Mơgêi tơdroăng ‘’Thăm mơdêk hnoăng, lôi túa cheăng [ă tơdroăng hía kong a Tây Nguyên’’, ngin ai tối ‘na mâu tơdroăng ki hơ’lêh má môi kal athế pêi pro, mê cho ‘’Thăm mơdêk hnoăng cheăng, athế nhên hnoăng pêi’’ drêng mâu kong pơlê vâ khoh kâi châ rak ngăn kong ki u ối.
Môi tung mâu kong pơlê a Tây Nguyên re\ng pơkâ tơdroăng ‘’mơdêk hnoăng cheăng dêi Đảng tung tơdroăng gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong’’ cho Dak Lak, drêng Khu kăn hnê ngăn Đảng ai tơbleăng pơkâ kơxo# 34 sap ing khế 1/2015, hdrối tá Pơkâ 13/2017 dêi Khu pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng. Laga, klêi kơ’nâi vâ chê 4 hơnăm pêi pro pơkâ dêi Khu kăn hnê ngăn Đảng, vâ chê 2 hơnăm pêi pro tiô pơkâ dêi Tơnêi têa, Dak Lak nếo châ tơ-[rê, ki hên cho mơ-éa hnê mơhno. A mâu cheăm ki ngin ti tăng ple\ng, khu kăn pơkuâ kong pơlê pơrá ôh tá mơhno dêi hnoăng ki kal [a\ ôh tá mơnhên hnoăng dêi tơná. Môi tiah a tơring Ea Súp, tíu ki hên cho [a\ng kong hiăng pơcháu ăm khu tê mơdró, Kăn xiâm hnê ngăn cheăm Ea {ung tối ăm ‘nâi, tơdroăng cheăng ôh tá ‘nâi pro ti lâi [a\ khu tê mơdró hiăng châ tơbleăng ing ton nah:
‘’Ngin ôh tá ‘nâi pro ti lâi [a\ hiăng tơbleăng [a\ tơring mê. Drêng ai tơdroăng tơvâ tơvân, krếo ngế pơkuâ kong troh akố hôp vâ tơpui tơleăng mâu tơdroăng pá puât, vâi ôh tá vâ tơmâng klâi. Tiah mê ‘nâi pro ti lâi? Vâi hôm ngăn khu râ kăn pơkuâ cheăm ôh tá lo ki klâi’’.
Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Ya Tờ Mốt xuân tối ôh tá kâi vâ mơdât tơdroăng ko ‘nhê kong hdi xo tơnêi:
‘’Kong tro ko ‘nhê, tơnêi tro hdi xo, mê mâu ngế ki ko ‘nhê kong cho ing tíu ki ê troh akố, ôh tá xê kuăn pơlê tung kố. Xua mê, [a\ mâu ngế ki kố, ngin ôh tá chiâng vâ séa ngăn [a\ tơleăng klâi’’.
Ti tăng ple\ng ‘na tơdroăng kố a râ tơring, tơdroăng ki ôh tá ‘nâi pro ti lâi xuân châ mơnhên. Pôa Nguyễn Văn Đông, Kăn hnê ngăn Vi [an tơring Ea Súp tối ăm ‘nâi, tơring tơbleăng hr^ng túa mơ-éa hnê mơhno, laga ki châ gâk ngăn – mơnhông pêt kong xuân tá hâi châ tơ-[rê. Tá tơdroăng tiâ rơkong kơ-êng: [a\ng kong a tơring to lâi, cho tơdroăng ki pá puât [a\ xuân ôh tá ‘nâi nhên hnoăng mê cho ki kơbố.
‘’Vâ ‘nâi nhên mê ngin thế vê hdró. Laga tơdroăng vê hdró xuân tá hâi ai. Kố cho tơdroăng ối tơvâ tơvân hiăng hên hơnăm laga ki hên [a\ng tơnêi kong ối tung mâu tơdroăng tơkêa bro mung tơnêi kong. Xua mê vâ mơnhên mê thế vê hdró, vê hdró mê mơ’nhê hên liăn ngân, nôkố cho hluâ kơ ivá dêi tơring’’.
Tiô pơkâ kơxo# 13/2017 dêi Khu pơkuâ hnê ngăn Đảng, ‘na hnoăng dêi Đảng tung gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong, tung hơnăm 2018 kố, mâu kong pơlê ‘’thế tơleăng tâi tâng tơdroăng tơxup tơbriât, hdi xo tơnêi kong ôh tá tro luât; thế kêi đeăng tơdroăng pơcháu tơnêi, pơcháu kong, ăm mơ-éa mơnhên hnoăng pơkuâ tơnêi kong ăm mâu khu tơru\m cheăng, khu môi ngế, rơpo\ng [a\ pơlê pơla’’. Laga, kố cho hnoăng mơni ôh tá chiâng vâ pêi pro, xua vâ pơkâ mơ’no túa, mâu kong pơlê thế mơnhên tơdroăng ôh tá tơniăn ‘na kong kế.
Tơdrêng amê, ôh tá xê to mâu khu tê mơdró mung kong, mâu Khu pơkuâ kong, mâu ko\ng ti gâk ngăn kong Tơnêi têa xuân pro kơdroh ki châ tơ-[rê hnê mơhno, pơkuâ dêi khu kăn pơkuâ [a\ tơdroăng tơbleăng ôh tá tơdrăng. Hên tíu cheăng môi tuăn [a\ khu kếo tong loăng vâ châ xo loăng, kum ăm mâu ngế ki ko ‘nhê kong hdi xo tơnêi, pro tơnêi kong chiâng tơnêi pêi chiâk deăng, tơnêi ối dêi rơpo\ng, nho\ng o. Klêi kơ’nâi mâu tơdroăng ki lu lêa kân châ hlo châ ‘nâi, Gia Lai hiăng pơkâ khu séa ngăn tâi tâng 22 Khu pơkuâ kong tât khía a kong pơlê; Dak Lak pơkâ mâu khu pơkuâ gâk ngăn kong re\ng tơku\m séa ngăn kong ki ai xêh [a\ tơbleăng tơdroăng. Dak Nông hiăng k^ pơxâu phâk 55 ngế kăn [o#, hên kăn [o# ki ê tro ju liăn khế, vâ săm tối [a\ hía hé.
Tiô pho\ yăo sư – tie#n sih Bảo Huy, Thái pơkuâ ‘na môn Pơkuâ tơmeăm kong kế [a\ kong prâi Hngêi trung Đăi hok Tây Nguyên, vâ tơdroăng gâk ngăn, mơnhông pêt kong teăm tơdroăng kal vâ nôkố, khu kăn pơkuâ mâu tơring kal pơtê lôi tơdroăng tơbleăng ôh tá tro, pơkâ thế tung 5 hơnăm tơku\m xêo môi xôh. Teăng amê cho tơdroăng ki hbrâ xêh, mơ-eăm mơnhông xêh, xúa kơmăi kơmok nếo vâ ‘nâi nhên tơdroăng ‘na kong kế:
‘’Nôkố [a\ kơmăi kơmok ‘na um, um ing kơmăi radar mê kô chiâng vâ tơleăng tơdroăng kố, mê kô chiâng séa ngăn tơdroăng dêi kong tung [a\ng kong ki ku\n. Lâp plâi tơnêi dế to\ng kum ó rơdêi ăm tơnêi têa pin ‘na tơdroăng kố [a\ dế châ pêi pro a Kơ koan xiâm gâk ngăn kong. Laga, a tơnêi têa pin, tiah hmâ, vâ môi tuăn tơdroăng mê thế tơbleăng môi mơ-éa, mê cho tơbleăng k^ ăm pêi pro, thế châ môi tuăn. Tơdroăng kố chiâng pro ôh tá đi đo rah chêh, ôh tá tơtro [a\ pơkâ xếo’’.
Rơtế [a\ tơvâ tơvân kih thuât [a\ tơdroăng lu lêa a mâu Khu pơkuâ gâk ngăn kong, ko\ng ti gâk ngăn kong [a\ tơdroăng ôh tá tro luât tơru\m cheăng a mâu khu tê mơdró mung kong, tơdroăng gâk ngăn – mơnhông pêt kong a Tây Nguyên ối tơvâ tơvân ‘na troăng hơlâ ki tơdjâk. Tiô pôa Trương Thanh Tùng, Pho\ hnê ngăn Vi [an kong pơlê Dak Nông, tung hnoăng dêi tơná, kong pơlê hiăng tơbleăng pơkâ pơxâu phâk kơtăng [a\ hiăng pêi kơtăng [a\ mâu ngế ai xôi tung gâk ngăn – pêt mơjiâng kong, laga tơdroăng kố bu châ tơ-[rê drêng ai môi tuăn ing tơnêi têa:
‘’Kal ai mâu troăng hơlâ tơdâng tơ’mô ing tơnêi têa, ai luât kơtăng [a\ mâu ngế ko ‘nhê kong, tá ‘na tơdroăng xôi kân xuân môi tiah tơdroăng cheăng kâ, [a\ tâng pin tơleăng tơdroăng xôi kân tê tá hâi tu\m. Tối a tơdroăng cheăng kâ mê tá hâi châ tơ-[rê khât. Thế pơkâ hnoăng dêi kăn [o# gâk ngăn kong, tơdrêng amê tơleăng kơtăng kăn [o# kố drêng ai tơdroăng pro ôh tá tro’’.
Tiô pơkâ, kong cho kế tơmeăm khoăng ai xêh, cho tơmeăm khoăng tơnêi têa, xua Tơnêi têa pro teăng pơkuâ. A Tây Nguyên, tơmeăm khoăng kố châ tối cho hr^ng khu tê mơdró tiô mâu pơkâ ăm mung kong. Laga, luât bu pơkâ ‘’Tơnêi têa ai hnoăng mơhá liăn ăm mơngế pơkuâ kong tro xo tơvêh’’ ôh tá xê pơkâ ngế pơkuâ tơdroăng tơkêa thế chêl ăm Tơnêi têa tâng lôi hía kong. Tá tui lui ‘’[a\ hnoăng dêi ngế pơkuâ kong [a\ gâk ngăn kong ‘’Tiô pơkâ 1685 dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh, hiăng ôh tá pêi pro châ tơ-[rê. Hr^ng khu tê mơdró lôi tê kơtê tơdroăng gâk ngăn, lôi kong tro ko ‘nhê ó, tro lu\p troh rơpâu rơtal liăn, laga tơdroăng chêl thie#n tơmeăm ôh tá châ tơ-[rê.
Mơdêk hnoăng cheăng dêi Đảng tung tơdroăng gâk ngăn [a\ pêt mơjiâng kong, môi tiah Pơkâ 13-ct/TW tối ‘na tơdroăng mơdêk hnoăng tâi tâng vâ mơnhên hnoăng dêi rêm khu tơru\m cheăng, khu môi ngế ing tơnêi têa troh cheăm, ing kêi đeăng troh châ tơ-[rê tung pơkuâ. Vâ châ tơ-[rê khât, tung tơdroăng hnê mơhno, pơkuâ ôh tá xê thế khoa hok, ki nhên kal kơtăng, ôh tá ai mơdât ki klâi. Mơdêk hnoăng thế nhên. Tiah mê, ki ngiât dêi kong Tây Nguyên nếo chiâng vâ xông le\m, tơniăn ăm kơpong mơnhông mơdêk krá tơniăn.
Dương Đinh Tuấn chêh
A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng
(Vâ ngăn [ai má 1 po drăng tíu kố:
(Vâ ngăn [ai má 2 po drăng tíu kố:
http://vov4.vov.vn/Xodang/chuyen-muc/todroang-pro-ki-ta-tro-dreng-am-mung-kong-c178-225286.aspx )
Viết bình luận