troh hlâ. Xua klâi kơxo# liăn pơxâu phak thế ăm hên tiah mê xua kuăn á nếo klêi pâ pơlât ngôa a Sài Gòn nếo vêh a hngêi, hâi teăm châ môi khế hiăng hlâ. Kơxo# liăn ki mê, rơpo\ng á vâ meăn pro tơnâp gá, ‘mé gá, klêi mê vâ pơtroh a hngêi rak liăn xua drêng po mơd^ng lôi tơnâp gá mê ah pro tiô khôi túa tơlá dêi mơngế Jarai’’.

Kơtăn kố 1 hơnăm, tơdroăng tơxiăn pâm dêi rơpó xuân môi tiah mê há pơla 2 khu rơtăm pơlê Mit Jep, cheăm Ia O [ă pơlê Lân, cheăm Ia Krăi, tơring Ia Grai pro Ksor Blim (kot mâ hơnăm 1995, ngế ki ối a pơlê Mit Jep) hlâ. Xuân ing tơdroăng mơnhâu djâ poăng lăm troh a pơlê Lân, rơpo\ng ki ai ngế hlâ xuân pơklât thế mâu rơpo\ng ki ai kuăn ‘ne\ng xiăn pâm vâi mê  nâp liăn ki pơxâu lối 870 rơtuh liăn.

Tu\m 2 tơdroăng mê, rơpo\ng mâu ki ai ngế hlâ hiăng pơkâ kơlo pơxâu phâk ngăn tiô tuăn tơná tơmiât vâ, [ă  hlối pơklât thế ăm. Tối nhên tơdroăng kố, pôa Rơchom Nuynh, ngế tung khu tơleăng pơlê Yom tối tung tơdroăng pơxâu phâk xua ing mâu tơdroăng pro xôi dêi rơpo\ng hngêi Ksor Su ăm ‘nâi, tiô khôi túa tơlá, xôi rế hngăm phak rế hên:

Tiô luât pơlê ton nah, tâng vâi oh tá pro ki klâi la ai mâu ki ê troh lăm hôu, dría, ‘nêk vâi, tiô luât pơlê thế pơxâu phak ó vâ pôi tá pro xếo ngế ki pro tơdroăng tiah mê.

Túa tơlá pơxâu phâk dêi pơlê dế mơngế Jarai ngăn tiô kơ tơdroăng mơngế ki ai xôi mê vâ ăm, klêi gá hiăng tơche\ng tơmiât nhên ‘nâi tơná xôi la ôh tá pơxâu phâk [ă liăn. Ki ê nếo, tơdroăng pơklât vâi ăm pro chiâng ôh tá tơniăn tung tuăn ngôa, thế nâp kơxo# liăn phâk châ hr^ng rơtuh liăn, troh  rơtal liăn tung mâu tơdroăng xôi hiăng pro pá ‘na cheăng kâ  ăm hên rơpo\ng hngêi ki ai kuăn ‘ne\ng pro xôi.

Tiô Đăi tă Tăng Năng Ái, Kăn ko\ng an tơring Ia Grai tối, tơdroăng kố ăm hlo ai tơdroăng ki ‘mêi pơklât thế, vâ châ kâ kơhveăm tơmeăm. Xua ôh tá hlê ple\ng, hên mâu rơpo\ng ki ai ngế hlâ mê chiâng mơngế ki ai xôi luât nếo, tâng peăng ki tá pơklât thế nâp liăn pơxâu phâk săm phoăng troh hngêi tơleăng. Đăi tă Tăng Năng Ái tối ăm ‘nâi:

Tâi tâng mâu ngế ki ai kuăn ‘ne\ng veăng xiăn pâm mê thế pôu râng dêi tơdroăng xôi. Tung mê, ai hngêi ki ‘nâ kơtiê xahpá ó, vâi xuân thế lăm mung liăn, thăm nếo tê dêi tơnêi. Tâng hngêi tơleăng – tơleăng tơdroăng mê lơ kơjo kum ăm liăn ‘mé hdrối, tâng ôh thế péa pâ tơpui [ă dêi pó thế ăm hên iâ gá to lâi. Tâng pơklât thế ăm, tâng ôh tá vâ ăm châ rơtal liăn vâi tối vâ djâ kiâ lăm prôk lâp tung pơlê mê gá tơ ê nếo. Ngin dế tí tăng séa ngăn ‘na luât, tâng k^ tơkêa ‘na kuăn pơlê pơklât thế cho ôh tá xêt. Tí tăng ‘nâi ple\ng vâ tơleăng môi tơdroăng, tâng pro xôi, kho\m thế peăng hngêi ki tá mơdrếo kơxo# liăn mê rôh kơ’nâi ah pôi tá ai xếo tơdroăng pro xôi môi tiah mê nếo.

Pơxâu phak xua tơdroăng pro xôi dêi mơngế Jarai cho vâ mơjiâng tơdroăng rêh ối le\m tơniăn tung pơlê. Laga, tơdroăng ing pơxau phak mơngế ki pro xôi mê hên luâ râ xua ôh tá hlê ple\ng nhên luât, mê tung 2 tơdroăng ki nếô tối kơpêng mê âi kô pro chiâng ai tơdroăng tơdjâk ‘mêi tung rêh ối pơlê pơla./.

Nguyễn Thảo chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng