Nôu re\ng hlâ lêk lôi, hiăng 4 hơnăm kố, o Rơ ô H’Yoan, hdroâng kuăn ngo Jarai ối a Tíu xiâm to\ng kum păn roăng pơlê pơla kong pơlê Gia Lai rêh ối rơtế vâ chê 90 ngế pú hmâ, ngoh nâ o tơdroăng rêh ối môi tiah dêi pó.

Tơkâ hluâ kơmêi kơxiêp, mâu hơnăm hiăng hluâ, H’Yoan đi đo cho hok tro rơkê dêi hngêi trung râ má péa Hoàng Hoa Thám, pơlê kong kơdrâm Plei Ku. Mot hơnăm hriâm nếo kố, Rơ ô H’Yoan [a\ mâu vâi muăn kuăn tê rêh a Tíu xiâm châ Khu xiâm pơkuâ mô đo#i gak tíu tơkăng kong dêi kong pơlê diâp hên kơxop mơ-éa hriâm [a\ tơmeăm xúa tung hriâm tâp. Kơxuô tơmeăm mơhé ôh tá hên, laga kum mơhnhôk vâ H’Yoan mơ-eăm:

‘’Hâi kố, á châ mâu miê tăm mô đo#i gak tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Gia Lai diâp kơxuô tơmeăm mê á tâ sôk ro, xua châ tơdah mâu kơxuô tơmeăm cho pơxúa vâ kum ngin o mot hơnăm hriâm nếo. Xua mê á tâ sôk ro ‘nâng. Á tơkêa kô mơ-eăm hriâm tâp rơkê, loi nguăn, tơmâng nguăn mâu thái cô chiâng mơngế ki pơxúa ăm pơlê pơla’’.

Môi víu kơbong kâ kế ki phâi tơtô

A cheăm tíu tơkăng kong Ia Dom, tơring Đức Cơ, kong pơlê Gia Lai, sap ing hên hơnăm kố, đông mô đo#i gak tíu tơkăng kong tê mơdró [a\ lâp plâi tơnêi Lệ Thanh po môi hơpiâp kâ nhuo#m pâ, xua Khu mô đo#i pêi cheăng pơkuâ pêi. Hơnăm hriâm kố, akố ai 14 ngế muăn ối ku\n, pơrá cho mơngế Jarai, tơdroăng rêh ối pá puât, mâu ‘nâ kuăn tê.

Sap hơnăm 2012 troh nôkố, châ mâu tăm mô đo#i gak tíu tơkăng kong che\m mơ’rêh ăm kâ kơhâi dế, mâu vâi muăn ôh tá xê to lăm hriâm tu\m mê ối rơkê tung hriâm tâp. Hơnăm hriâm nếo kố, đông mô đo#i gak tíu tơkăng kong tíu tê mơdró [a\ ngi kong têa ê Lệ Thanh diâp ăm rêm ngế muăn môi plâ hmân ếo, môi to kơtong [a\ hên kơxop mơ-éa chêh, tơmeăm xúa tung hriâm tâp.

Jâ Nguyễn Thị Kim Yến, Cô pơkuâ hngêi trung râ má péa Nguyễn Trãi, cheăm Ia Dom, tơring Đức Cơ tối ăm ‘nâi, rơtế [a\ tơdroăng păn roăng, khu mô đo#i gak tíu tơkăng kong ối tơru\m krá tơniăn [a\ hngêi trung pơtâp hên tơdroăng rêh ối kum mâu vâi muăn đi đo hriâm tâp rơkê mê ối loi tơngah tâ tung tơdroăng rêh ối:

‘’Rêm hâi, ing tơdroăng rak ngăn ăm mâu vâi muăn kâ koi, ối pơtê, mâu tăm ối hnê ăm mâu vâi muăn tơpui kâ, prôk lăm, hnê mâu vâi muăn ‘nâi koh hmât. Mâu tăm mô đo#i ngăn mâu vâi muăn môi tiah kuăn cháu tung hngêi, môi tiah môi rơpo\ng. Tâi tâng mâu vâi muăn pơrá nguăn: rêh ối, hiâm mơno le\m’’.

Kơbong kâ kế nhuo#m pâ dêi đông mô đo#i gak tíu tơkăng kong tíu tê mơdró [a\ ngi kong têa ê Lệ Thanh

Pak^ng tơku\m po [a\ po rơdâ túa hơpiâp on nhuo#m pâ, sap ing tơdế khế 4/2016 troh nôkố, Khu xiâm pơkuâ mô đo#i gak tíu tơkăng kong kong pơlê Gia Lai hiăng tơdah păn roăng 50 ngế muăn ối ku\n ai tơdroăng rêh ối pá puât a 7 cheăm dêi 3 tơring tíu tơkăng kong Đức Cơ, Ia Grai [a\ Chư Prông dêi kong pơlê Gia Lai. Tiah mê, rêm khế, kăn [o#, khu mô đo#i ki rơkê dêi mâu đông mơ’no môi iâ liăn khế dêi tơná, to\ng kum rêm ngế muăn 500 rơpâu liăn.

Tiô pôa Hồ Đình Ký, Pho\ pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng cheăm Ia Dom, tơring Đức Cơ, mâu tơdroăng pêi kố dêi mô đo#i gak tíu tơkăng kong mơhno tơdroăng pâ nhuo#m khu lêng – kuăn pơlê a kơpong tíu tơkăng kong.

‘’Sap ing hdrối nah troh nôkố, khu mô đo#i gak tíu tơkăng kong hiăng mơhnhôk hnoăng, kum hok tro, kơdroh tơdroăng hok tro lôi pơtê hriâm, ki má lối [a\ hok tro kơtiê. Xua mê, tơdroăng veăng kum mê hiăng mơhnhôk ăm mâu vâi o, [a\ tơdroăng mơnhên dêi kuăn pơlê [a\ khu mô đo#i gak tíu tơkăng kong. Ing mê, achê dêi pó, kum dêi pó’’.

Rơtế amê, mâu hơnăm hiăng hluâ, Khu xiâm pơkuâ mô đo#i gak tíu tơkăng kong Gia Lai hiăng tơku\m po diâp hr^ng rơxế mái, hmân ếo, kơxop mơ-éa chêh [a\ kơxo# liăn châ rơtal liăn vâ to\ng kum tơdroăng mơhnhôk hriâm a mâu tơring cheăm, ki rơhêng vâ tối a kơpong tíu tơkăng kong.

Trung tă Rơmah Tuân, Pho\ pơkuâ ngăn Đảng dêi Đông Mô đo#i gak tíu tơkăng kong kong pơlê Gia Lai tối ăm ‘nâi:

‘’Tơmiât troh tíu tơkăng kong, tơdroăng ki nhên khât cho to\ng kum mâu vâi muăn hok tro vâ mot hơnăm hriâm nếo. Pak^ng mê, ngin pơcháu ăm khu pơkuâ vâi kơdrâi, Đoân droh rơtăm kong pơlê kum mâu vâi muăn ối ku\n, kuăn tê [a\ hok tro kơtiê a tíu xiâm to\ng kum păn roăng pơlê pơla kong pơlê’’.

Mâu tơdroăng mơhnhôk hnê hriâm mô đo#i gak tíu tơkăng kong Gia Lai ôh tá xê to to\ng kum đi đo tu\m hok tro troh hriâm a lâm dêi kơpong tíu tơkăng kong, mê ối thăm tơru\m pơla khu lêng [ă kuăn pơlê, hnối kum tơniăn cheăng kal kí a pơlê pơla.

Nguyễn Thảo chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng