Peăng xêi a thôn Đăk Trăm 1, cheăm Kon Đào, kong pơlê Quảng Ngãi. Klêi kơ'nâi môi hâi pêi chiâk pêi deăng, a plông hngêi dêi Ngê̆ nhân Ưu tŭ A Thu pơtối ai nếo tơdroăng tŏn chêng, tơgôu koăng, têa klŏng put, prôa tơnĭng. Vâi krâ, vâi droh rơtăm, ai tá mâu vâi o, vâi muăn troh tơmâng ƀă hnối mơhriâm. Ngế ki tŏn chêng, ngế ki tơgôu koăng, ngế ki tơmâng A Thu 'mâi rơnêu mâu chêng koăng, prôa ki pro ing phêa, kơlá.
Tung tơdroăng rak vế ƀă mơnhông tơdroăng ki kơnía git dêi chêng koăng, prôa kuăn ngo, rơngê ting ting, A Thu ôh tá xê to ngế ki rơkê tŏn chêng, tôu prôa, mê ngoh ối tí tăng 'nâi plĕng, hriăn mơjiâng pro ƀă vêh pro nếo hên mâu prôa tiô khôi vâi krâ roh nah. Malối, sap ing hơnăm 2017, ngoh pơxiâm tí tăng 'nâi plĕng prôa tơnĭng. Sap ing 5 to hmốu-prôa tơnĭng ki apoăng, A Thu hiăng mơ-eăm tí tăng 'nâi plĕng, 'mâi rơnêu vâ mơnhông chiâng prôa tơnĭng ai 15 to hmốu. Tơdrêng ƀă tơdroăng hriăn plĕng ‘na chêng koăng, têng nêng, klŏng put, klŏng têa, hơkâ…, mâu prôa ki mê chiâng môi tung mâu tơdroăng ki mơđah tơbleăng dêi khu ngê̆ nhân xua ngoh pơkuâ djâ. A Thu ai tối tiah kố:
"Sap ing á châ vâi krâ-nhŏng o 'nâi troh, vâi krếo á troh vâ hnê tŏn chêng. Pơlê cheăm ki lâi ai chêng mê vâi krếo á troh hnê amê. Sap ing mê troh nôkố á hiăng hnê lối hrĭng hdroh. Klêi mê, á lăm hnê a mâu hngêi trung, cho hngêi trung râ má 2 ƀă hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê. Pơlê cheăm ki lâi ai tơdroăng kal vâ mơhriâm tŏn chêng mê á troh hnê amê hlối. Á rế hnê tŏn chêng, rế 'mâi rơnêu idrâp chêng; pakĭng mê, ối hnê têa klŏng put, prôa không, prôa tơnĭng tiô kơ tơdroăng ki rơhêng vâ dêi mâu ngế ki hriâm."
Tơdroăng ki kơnía a ngê̆ nhân A Thu ôh tá xê to ối a tơdroăng ki ngoh 'nâi tŏn lơ mơjiâng pro khu prôa. Ngoh dế mơ-eăm vâ mâu ngế hơnăm ối nếo tung pơlê xuân 'nâi tŏn, 'nâi tơmâng ƀă hlê plĕng ki kơnía git dêi mâu idrâp ki mê. Khu tŏn chêng, kơhnhon xuăng ƀă rêi prôa hdroâng kuăn ngo xua ngoh A Thu tơkŭm ai lối chât ngế, tá mâu ngế hơnăm hiăng krâ ƀă rơxông nếo. Sap ing hơnăm 2019 troh nôkố, khu ki tôu chêng-kơhnhon xuăng-rơngê ting ting hiăng hên hdroh veăng a mâu rôh tơ'noăng, rôh mơđah, tơ'noăng tung ƀă pa kong kong pơlê. Hơnăm 2025, mâu ngê̆ nhân ối tung khu hiăng pơtroh, djâ mâu idrâp prôa Rơteăng troh a Pơlê Mơhno túa lĕm tro - Ôm hyô mâu hdroâng kuăn ngo Việt Nam a Đồng Mô, Hà Nội. Ngê̆ nhân A Hương, 47 hơnăm, ối a thôn Đăk Trăm 1, cho môi tung mâu ngế ki ối tung khu dêi ngoh A Thu ai tối tiah kố:
"Hdrối nah á bu 'nâi to pong rơgi loăng bro um mơngế, klêi mê á veăng mot tung khu tŏn chêng koăng ƀă tôu prôa ki ngê̆ nhân A Thu hnê djâ. Ngoh hiăng hnê tối ƀă hnê tŏn chêng koăng ƀă rêi prôa kuăn ngo ăm ngin. Ngoh djâ ngin lăm mơđah hên tíu, môi tiah Pơlê Mơhno túa lĕm tro - Ôm hyô mâu hdroâng kuăn ngo Việt Nam a Đồng Mô a Hà Nội, Lâm Đồng, Dak Lak. Ing mê, ngin ai tơ'nôm chôu phut, hâi khế vâ pơtối mơhriâm ƀă tơbleăng mơhno túa lĕm tro dêi hdroâng kuăn ngo tơná."
Ngoh A Don, kăn phŏ ƀơrô ngăn 'na mơhno túa lĕm tro dêi cheăm Kon Đào, kong pơlê Quảng Ngãi ai tối tiah kố, mâu tơdroăng pêi pro dêi Ngê̆ nhân Ưu tŭ A Thu ôh tá pơtê to dâng tơdroăng rak vế môi to mâu chêng koăng, khu prôa lơ rak vế môi khu tôu chêng koăng, tôu prôa-rơngê ting ting-kơhnhon xuăng, mê ối cho tơdroăng ki mơdâ, mơjiâng mâu ngế ki vâ pơtối. Ngoh hiăng hnê tŏn chêng tơgôu koăng ƀă mâu tôu mâu prôa tiô khôi vâi krâ nah ăm lối hrĭng ngế vâi o, vâi muăn mơhriâm a mâu hngêi trung ƀă pơlê pơla; hlối hnê hên ngê̆ nhân ‘na túa 'mâi rơnêu idrâp chêng koăng. Ai mâu ngế ki 'nâ klêi kơ'nâi hiăng chiâng ah mê vâi pơtối veăng cheăng tung khu tôu chêng koăng-rơngê ting ting-kơhnhon xuăng, rơtế ƀă pôa pơtối hnê ăm mâu rơxông hơnăm ối nếo. Ngoh A Don, kăn phŏ ƀơrô ngăn 'na mơhno túa lĕm tro dêi cheăm Kon Đào tối:
"Á hlo ngê̆ nhân A Thu ga hiăng veăng kum hên khât tung hnoăng rak vế ƀă mơnhông idrâp chêng koăng, prôa dêi hdroâng kuăn ngo Rơteăng. Noh hiăng kơdo mơ-eăm hnê tŏn chêng koăng ƀă rêi, tôu mâu prôa dêi hdroâng kuăn ngo ăm vâi krâ-nhŏng o tung pơlê ƀă hên mâu pơlê ki ê tung cheăm. Pakĭng hnê tung cheăm, ngê̆ nhân A Thu ối lăm troh a mâu cheăm ki ê tung kong pơlê vâ hnê ăm mâu hngêi trung, tiu ki hnê mơhriâm ƀă mâu pơlê ki ai chêng koăng, prôa ƀă ai hên ngế rơhêng vâ tơmâng, vâ mơhriâm ƀối. Á hlo ngê̆ nhân A Thu cho môi ngế ki kơhnâ, rơkê khât tung tơdroăng mơnhông ƀă rak vế túa lĕm tro ‘na chêng koăng ƀă khu prôa dêi hdroâng kuăn ngo Rơteăng pin, mê cho môi tơdroăng ki kơnía ƀă hâk tơngăm khât."
Tơdroăng ki tơviah a Ngê̆ nhân Ưu tŭ A Thu mê cho, ngoh ôh tá xê to rak vế mâu khu prôa dêi Rơteăng ƀă kơpeăng kŏng dêi môi ngế ngê̆ nhân, mê ối pơtroh tơdroăng hâk vâ, git khât ƀă mâu khu prôa ki mê tung hiâm mơno mâu rơxông hơnăm ối nếo. Mê cho tơdroăng ki kơnía má môi tung hnoăng cheăng dêi Ngê̆ nhân Ưu tŭ A Thu: ôh tá lôi mâu tơdrá prôa dêi pâ pôa, ngoh nâ bu ối to tung tuăn ngôa ki chôu vế, mê ối pro ăm ga pơtối chuât xơtó tung tơdroăng rêh ối hâi kố.
Viết bình luận