Kơdrum plâi [ơr dêi pôa Đậu Huy Lộc, ối a cheăm Đức Mạnh, tơring Dak Mil – Ngế hiăng hơ’lêh tơ-[rê ing 3 ha kơphế hơ’lêh pêt plâi [ơr

Kơtăn kố lối 10 hơnăm, pôa Đậu Huy Lộc, ối a cheăm Đức Mạnh, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông djâ hdrê [ơr Booth pêt tơvât tung 4 sao kơphế. Klêi kơ’nâi to lâi rơnó krí, pôa hlo châ tơ-[rê hên cheăng kâ ing plâi [ơr, xua mê pôa hiăng ko ‘nhê kơphế vâ pêt loăng plâi [ơr. Rế vâ pro hdrê vâ tê, rế po rơdâ [a\ng deăng pêt, mê troh nôkố rơpo\ng pôa Lộc hiăng ai vâ chê 3 ha plâi [ơr, [a\ hên hdrê ki nếo rôe ing kong têa ê, pêi lo châ kơnâ liăn môi tiah: [ơr Booth, Pinkerton [a\ môi hdrê plâi [ơr Úc.

Pêt plâi [ơr ton hơnăm, tơdrêng amê ai kơdrum mơdâ hdrê plâi [ơr Lộc Oanh châ ô eăng a troăng kân kơxo# 14, laga pôa Đậu Huy Lộc tối tăng hriâm xêh ôh tá xê châ hriâm to a lâm lơ mâu kơ koan cheăng hnê. Pôa pói vâ tơdroăng ‘’Dak Nông – Rơnó plâi [ơr tum’’ la ngiâ, kô ai tơ’nôm tơdroăng ki rơkê pơxúa [a\ ai troăng prôk vâ mơnhông pêt plâi [ơr krá tơniăn.

‘’Loăng plâi [ơr kố cho pá vâ pêt rak ngăn, pơkâ thế ‘nâi kih thuât. Á bu hriâm túa ki rơkê tơtro dêi mơngế ki ê, [a\ hriâm tâp mê ing kơxop hlá mơ-éa [a\ hlá tơbeăng, ngăn tung Internet ... Tối khât cho tiah mê ôh tá xê châ hriâm a lâm, hngêi trung. Mâu kơvâ cheăng tơring dêi kong pơlê [a\ tơring ai troh lăm ngăn tê, túa pêi krá tơniăn tá hâi tâng tối klâi, tá hâi ai tíu tê môi tiah lâi. Apoăng ối iâ, maluâ iâ la yă kơnâ, la ngiâ ah hên mê yă kô chu rơpâ’’.

Plâi [ơr Dak Nông châ tê ăm mâu ngế ki rôe

Cheăm Đức Mạnh, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông hdrối nah cho kơpong pêt kơphế, laga, mâu hơnăm achê pơla kố hiăng mơnhông tơtêk hên [a\ng pêt loăng plâi, tung mê ai dâng 150 ha plâi [ơr. Pôa Nguyễn Công Hiền – Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng cheăm tối, la ngiâ tung cheăm kô mơjiâng kơpong pêt plâi [ơr, laga ôh tá ‘nâi tíu tê môi tiah lâi. Pói vâ tơdroăng ‘’Dak Nông – rơnó plâi [ơr tum’’ kô cho roh ki le\m ăm vâi krâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng.

‘’Tiô á, tung dâng 3 troh 5 hơnăm ah nếo loăng plâi [ơr tung cheăm cho hên. Nôkố ‘’Ngế ki lâi xuân pêt plâi [ơr, rơpo\ng á tơbriât pêt plâi [ơr’’, á xuân tô tuăn tơdroăng kố. Tâng kuăn pơlê tơbriât pêt plâi [ơr tâi tâng mê plâi [ơr ôh tá châ tê troh a kong têa ê, ôh tá châ tê mê kô pá ‘na cheăng kâ. Veăng tơdroăng ‘’Dak Nông – Rơnó plâi [ơr tum’’, á hiăng tơpui [a\ Khu pơkuâ cheăng kâ dêi Khu pơkuâ [a\ po rơdâ a mâu rơpo\ng ai plâi [ơr dâi le\m. Tơdroăng kal vâ dêi kuăn pơlê mê pói vâ châ hnê kih thuât pêt plâi [ơr hên; hnê dêi pó túa ki rơkê tơtro pơla mâu ngế ki veăng tơdroăng mê, má péa nếo, hriâm kih thuât pêt plâi [ơr ing mâu ngế ki hnê mơhno ‘na loăng plâi’’.

{a\ pôa Hồ Gấm – Kăn hnê ngăn Khu kuăn pơlê pêi chiâk deăng kong pơlê Dak Nông tối ăm ‘nâi, tơdroăng po rơdâ [a\ng deăng pêt plâi [ơr ôh tá tiô pơkâ môi tiah nôkố cho xua kơchơ tê mơdró, ôh tá tơniăn. Kuăn pơlê ôh tá hlê ple\ng ‘na kih thuât pêt, ôh tá ‘nâi ‘na kơchơ tê mơdró.

Plâi [ơr Dak Nông tê drô Troăng kân kơxo# 14

‘’Mơngế kuăn pơlê pêi chiâk deăng dế pêt plâi [ơr tiô kơchơ tê mơdró, [a\ kơchơ nôkố ôh tá tơniăn, xua nôkố tá hâi ai mâu khu tê mơdró ki lâi k^ tơkêa rôe tâi plâi dêi kuăn pơlê. Tá mâu kơ koan tơnêi têa sap ing hdrối troh nôkố, hnê pêt kơphế, loăng ki kố ki tá laga krê plâi [ơr cho iâ. Xua mê kuăn pơlê tá hâi ‘nâi tu\m kih thuât. Tá hâi ai hnê mơhno ki klâi lơ kơ koan ki lâi hnê tơdroăng ki châ tơ-[rê. Ki rơhêng vâ tối pêt lối hên plâi [ơr a môi kơpong pêi chiâk deăng la ngiâ kô ôh tá tơdâng tơ’mô tung pêi pêt kế tơmeăm. Pro pá puât tung tơku\m kế tơmeăm khoăng tê ngi kong têa ê, lơ tê tiô pơkâ mơngế rôe dêi khu tê mơdró. Á tơmiât [a\ kơlo môi tiah mê kal vêh séa ngăn’’.

Ki nhên khât ăm hlo, plâi [ơr ôh tá xê loăng plâi pêi lo liăn xiâm dêi kong pơlê Dak Nông. Tâng pơchông [a\ tiu, kơphế, plâi hôt, [a\ kơxu mê plâi [ơr ai [a\ng deăng iâ tâ. Lâp kong pơlê nôkố bu ai dâng 2.600 ha plâi [ơr, tung mê lối 700 ha pêt plâi [ơr [a\ dâng 1.900 ha pêt tơvât. Laga, plâi [ơr kơnâ; tung môi ha pêi lo châ 500 troh 700 rơtuh liăn, tâng pêi lo liăn tơniăn môi tiah dế kố mê plâi [ơr châ dâng 10% pêi lo liăn kơvâ pêi pêi chiâk deăng dêi kong pơlê. Pôa Trương Thanh Tùng, Pho\ hnê ngăn Vi [an kong pơlê Dak Nông tối ăm ‘nâi, Tơdroăng ‘’Dak Nông – Rơnó plâi [ơr tum’’, vâ tơbleăng rơdâ plâi [ơr Dak Nông troh mơngế rôe xúa, troh mâu khu tê mơdró ki pro, tê tung tơnêi têa [a\ kong têa vâ mơdêk pêi lo liăn ing plâi [ơr. Mơnhên tíu tê plâi [ơr tung kơvâ pêi cheăng deăng dêi tơring, cheăm, kong pơlê Dak Nông kô ai troăng hơlâ to\ng kum kuăn pơlê mơnhông pêt loăng plâi [ơr tiô troăng krá tơniăn.

‘’Vâ mơnhông ki pơxúa dêi plâi [ơr, a hdrối Dak Nông tơmâng to\ng kum mơngế pêt plâi [ơr ‘na tơdroăng kơchơ tê mơdró, hnê mơhno hdrê plâi [ơr ki tơtro, tơniăn. Krếo thế mâu khu mơ’no liăn cheăng troh pro plâi [ơr [a\ tê plâi [ơr dêi kuăn pơlê pêi chiâk deăng. To\ng kum kuăn pơlê pêt plâi [ơr, mơnhên VietGAP, ti tăng xiâm kối plâi [ơr, to\ng kum kuăn pơlê mơjiâng mâu khu tơru\m cheăng ‘na plâi [ơr, mâu rơpo\ng pêt plâi [ơr vâ tơniăn tơru\m, mơjiâng kơpong pêt plâi [ơr kân rơdâ vâ tê tung tơnêi têa [a\ lâp plâi tơnêi’’.

Tơdroăng ‘’Dak Nông – Rơnó plâi [ơr tum’’ roh apoăng châ tơku\m po a pơlê kong krâm Gia Nghĩa, [a\ hên tơdroăng môi tiah: Hôp tơpui tơno ‘’Mơnhông mơdêk plâi [ơr krá tơniăn’’; Hneăng tơ’noăng ‘’Plâi [ơr hơ-iâ le\m’’; Kơchơ mơđah tơbleăng tơmeăm ‘’Tơru\m tíu tê – tíu kal vâ plâi [ơr [a\ mâu kế tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng’’. Rơtế [a\ mâu ngế ki châ krếo tung tơnêi têa [a\ lâp plâi tơnêi, tơdroăng kố ai 66 rơpo\ng kuăn pơlê tơring cheăm veăng tung tơdroăng pêi cheăng [a\ dâng 500 rơpo\ng kuăn pơlê veăng hôp tơpui tơno ‘na pêt plâi [ơr krá tơniăn. Pói vâ dêi vâi krâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng cho ing tơdroăng ‘’Dak Nông – Rơnó plâi [ơr tum’’ kô ai troăng prôk nếo vâ mơnhông pêt plâi [ơr krá tơniăn.

Quốc Học chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng