Rơpo\ng Điểu Ki ối a pơlê bu Mlanh, cheăm Dak Rtih nêo klêi krí dêi troh ha kơphế. Hâi teăm uâ pơ’leăng, la mơni kô châ 3 ta#n, dâng 100 rơtuh liăn. Hdrối nah 1 ha  tơnêi kố Điểu Ki chối báu, pêt alâi prá, rêm hơnăm châ xo dâng 15 rơtuh liăn. Điểu Ki hơ‘muăn: Hơnăm 2013, pôa Điểu Định krâ pơlê ăm ngoh kloăng kơphế [ă ăm mung 10 rơtuh liăn vâ ‘no roê phon pơkeăng choi rak dêi kơphế. Poâ Điểu Định ối hnê ngoh mung 15 rơtuh liăn ing hngêi kum mâu kơtiê vâ ‘no liăn rôe kơmăi, rôe klo\ng tôh têa ăm kơdrum kơphế.

Hơnăm 2018, krí dêi kơphế hơnăm apoăng châ 2 ta#n kloăng kơphế hiăng uâ. Điểu Ki tê dêi châ 60 rơtuh liăn, Điểu Ki ăm ‘nâi, ôh tá xê to rơpo\ng ngoh mê ối 15 rơpo\ng ki ê tung pơlê Bu Mlanh hiăng hluăn ing kơtiê kơnôm ai pôa Điểu Định krâ pơlê veăng kum:

‘’Krâ pơlê cho ngế ki kuăn pơlê pâ nhoăm, cho ngế djâ troăng ahdrối vâ kuăn cháu tung pơlê hriâm. Ing tơdroăng pêt loăng plâi, păn mơnăn, mơnhông cheăng kâ pôa xuân ối hnê kuăn pơlê pêi cheăng pro pơxúa châ xo hên. Rêm ngế tung pơlê xuân nhoăm pâ kơ pôa, tơmâng pôa hnê ‘’.

Pôa Điểu Định krâ pơlê hiăng 70 hơnăm la xuân ối tơleăng, ối [e\ng [eăn. Pôa xuân ối chiâ kloh, xui loăng pro trăng ki trá môi tiah mâu vâi rơtăm. Pôa hơ‘muăn kơtăn kố 30 hơnăm, pôa rôe to lâi rơpâu xiâm loăng hâng hdrê pêt a tơnêi chêk vâ chê 3 ha, [ă pêt pro kơnâng kâng tâ tá kơdrum. Nôkố loăng hâng hiăng kân châ chât mêt, loăng gá kân yâo péa krâ. Mâu ki lăm rôe tơmeăm troh pâ rôe a hngêi môi xâm 2 rơtuh liăn. Vâi bú xo to kơtôu gá, châ loăng pôa uâ pro dêi loăng tâp kơnâng, pro dêi ki trá ăm dêi krui kơxái vâ hếo.

Pôa Điểu Đinh cho ngế ki djâ troăng ahdrối tung mơhnhôk mơjiâng thôn pơlê nếo a pơlê Bu Mlanh. To lai hơnăm hdrối pôa hiăng ko dêi chât xiâm loăng kơxu, loăng kơphế dêi rơpo\ng hngêi, ‘măn tơnêi vâ po rơdâ troăng pơlê.

Apoăng hơnăm 2019, pôa pleăng tơnêi ăm Vi [an cheăm 6 sào tơnêi kơdrum kơxu dế ngiât le\m vâ ko tah dêi, pro plông ok xok ăm pơlê, pê klêi tiô pơkâ ‘na mơgrúa hyôh kong prâi  mơjiâng thôn pơlê nếo, pôa Điểu Định tối tiah kố: tơdroăng mơjiâng thôn pơlê nếo cho xiâm mơjiâng ăm rơpo\ng hngêi tơná, ăm pơlê tơná rế ton rế kro mơdro\ng tâ:

‘’Tối ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo thế ai troăng prôk, thế pro troăng bê tong, vâ châ môi tiah mê hơnăm kố nah hiăng pleăng 6 sao kơdrum kơxu vâ pro kloh ok xok. Ing tơná á pro ahdrối klêi mê á mơhnhôk kuăn pơlê kuăn ngo Tày, kuăn pơlê a thôn veăng pro [ối. Lâp tung pơlê tâng riân liăn mê châ to lâi rơtal liăn. Mê á pro tơdroăng hnê mơhnhôk, hnê kuăn pơlê hmiân tuăn, troăng mê cho pro ăm tơná pin prôk. Kơnôm ing mê, nôkố a cheăm Dak Rtih hiăng pro 70% troăng bê tong troh a chêk hlối’’.

Pôa Nguyễn Văn Tâm, Kăn pho\ hnê ngăn Đảng, Kăn hnê ngăn Vi [an Măt tra#n cheăm Dak Rtih ăm ‘nâi: Mâu thôn ki ‘nâ tung chéăm, tơdroăng rêh ối ôh tá tơniăn, malối cho mâu tơdroăng săm phoăng tơbriât ‘na tơnêi tơníu. La to a pơlê Bu Mlanh hên hơnăm hiăng luâ ôh tá ai tơdroăng săm phoăng tơbriât ki klâi. Tơdroăng cheăng kâ dêi kuăn pơlê xông tơ-[rê, tơdroăng rêh ối tơniăn cho ing vâi ai krâ pơlê ‘nâi pêi tơdroăng ki tro ki ‘ló.

‘’Pôa Định tối kuăn pơlê loi nhoăm kơ pôa hnê, kố cho ngế ki djâ troăng le\m kơhnâ ahdrối. Kuăn pơlê akố pêi cheăng kâ môi tiah pôa Định cho ngế ki djâ troăng le\m kơhnâ vâ mâu kuăn pơlê ki ê pêi pro tiô. Pôa kum ăm hên kuăn pơlê tung pơlê. Sap ing nah troh nôkố kuăn pơlê loi nhoăm kơ pôa. Tung rêh ối tiah hmâ, malối a pơlê dêi pôa Định, drêng pôa tối kuăn pơlê hmâng [ă pêi [ối. Pơtih tung rêh ối dêi pơlê tâng ai tơdroăng klâi tơhôu dêi rơpó mê pôa troh amê pơle\m hnê tối vâi hmâng’’.

Rêm hơnăm tơring tơkăng kong Tuy Đức hmâ tơku\m po hneăng hôp mâu krâ pơlê ki kơhnâ rơkê. Pôa Trần Viết Cự, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an tơring Tuy Đức ăm ‘nâi, a mâu hneăng hôp mê, pôa Điểu Định đi đo cho ngế ki xiâm. Xua pôa châ mâu krâ pơlê a pơlê ki ê, mâu cheăm ki ê nhoăm; vâi đi đo púi vâ hriâm, [ối ‘na pôa túa pêi cheăng kâ xuân môi tiah troăng hơlâ tơleăng mơnhên mâu tơdroăng ki ê tung rêh ối rêm hâi.

Pôa Trần Viết Cự tối tiah kố: pôa Điểu Định, krâ pơlê cho ngế ki djâ troăng le\m ahdrối, cho ngế ki pêi cheăng tâi ivá tơná ăm le\m dêi pơlê:

‘’{ă tơdroăng mơnhông cheăng kâ rơpo\ng hngêi xuân môi tiah mơdêk cheăng kâ rêh ối a pơlê ki pôa Điểu Định ối, mê pôa pêi tro hnoăng cheăng mơnhông cheăng kâ tung rơpo\ng hngêi [ă mâu rơpo\ng tung pơlê. Mê cho pôa păn chu tiô túa tơku\m păn hên, ôh tá kơ’nêi lo pá kong, tung rôh tâ tú pơreăng châi klêa chu. Tung tơdroăng cheăng kâ kơdrum hngêi, pôa Định hiăng xúa túa pêi chiâk deăng, xúa kơmăi ki dâi le\m - toh têa ki ruih môi tia kong mêi a chêk tơná, kuăn pơlê hriâm [ối rơtế mơnhông tơ-[rê’’.

Lê Xuân Lãm chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng