Krâ pơlê cho inâi vâ krếo khe\n ăm môi ngế hơnăm hiăng krâ châ lâp pơlê pơla mơngế M’nông loi nhuo#m, rah xo ăm to pro ngế krâ ki kal kân. Drêng ối nếo, vâi cho mơngế rơkê muih chiâk deăng, pêi chiâk, ai tơmiât rơkê tung tơdroăng pêi cheăng vâ pêi lo hên tơmeăm khoăng. Tung tơdroăng rêh ối rêm hâi, vâi rêh ối le\m tro, ‘nâi djâ troăng ahdrối hnê kuăn cháu, ôh tá tơhôu [a\ kơbố, ‘nâi tơru\m môi tuăn [a\ rêm ngế.

Drêng hiăng krâ, vâi chiâng mơngế krâ ki châ kuăn pơlê nhuo#m pâ, loi tơngah. Ki nhuo#m pâ loi tơngah mê cho ing hiâm mơno hâk mơnâ dêi lâp pơlê pơla. Tâi tâng tu\m tơdroăng tung pơlê cho krâ pơlê tơleăng, pơkâ. Mâu tơdroăng ki thế ai krâ pơlê mê nếo chiâng pêi, môi tiah xối xeăng, xối pleăng vâ dó inâi ăm kuăn cháu, pro troăng ăm on veăng, tơleăng mâu tơdroăng ki tơhôu tơhêng tung pơlê [a\ tá tơdroăng ‘’pơxâu phâk’’ vâ kheăn hôu mâu ngế ki pro xôi mâu ‘’khôi túa’’ dêi pơlê. Pôa Pâ Vy, ối a thôn 3, cheăm Ea Huar, tơring {uôn Đôn, kong pơlê Dak Lak, tối ‘na hnoăng dêi krâ pơlê:

‘’Nah krâ pơlê ôh tá xê tơná vâi rah xêh, mê lâp tung môi pơlê rah xo, hlo ngế ki lâi rơkê tơpui, ‘nâi tơleăng môi tơdroăng hlo tơtro mê pơlê pơla tơmâng, tơdroăng kố chiâng xêh. Maluâ tung môi pơlê ai hên mơngế krâ laga vâi bu rah môi ngế hlê ple\ng ‘na tâi tâng, ‘nâi tơleăng tơdroăng, ‘nâi pro ăm vâi krâ – nho\ng o môi tuăn hên xôh mê vâi nếo mơnhên. Mơngế krâ mê ga ai hên, laga mâu ngế ki pro ăm vâi krâ tơmâng bu môi ngế tê, mê cho tơdroăng ki kal dêi môi ngế krâ pơlê’’.

Tung pơlê xuân môi tiah khu chêm tung kong, tâng chêm ki kăn hía mê tâi tâng khu chêm ôh tá ‘nâi pro ki klâi; kuăn mơngế pin xuân tiah mê há, tâng ôh tá ai krâ pơlê mê pơlê ki mê kô ôh tá ‘nâi pro ki klâi. Krâ pơlê maluâ tơpui klâi mê nho\ng o xuân tơmâng [a\ pêi tiô, tơdroăng kố hiăng chiâng xêh sap ing nah. Krâ pơlê cho môi ngế rơkê tơpui tơno nếo, pôa ‘nâi tơpui tơno a pơlê vâ hriâm mâu tơdroăng ki hôm ki tro klêi mê xo vế troăng ki tro má môi, hnê ăm vâi krâ nho\ng o nếo’’.

Cho ngế châ kuăn pơlê nhuo#m pâ loi tơngah dêi tâi pơlê, krâ pơlê ôh tá chiâng pro xôi tung tơdroăng rêh ối. Vâi thế rêh ối le\m tơdrăng tung on veăng, hnê thế kuăn ‘ne\ng rêh ối le\m tro, tung rơkong tơpui rêm hâi xuân thế tơmiât tro [a\ kum peăng ki lâi, mơhé ngế ki pro xôi mê cho kuăn dêi tơná lơ muăn xiâm dêi tơná xuân thế pơxâu phak kơtăng tiô luât dêi pơlê.

Nâ H’Ngel Niê, ối a pơlê Jang Pông, cheăm Ea Huar, tơring {uôn Đôn, kong pơlê Dak Lak, tối, krâ ôh tá xê rêh ối ăm to dêi tơná tê, mê vâi ối rêh vâ djâ troăng ahdrối ăm pơlê pơla pêi pro tiô:

‘’Krâ pơlê cho kal khât, tâng ôh tá ai krâ pơlê mê pơlê pin ôh tá chiâng vâ mơnhông tơtêk, kơnôm ai krâ pơlê tơpui hnê vâ kuăn pơlê tung pơlê tơmâng [a\ pêi tiô [ối. Rơpo\ng hmâ hnê túa tơpui tung tơdroăng rêh ối rêm hâi, tơdrêng amê hnê droh rơtăm pêi cheăng kâ nếo, xua krâ pơlê cho ngế ki ple\ng hên tơdroăng. Tung pơlê ai xối xeăng kân lơ ku\n pơrá kơnôm a krâ pơlê tâi tâng. Tâng tung pơlê ai tơdroăng tơhôu ku\n, tơpeăng dêi pó pơrá kơnôm a krâ pơlê tơpui ăm vâi ple\ng mâu tơdroăng ki tro, ki xôi, krâ pơlê xuân cho ngế pro pơle\m tâi tâng, pro ăm vâi krâ hlo hmiân tuăn tâ, rêh ối le\m tro [a\ dêi pó’’.

Rêh ối tơtro tung tâi tâng tu\m tơdroăng, laga krâ pơlê xuân cho môi ngế [a\ kơxêng, mơheăm, xua mê ôh tá xê drêng lâi krâ pơlê xuân pơkâ tro. Maluâ tiah mê, drêng hiăng châ pơlê pơla loi tơngah rah xo pro krâ pơlê, maluâ ai tơdroăng klâi ‘’tá hâi tro khât’’, vâi krâ xuân tơmâng [a\ pêi tiô pơkâ dêi krâ pơlê. Jâ U Nhíp, a cheăm Ea Huar, tơring {uôn Đôn, kong pơlê Dak Lak, mơnhên tối:

‘’Tung pơlê mê krâ pơlê cho kal má môi, ai drêng vâi cho hôm tâ kăn [o# nếo. Kăn [o# mê ‘nâi chư, xúa chư vâ tơleăng tu\m tơdroăng; laga krâ pơlê mê tơleăng tơdroăng [a\ tuăn ngôa rơkê, [a\ túa ki rơkê tơtro [a\ tơdroăng ki [ea\n [e\ng dêi tơná vâ tơleăng mâu tơdroăng. Á xuân xo rơkong krâ pơlê vâ hnê mơhno kuăn cháu tung hngêi. Tâi rơxông kố troh rơxông ki ê, tơdroăng ki krâ pơlê hnê mơhno tro mê á rak vế, pêi pro [ối. Tung pơlê mê khôi túa le\m tro dêi pơlê pơla, ivá môi tuăn dêi khu pú hên, tâng vâi ‘’kro thế kro tơdjuôm, kơtiê thế kơtiê kơdjuôm, rơkê xuân rơkê tơdjuôm, tâng ôh, athế teăm tiô pơlê pơla vâ mơnhông tơtêk tơdjuôm há’’ , mơngế M’nông ngin ga cho ti mê’’.

Krâ pơlê tung pơlê đi đo cho tíu kơnôm ‘na hiâm mơno ăm tâi tâng pơlê pơla. Pơlê pơla ki lâi ai hên mơngế krâ, pơlê ki mê kô rêh ối le\m tro tâ há, ru\m môi  tuăn. Tung môi pơlê mơngế M’nông, ôh tá ai ngế pro kăn ki ê, laga krâ pơlê athế ai, tâng ôh tá ai tung môi hâi kô chiâng xahpá kân./.

H’Thi chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng