Tơbleăng dêi Vi [an Séa ngăn xiâm Tơnêi têa ăm hlo, hơnăm hiăng hluâ tơdroăng cheăng kâ lâp plâi tơnêi ai hên tơdroăng ôh tá tơniăn, tung mê, tơplâ tê mơdró hiăng pro tơmeăm tê mơdró lâp plâi tơnêi kơdroh ó hơnăm 2018 bu u ối 4,2% [a\ hơnăm 2019 tiô tối hdrối bu tâk 4%. Tung pơla mê, tơdroăng cheăng kâ Việt Nam pơtối châ tơ-[rê hôm khât; mơdêk cheăng kâ xuân châ lối 7%, liăn chu rơpâ yă châ mơdât pá kơdâm 3,6%, tơdroăng liăn chu rơpâ yă xiâm kối châ rak tơniăn pá kơdâm 1,5%.

Mâu tơdroăng ki kân dêi tơdroăng cheăng kâ châ tơniăn, tơdroăng ki chêl liăn lâp plâi tơnêi hên, tơnêi têa che\n liăn [a\ tơdâng tơ’mô liăn ngân châ pơkuâ tơniăn mâu pơkâ Kuo#k ho#i mơ’no. Tiô pôa Lê Xuân Nghĩa, Ngế rơkê cheăng kâ, mâu tơdroăng ki tơtêk dêi hơnăm 2018 kô cho xiâm kối ăm mơdêk cheăng kâ tung hơnăm 2019:

‘’Hơnăm 2018, Việt Nam ai kơlo mơdêk hên tung pơla 10 hơnăm hiăng hluâ, mơni kơlo mơdêk kố kô ton troh hơnăm 2019. Mê cho kơnôm a mâu tơdroăng ki kal cho mơdêk xúa tơmeăm hơnăm 2018 ó rơdêi, mơdêk tê tơmeăm ngi kong têa ê tơkâ hluâ pơkâ pin mơ’no. Mơdêk dêi kơpong khu tê mơdró tung tơnêi têa hên tâ cho khu tê mơdró kong têa ê ‘na tê tơmeăm ngi kong têa ê. Môi tơdroăng ki hôm nếo mê cho tê ngi kong têa ê mâu tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, pơloăng pơlái kế kong, ká xi xo\ng châ 40 rơtal dollars Mih – kố cho kơlo tơtêk hôm khât’’.

Hơ’lêh cheăng kâ, ki rơhêng vâ tối cho hơ’lêh ‘na tíu mơ’no cheăng hiăng tơ’lêi tâ. Tơdroăng Chin phuh kho\m kơdroh mâu mơ-éa phêp mơjiâng ivá ăm mơnhông tơtêk. Xua mê, mâu ngế ki rơkê tối, kố cho xiâm kối vâ mơnhông mơdêk ăm GDP a kơlo tối hdrối dâng 7% tung hơnăm 2019. Tiô pôa Hoàng Công Tuấn, Kăn pơkuâ hriăn ple\ng cheăng kâ Ko\ng ti chưng khoăn MBS, pơxiâm hơnăm 2012 troh nôkố, pơkâ pơkuâ troăng hơlâ dêi Đảng, tơnêi têa cho tơtro. Ki nhên mê cho tơdroăng ôh tá êa tơtro\ng tung mơdêk GDP iâ hâi, mê tơku\m tung tơdroăng hơ’lêh tíu tê mơdró, hơ’lêh cheăng kâ [a\ hía hé.

Rơtế [a\ mê cho troăng hơlâ mơnhông cheăng kâ khu môi ngế, hơ’lêh nếo túa mơnhông tơtêk. Pôa Hoàng Công Tuấn tối mơnhên:

‘’Tung hơnăm 2019 ngin pơtối tơngah khât [a\ mâu pơkâ troăng hơlâ la ngiâ, troăng hơlâ pơkuâ tơtro dêi Đảng, Tơnêi têa. Ing mê, pin kô hlo, tơdroăng cheăng kâ tơnêi têa tơniăn tơtêk a kơlo hên. Ngin pói tơngah ai ivá tơtêk dêi kơpong khu ngế krê châ tơleăng le\m tung hơnăm 2019 [a\ hơnăm 2020 xuân môi tiah mâu hơnăm pơtối vâ pơtối pro ăm tơdroăng cheăng kâ Việt Nam châ tơ-[rê tâ [a\ tơtêk tơtro tâ [a\ krá tơniăn tâ’’.

Hên mâu ngế rơkê cheăng kâ tối kal pêi pro hơ’lêh luât [a\ tíu tê mơdró ó rơdêi tâ vâ mơdêk mơ’no liăn cheăng khu krê. Rơtế amê cho tơdroăng hơ’lêh cheăng kâ thế pêi pro kơtăng, trâu hơngế tâ túa tơtêk vâ xúa drêng ai roh tơ’lêi lo ing mâu kong têa plâi tơnêi. Mê cho troăng hơ’lêh tung mơjiâng pro tơmeăm khoăng xua tơdjâk dêi tơplâ tê mơdró; tơdroăng ki mơnhông ing mâu tơdroăng tơkêa tê mơdró nếo môi tiah CPTPP, EVFTA [a\ mâu mâu FTA ki ê [a\ hía hé.

Tơdroăng liăn chu rơpâ yă kô kâi mơdât a kơlo dâng 4% tâng tơdroăng hơ’lêh yă tê mơdró râ tơnêi têa châ pơkuâ krá tơniăn. Pôa Trương Văn Phước, Ai hnoăng Kăn hnê ngăn Vi [an séa ngăn liăn ngân tơnêi têa tối kơvâ kơmăi kơmok uâ mơdiê [a\ hơ’lêh tê mơdró ai kơdroh iâ tung hơnăm hiăng hluâ laga xuân cho mơhnhôk xiâm kối dêi cheăng kâ.

Pak^ng mê, mâu hơ’lêh troăng hơlâ xuân kal hrá vâ ‘nâi nhên [a\ châ pơxúa khât tâ. Pôa Trương Văn Phước mơnhên:

‘’Hơnăm 2019, ngin tối hdrối mơdêk GDP dêi Việt Nam kô ai kơlo 7% troh ing tơdroăng mơnhên [a\ tối hdrối ‘na tơdroăng cheăng kâ lâp plâi tơnêi [a\ tung tơnêi têa. Tơdroăng cheăng kâ lâp plâi tơnêi pak^ng tơdroăng tô tuăn ‘na tơplâ tê mơdró xuân ối ai hên tơdroăng ki tơ’lêi [a\ pá puât. Tơdroăng kơchơ tung tơnêi têa xuân châ tối hdrối kô ai hên to\ng kum ăm mơdêk GDP tung hơnăm 2019, mê cho: troăng hơlâ mơnhông cheăng mơngế krê, hơ’lêh túa tơtêk, tơdroăng tê mơdró pơtối hơ’lêh tơtro.

Mê cho mâu tơdroăng xiâm kối ki ngin tơbleăng tối hdrối tơtêk cheăng kâ Việt Nam tung hơnăm 2019 châ a kơlo 7%, rak ki liăn chu rơpâ pá kơdâm 4%’’.

Mơhé tơngah khât ‘na mơdêk tung hơnăm 2019 dâng 7%, laga mâu ngế rơkê xuân tối tơdroăng cheăng kâ Việt Nam kô trâm pá tung tâi tâng mâu tơdroăng pơloăng mơnúa kân dêi cheăng kâ lâp plâi tơnêi dế trâm. Ki nhên roh tơplâ tê mơdró Mih – Sinuâ kô tơdjâk troh tê mơdró, ing mê pro pá ăm tê tơmeăm ngi kong têa ê dêi Việt Nam.

Vâ mơnhông kế tơmeăm ki ai hlâu dêi pơkâ tơdroăng pơkuâ rơdêi dêi Chin phuh tung tơdroăng pơkâ troăng hơlâ cheăng kâ kân vâ tơtro tiô pơkâ lâp plâi tơnêi môi tiah nôkố.

Nguyễn Hằng chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng