Roh kố, xua ôh tá hlê ple\ng, mâu tơdroăng ki lu lêa tung k^ tơkêa [ă tơdroăng ki kuăn pơlê tơ’lêi re\ng loi mơngế ki ôh tá tơdrăng mê kuăn pơlê dêi kong pơlê Gia Lai khoh chiâng hía tá liăn ngân drêng pêt hdrê plâi krui kơxái ki ôh tá dâi le\m. Xua ing tơdroăng ki lâi, mâu tơdroăng ki lu luâ mê xuân ối ai hên túa pêi, pro lu\p ăm kuăn pơlê pêi chiâk deăng. Công Bắc, Ngế chêh hlá tơbeăng tung Rơ’jíu Việt Nam ai [ai chêh tối ‘na tơdroăng mê.
Mơ’nui hơnăm 2016, ngoh Đinh Văn Cuờng, ối a pơlê Mung, cheăm Ia La, tơring C|ư Pưh, k^ tơkêa pêt plâi krui kơxái [ă ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Tấn Đại An ki ai tíu pêi cheăng a kơxo# 38 Lý Nam Đế, pơlê kong kơdrâm Plei Ku.
Tâng tơhrâ apoăng khât ‘nâng dêi khu mơdró ăm hdrê, phon rơvât, tơhrâ hnối rôe dêi plâi mê ah, ngoh Cường hiăng khên ‘no lối rơtal liăn vâ pêt 3 ha plâi krui kơxái. Troh nôkố, kơ’nâi 7, 8 khế, 1 rơpâu 600 xiâm plâi krui kơxái dêi ngoh hiăng xông dâi le\m la tơdroăng ki kal má môi cho plâi, la oh tá hlo ai plâi, xiâm loăng ki ‘nâ bú péa pái pu\m la oh tá kân tâ plâi krui kơxái ki hmâ hlo. Ngoh Đinh Văn Cường, tô tuăn hêng hôu:
‘’Klêi hôp tơpui tơno dêi ko\ng ti Tấn Đại An tơbleăng hdrê [ă tơhrâ hên tơdroăng, hnối tối krui kơxái ki kố kô dâi le\m tiah krui dêi châu Âu, plâi gá kân, kơtôu gá hbo, chí le\m, hnối rôe dêi plâi ki mê ah. Á tâng tối tiah mê gá tro ‘nâng mê á tơno [ă dêi on veăng, râng hlá mơ-éa khêi dêi hngêi [ă tơnêi, mung hngêi rak liăn 1 rơtal vâ rơtế pêt plâi krui dêi ko\ng ti Tấn Đại An. Pêt troh nôkố hiăng 7-8 khế la oh tá hlo ai plâi. Troh nôkố tâng vâ tối hiăng tro lu\p tâi tâng’’.
Sap mơ’nui hơnăm 2016 troh nôkố, yă plâi krui kơxái đi đo a kơlo kơnâ, sap ing 30-50 rơpâu liăn 1 kilô. Kố xuân cho rôh ki loăng tiu hlâ hên h^n pro kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng a kong pơlê Gia lai tơxup tơbriât pêt krui kơxái.
‘Nâi tơdroăng mê, Ko\ng ti Tấn Đại An hiăng lăm tăng troh a mâu kơpong tung thôn, po hâi hôp, tơbleăng tơmeăm klêi mê tê hdrê, phon. Mâu hneăng hôp ki kố vâi hmôu pơ po xêh ôh tá tối tơbelăng ăm khu râ, pơkuâ cheăng ‘nâi.
Ngoh Phạm Văn Dũng, cheăm Ia Hla, tơring C|ư Pưh, ăm ‘nâi, ôh tá xê vâi tăng heâk pơloi, tê hdrê ki ôh tá dâi le\m, mê Ko\ng ti ki kố ối tê kơ kuăn pơlê mâu phon ki oh tá ‘nâi xiâm kối, mâu kơxâk phon ki ‘nâ vâi chiê xo tem ing ê te#m tem a kơxâk, klêi mê tê ăm kuăn pơlê [ă yă kơnâ hên hluâ tâ, ai kơxâk phon ki ‘nâ vâi tê pro yă gá to kơnâ bê troh 20 hdroh!
{ă rơpo\ng ngoh Dũng, lối 400 rơtuh liăn ‘no vâ tơru\m pêt plâi krui kơxái [ă ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Tấn Đại An mê nôkố hiăng lu\p tâi. Nôkố, ngoh Dũng oh tá châ tơpui tơno [ă khu mơdró, tăng tíu vâi chêh hlá mơ-éa k^ tơkêa khu mơdró kố. Tiô ngoh tối, kố cho tơdroăng ki hêak pơloi kân dêi khu mơdró [ă kuăn pơlê [ă kal thế pơxâu phâk kơtăng khu ki ‘mê mê:
‘’Nôkố ai tơdroăng ki ăm hlo, ko\ng ti Tấn Địa An ăm hdrê ôh tá dâi le\m, ăm kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng. Kuăn pơlê ki pêi chiâk oh tá hlê ki klâi ‘na hdrê pêt. Xua mê, á púi vâ mâu kơ koan, khu râ pơkuâ cheăng kơpêng pơxâu phâk kơtăng mâu ki lơ hêak pơloi kân, ki hmôu pơ tê hdrê hmâng vâ, pro lu\p ‘na cheăng kâ dêi kuăn pơlê. A púi vâ mâu kơ koan, khu râ pơkuâ cheăng veăng tơmâng tơdroăng kố vâ kum kuăn pơlê’’.
Tiô khu râ kăn [ă khu râ pơkuâ cheăng kong pơlê, tơdroăng ki oh tá hlê ple\ng, cho mâu tíu ki oh tá tro tung k^ tơkêa hiăng pro kuăn pơlê pôu râng tâi tơdroăng ki pá. Tung pơla mê, khu mơdró châ pơxúa, kuăn pơlê mê ki xo xêh tơdroăng ki pá, oh tá mơhúa. Mâu roh hôp tơpui tơno tơbleăng tơmeăm oh tá ai mâu kăn, khu râ pơkuâ cheăng la kuăn pơlê re\ng loi khât kơ khu mơdró.
Mâu tơmeăm, phon rơvât ki oh tá ‘nâi xiâm kối, oh tá ai te#m tem [ă yă hnối kơnâ ó la kuăn pơlê xuân loi vâ rôe. Drêng trâm tơdroăng xía vâ tiah kố, khu râ kăn pá vâ veăng kum kuăn pơlê. Kố cho [ai hriâm ki kuăn pơlê kal thế chôu vế tơtro\ng xêh. Pôa Nguyễn Đức Tôn, kăn pho\ hnê ngăn Vi [an cheăm Ia Hla, tơring C|ư Pưh, kong pơlê Gia Lai, tối:
‘’Tâng ai mâu tíu pêi cheăng, mâu ko\ng ti k^ tơhrâ pêi cheăng [ă kuăn pơlê mê kuăn pơlê thế pêi rơtế [ă mâu kăn tơring cheăm. Khu râ kăn kô hnê tối ‘na k^ tơkêa vâ kuăn pơlê ví tơdroăng tro lu\p xo ah hmôi. Pak^ng mê, xuân thế mơnhên hôm ai khât mâu tíu ki ăm kuăn pơlê hdrê, phon mê’’.
Nôkố hâi ai kơxo# ki lâi riân nhên tơnêi ki kuăn pơlê k^ tơkêa pêt plâi krui kơxái [ă ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Tấn Đại An, la inâi mâu rơpo\ng kuăn pơlê ki pêt mê lu\p hên ‘nâng troh mâu tơring peăng mâ hâi lu cho C|ư Sê, C|ư Pưh troh mâu tơring peăng mâ hâi lo kong pơlê Gia Lai, môi tiah: ‘Mang Yang, K[ang. Khu cheăng séa ngăn ‘na pêi chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk thôn pơlê dêi kong pơlê Gia Lai xuân hiăng veăng tơmâng séa ngăn vâ mơnhên riân ki tro lu\p.
La tâng riân ki iâ rêm hectar krui kơxái, kuăn pơlê ‘no lối 200 rơtuh liăn ăm hlo ko\ng ti kố pro kuăn pơlê lu\p hên ‘nâng.
Hlo tơdroăng kuăn pơlê pơtối tro lu\p, mâu tơdroăng ki heâk pơloi khât a ngiâ xuân u ối hlo tung tơdroăng k^ tơkêa ‘no liăn cheăng pơla kuăn pơlê [ă khu mơdró, tung pơla tơkôm khu râ pơkuâ cheăng veăng tơmâng séa ngăn ki hdrối, kuăn pơlê thế hbrâ tơnáu xêh, ví pôi tá hmôu pơ loi ‘nhiu ‘nháu ah lơ trâm tơdroăng pá.
Gương tơplôu [ă tơbleăng
Viết bình luận