Tơkâ luâ mâu pơlê M'Nông a kong pơlê Lâm Đồng, ôh tá pá vâ trâm hlo vâi krâ-nhŏng o sap rơnuâ ếo pơtâk tung mâu hâi leh mơdĭng, pơkoăng ŏng mế, leh sôk ro ƀă tá tơdroăng kâ ôu, rêh ối rêm hâi. Sap ing vâi hdrêng troh vâi krâ, kơnốu lơ kơdrâi pơrá ai mâu ếo pơtâk ƀă hên mơngiơk, túa rơneăm ếo pơtâk, kơpĕn, jiâ rơmoăng. Jâ H'Leo, ối a pơlê Dak Săk, cheăm Dak Săk, kong pơlê Lâm Đồng, tối ăm ngin 'nâi:

“Jiâ rơmoăng, tơmeăm tĕn dêi M'Nông nôkố châ xúa hên 'nâng, vâ tối rơpŏng ki lâi xuân ai. Sap ing vâi krâ troh vâi hdrêng, kơnốu lơ kơdrâi, ngế ki lâi xuân rôe ăm dêi tơná to lâi plâ vâ sap, rơnuâ. Nôkố tơmeăm tĕn xuân ôh tá kơnâ môi tiah hdrối nah xếo, kô chiâng rôe hlối lơ rôe prế hên mơngiơk a kơchơ vêh, klêi mê tĕn xêh, pơchoh xêh. Xua mê, vâi krâ-nhŏng o dah ai xêh tơmeăm tĕn hên tâ vâ dâi, tơdroăng xăp, rơnuâ ếo pơtâk ôh tá xê to tung mâu roh leh, pơkoăng ŏng mế mê tá tung tơdroăng rêh ối rêm hâi".

Hdrối nah, vâ tĕn mơjiâng pro môi plâ ếo pơtâk, vâi krâ-nhŏng o athế pêt kơpê, pêi mơdiê, toi, vế prế, tăng tơmeăm khoăng, nhâ loăng kong vâ tâm mơjiâng chiâng mơngiơk klêi mê nếo vế a túa vâ tĕn. Tơdroăng ki tơvâ tơvân mê pro ếo pơtâk, jiâ rơmoăng chiâng kơnâ ƀă ôh tá xê rơpŏng ki lâi xuân ai. Pôa Y Đum, ối a ƀon Dak Săk, cheăm Dak Săk, kong pơlê Lâm Đồng, hơ'muăn tối:

“Hdrối nah, jiâ, rơmoăng, ếo pơtâk ga kơnâ 'nâng, ai drêng 'nâ athế pơhlêh ƀă kơpôu ro mê nếo ai môi plâ ki dâi lĕm. Xua tĕn mơjiâng gá pá ó khât mê vâi krâ-nhŏng o hmâ rak vế dêi, bu ‘no vâ xâp tung mâu roh ki kal. Nôkố mê tơmeăm khoăng ga tơ'lêi hlâu vâ tăng tâ, túa ki pơchoh xuân ai hên túa tâ há".

Dế kố, môi plâ ếo pơtâk ki tĕn mơjiâng ƀă kŏng ai yă dâng 1 troh 2 rơtuh liăn; bung dâng 2 troh 3 rơtuh liăn, ngăn tiô kơ prế, xâ, rơdâ lơ kŭn ƀă túa ki rơneăm bro. Mâu tơmeăm ki kŭn môi tiah kơtong piăng, kơtong kŭn tâ liăn, kơnêa kep xâk… hmâ ai yă sap ing 300 troh 500 rơpâu liăn. Tâng rôe ếo pơtâk, tơmeăm ki tĕn pro ƀă kơmăi kơmok kô rơpâ tâ.

Xua hlâu châ tê rôe tâ ƀă mâu tơmeăm ki xúa hên túa, la mâu tơdroăng ki kơnía git dêi ếo pơtâk tiô khôi túa nah xuân ối châ vâi krâ-nhŏng o M'Nông pơtối rak vế. Nâ H'Her, ối a cheăm Thuận An, kong pơlê Lâm Đồng, tối ăm ngin 'nâi, mâu mơngiơk ki hmâ hlo môi tiah drêh, prăng, rơbông rơtế ƀă mâu um méa rơneăm bro mơhno tối ‘na loăng nhâ, kuăn mơngế, kloăng báu, kloăng plôi, kloăng póu… cho mâu tơmeăm ki xiâm vâ rơneăm bro tung ếo pơtâk dêi hdroâng kuăn ngo:

“Hmôu jiâ, rơmoăng, ếo pơtâk M'nông pin rêm túa rơneăm pơrá ai pơxúa vâ mơhno tối ki kơnía tơdroăng rêh ối. Um kuăn mơngế a tơdế, tâ tá cho mâu kloăng báu, kloăng alâi, kloăng plâi, mơhno tơdroăng ki púi rơhêng vâ tơdroăng rêh ối đi đo phâi tơtô, tơdroăng rêh ối châ kong kế tŏng gum, rak ngăn kuăn mơngế. Mâu túa rơneăm ki ê xuân mơhno mâu um méa, tơmeăm xúa ki achê tung rêh ối."

Ƀă mơngế kuăn droh M'Nông hdrối nah, 'nâi tĕn hmôu jiâ, rơmoăng cho môi iâ dêi tơdroăng ki rơkê plĕng, kơhnâ rơkê. Mâu ếo pơtâk, hmôu jiâ, bung duh xua kơpeăng kŏng tĕn, ôh tá xê to tơmeăm vâ dâi tung rơpŏng hngêi, mê ối rơtế ƀă mâu khôi túa ki kal drêng ngế kuăn kơdrâi mơjiâng on veăng. Jâ H’Leo, ối a pơlê Dak Săk, cheăm Dak Săk, kong pơlê Lâm Đồng, tối:

“Pơkoăng ŏng mế kố nah, á tĕn châ 4 plâ ếo pơtâk, klêi mê, hnối tĕn pơchoh ếo pơtâk, tĕn bung duh ăm dêi kuăn droh vâ pleăng ăm dêi hngêi dôh. Cho khôi túa tơlá, kuăn droh lăm xo dôh athế ai bung, duh, ếo pơtâk, hmôu, jiâ) pleăng ăm dêi hngêi dôh, drêng mê nếo mơnhên cho mế, ki mê cho khôi túa ai sap ing ton chal vâi krâ hdrối nah”.

Rơtế ƀă tơdroăng rak vế mâu um rơneăm tiô khôi túa chal vâi krâ nah, ếo pơtâk M'Nông dế châ pro nếo 'na túa vâ tơtro tâ ƀă tơdroăng ki kal rơhêng vâ tung rêh ối. Mâu ngế hơnăm ối nếo kal vâ pơchoh chêp ếo pơtâk tiô chal nếo, kơtong piăng, tơdrong tâ liăn, kơnêa kep xâk, kên… Mơngế ki teăn ếo pơtâk, jiâ rơmoăng xuân athế hơ'lêh tiô túa nếo, ƀă tơbleăng dêi kế tơmeăm, hnối tê dêi kế tơmeăm, mơhno tơbleăng tung măng pơlê pơla. Nâ H'Her tối ăm 'nâi tơ'nôm:

“Nôkố mâu vâi pú hơnăm ối nếo thế pơchoh hên túa ki nếo, môi tiah ếo pơtâk chal nếo, kơtong piăng, kơtong tâ liăn, kơnêa, kên, ché… Á tơdah pơchoh tiô túa ki vâ dêi mâu vâi pú. Jiâ rơmoăng nôkố châ tê rôe hên tâ, chiâng vâ xâp, rơnuâ lăm pêi cheăng, lăm xah hêi, lăm leh mơdĭng. Túa rơneăm ga ai hên hĭn mê mâu vâi pú hơnăm ối nếo xuân tơ'lêi dâi tâ, la pin xuân ối rak mơngiơk, kế rơneăm dêi M'Nông”.

Mâu tơmeăm ki ai mơngiơk, rơneăm lĕm châ mơnhông pro tiô túa nếo 'na túa, tơbleăng ƀă tê tung măng pơlê pơla, kum ếo pơtâk troh achê tâ ƀă mơngế hơnăm ối nếo ƀă tơmối. Túa pêi kô chiâng hơ'lêh, la ki kơnía dêi ếo pơtâk xuân ối châ rak tung tơrêm mơngiơk, um rơneăm ƀă tơdroăng ki rơkê plĕng dêi vâi kơdrâi. Ếo pơtâk, jiâ rơmoăng dêi M'Nông hâi kố dế achê tâ ƀă tơdroăng rêh ối. Mê xuân cho túa ki vâ mơngiơk khôi hmâ pơtối châ rak vế, xúa ƀă pơtroh tung tơdroăng rêh ối chal nếo.