Sap ing troăng kân Hồ Chí Minh, cho troăng ki tơkâ luâ cheăm Thuận An, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông to rơxế hon da tơkâ luâ pơlê Sa Pa troh pơlê Bu Dak bu yâu dâng 5km troăng kơxu. Kố  cho kơpong tíu tơkăng kong, mơngế M’nông hiăng rêh ối sap ing ton nah. Pák^ng mâu toăng hngêi tâl tiô khôi hmâ pro, hlo ai mâu toăng hngêi ki le\m krip, mâu toăng hngêi nếo pro kân rơdâ, phuâng le\m, kơnâng loăng ngiât châ po văng le\m, bo cheăng mot tung hngêi tơdrăng há.

Tâ tá pơlê Bu Dak, cheăm tơkăng kong Thuận An, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông

Mot pôu ngăn hngêi ki nếo pro klêi, ngế ki pơkuâ hngêi lôu péa rup ko\ng koh tơdah [ă tơbleăng tối dêi tơná cho Y Dông. Pôa ăm ‘nâi, klêi kơ’nâi hên hơnăm kơhnâ pêi cheăng, kơd^ng liăn, rế păn kuăn hriâm la rơpo\ng hiăng ‘nâi kơd^ng liăn mê khoh châ mơjiâng pro hngêi ối kơnâ lối 400 rơtuh liăn, re\ng klêi vâ tơdah Têt hơnăm nếo Kỷ Hợi kố nah. Rơtế [ă kơdrum ki 6 sào, rơpo\ng ối ai 1 ha 5 sào kơphế pêt tơvât [ă tiu. Kơphế ki nếo krí xo klêi hdrối Têt châ lối 4 ta#n kloăng.

Hơnăm kố, kâ Têt tung hngêi ki le\m mê xuân roê tơ’nôm hên mâu kế tơmeăm xúa ki nếo, châ tơdah hên tơmối troh veăng hơniâp ro Têt rơtế [ă rơpo\ng:

‘’Tung hơnăm hdrối kố nah tơdroăng ki sôk ro kân má môi dêi rơpo\ng hngêi á mê cho châ mơjiâng pro hngêi ki le\m lối 400 rơtuh liăn hiăng hơ’lêh toăng hngêi tâl ki hiăng tơ’nhiê. Kơnôm tiah mê, tơdroăng rêh ối rế hía rế tơniăn tâ, hmiân tuăn pêi cheăng kâ. Hdrối nah, vâi krâ nho\ng o ngin pá khât, pêi chiâk deăng tơprâ tơpru\ng a hên tíu mê ôh tá hlo tơ-[rê, pêi lo liăn xuân iâ.

Kơnôm ing khu kăn hnê mơhno hơ’lêh pêt mâu hdrê loăng kơphế, tiu, châ hriâm khoa hok kih thuât, vâi krâ nho\ng o hiăng mơ-eăm xut tah kơklêa kơtiê xơpá, tơniăn tung rêh ối’’.

Hngêi ki nếo dêi rơpo\ng pôa Y Dông

Pơlê Bu Dak, cheăm Thuận An, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông nôkố ai 313 rơpo\ng [ă lối 1.200 pơ’leăng mâ mơngế, tung mê 99% cho hdroâng M’nông. Vâi krâ nho\ng o hâk tơngăm cho tíu ki ối rak vế khôi túa le\m tro dêi kong pơlê. Khu to\n chêng koăng dêi pơlê châ krếo thế veăng to\n tung mâu rôh po mơd^ng dêi tơring, kum ăm mâu tơdroăng mơhno túa le\m tro dêi cheăm [ă mơđah tơbleăng hơdruê xuâng tung kong măng vâ pơ’lâng hơnăm ton koh tơdah hơnăm nếo a pơlê. Malối, hnoăng cheăng teăn rơneăm hmôu, bung châ rak vế ing hên rơxông a pơlê Bu Dak. Nge# nhân ki hên hơnăm má môi cho jâ U Druynh, rơnó hơngui kố jâ hiăng vâ chê 80 hơnăm. Hên vâi hdrêng kơdrâi M’nông bu nếo 12 troh 15 hơnăm xuân hiăng ‘nâi teăn rơneăn kế tơmeăm. Xua mê, ai hên kế tơmeăm ki châ teăn klêi châ xúa tung mâu rôh mơd^ng, Têt, mê cho ếo, kơtong, kế tâ liăn, kên ki lêk kơ[eăng [ă hên ki ê. Mâu hâi hiăng luâ, mơluâ ai hên tơdroăng cheăng tơdah Têt, Nge# nhân U Druynh xuân mơdoh chôu phut vâ teăn hên mâu kế tơmeăm Têt ăm vâi krâ nho\ng o ki achê hơngế.

‘’Tơdroăng cheăng teăn tơmeăm châ nôu hnê ăm sap ing ối tơx^n. Vâ tơdroăng cheăng ki te\n, rơneăm kố ôh tá kâi piu mê á hiăng hnê ăm 3 ngế kuăn kơdrâi á [ă mâu ngế ki ê tung pơlê. Mâu rôh ki châ toh mâu vâi kuăn cháu á hmâ ‘nân ối a túa vâ teăn ếo ăm dêi mâu ngế tung rơpo\ng hngêi. Hdrối nah, vâi krâ nho\ng o athế lêa kơtôu loăng tu vâ xo prế gá mơdoh hên hâi. Nôkố hiăng ai prế dêi mơngế Pơhlăng djâ ăm vâi krâ nho\ng o roê vâ teăn hmân ếo gá rơmuăn [ă le\m khât’’.

Nge# nhân U Druynh te\n hmôu ăm kuăn pơlê

Djâ ngin lăm pôu ngăn tung pơlê tung mâu ki apoăng rơnó hơngui hơnăm nếo, pôa Y Bling Jing, kăn pơkuâ chi [o# pơlê Bu Dak tơbleăng tối hên kế tơmeăm ki nếo, mê cho troăng prôk châ kơchuâ xêh tiô troăng hơlâ hiăng châ pro [ă [ê tông, troăng kơxái on tơhrik dêi tơnêi têa nếo châ ‘mâi rơnêu. Rơtế [ă mê cho troăng ki krâ pul on ăm gá bâ eăng a troăng thôn pơlê kơnâ 65 rơtuh liăn xua vâi krâ nho\ng o veăng tơlo, Khu droh rơtăm mơjiâng pro, [ă 75 to pul on, re\ng pro klêi hdrối Têt tiô Khôi hmâ, pro chiâng ivá sôk xuâ, hơniâp ro.

Malối, cho ‘na hno, long têa a Bu Dak hdrối nah xua Ko\ng ti Kơphế Thuận An rak ngăn hiăng châ pơcháu ăm tơring, cheăm ki nếo châ ‘mâi rơnêu, pro [ă [ê tông a mâu k^ng rơchoâ. Kế tơmeăm kố pêi châ tiô tơdroăng ki vâ tôh kế tơmeăm kơphế, tiu dêi pơlê tung rơnó tô [ă po rơdâ hno têa tôh ăm 13 ha báu klâng 2 rơnó, vâi krâ nho\ng o xuân hiăng mơdâ klêt báu hdrối Têt. Kăn pơkuâ chi [o# pơlê  Bu Dak, pôa Y Bling Jing tối nhên, Têt kố vâi krâ nho\ng o sôk ro xua ai hên tơdroăng ki nếo. Bu riân tung hơnăm nah ai dâng 20 toăng hngêi ki le\m châ mơjiâng pro, lối 60% kơxo# rơpo\ng kơtiê tung pơlê  ối tung rơpo\ng ki hiăng chía niân, bu ối 1 rơpo\ng tê cho rơpo\ng kơtiê.

‘’Vâi krâ nho\ng o tung pơlê sôk ro drêng châ Đảng, Tơnêi têa tơmâng ngăn pro ăm troăng prôk tung thôn pơlê, krâ pul on bâ eăng a mâu troăng prôk. Hên kế tơmeăm môi tiah hno têa châ ‘mâi rơnêu vâ kum ăm tơdroăng tôh kế tơmeăm dêi vâi krâ nho\ng o mơnhông cheăng kâ. Mâu rơpo\ng ki xahpá châ Tơnêi têa tơmâng ngăn to\ng kum ăm phon rơvât, hdrê pêt, mơnăn păn mê tơdroăng rêh ối rế hía rế phâi tơtô, pơlê rế hía rế hơ’lêh nếo’’.

Môi rơnó hơngui nếo hiăng vêh a mâu kơdrum kơphế ki pơxiâm vâ tơpo reăng. Mâu [ăng tơnêi a Bu Dak xuân hiăng hlo to mơngiơk drêh ngiât dêi mâu kuăn báu. A mâu troăng hlo ai hên to mơngiơk khêi hlá cơ hơlo\ng tr^ng, kong măng troh bâ eăng mâu pul on ki krâ ‘măn a trăng on tơhrik.

Pa ngiâ mâu toăng hngêi ki le\m krip hiăng châ pik mơngiơk a mâu kơ’lo reăng mai. Mơngế M’nông a pơlê Bu Dak, cheăm Thuận An, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông rơnuâ ếo pơtâk te\n ki nếo vâ xah hêi a rơnó hơngui tung tơdroăng ki sôk ro koh tơdah hơnăm nếo Kỷ Hợi, [ă tơdroăng sôk ro ki châ [lê chiâng.

Tuấn Anh - Quốc Học chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng