Cheăm tíu tơkăng kong Ia Mơr, tơring Chư Prông rơnó mêi kố troăng prôk pá puât. Ing tơdế tơring troh a cheăm bu dâng 30 km laga tơkâ luâ ton lối 2 chôu [a\ rơxế uaz. Troăng ing cheăm mot a hngêi krâ pơlê Ksor H’Lâm a pơlê Krông thăm rế ‘mêi ‘măk tâ mê nếo.

Maluâ ti mê, drêng ngin tối vâ lăm pôu krâ pơlê Ksor H’Lâm mê nâ Siu Kiôch, Kăn hnê ngăn Khu vâi kơdrâi cheăm Ia Mơr hâk vâ mơhno djâ troăng. Drô troăng prôk, ing rơkong hơ’muăn dêi nâ Siu Kiôch, um méa ‘na môi ngế krâ pơlê kơhnâ rơkê, châ kuăn pơlê nhua#m pâ, loi tơngah, hâk vâ achê [a\ kuăn pơlê, ai hiâm mơno hơ-ui kum kuăn pơlê, tơdroăng mê  hiăng hlo nhên:

‘’Hiâm mơno, tơdroăng rêh ối dêi jâ cho le\m ‘nâng, jâ hâk vâ achê [a\ kuăn pơlê ‘nâng, kum kuăn pơlê xuân hên há. Ôh tá xê to a pơlê Krông, mê tung 3 pơlê mơngế Jarai mê jâ pơrá kum tâi tâng. Môi tiah á xuân pêi cheăng ‘na kal kí dêi cheăm lăm pơtâng tối mơhnhôk kuăn pơlê, pơtih mơhnhôk mâu ngế ai kuăn ‘ne\ng re\ng xo on veăng tá hâi tro hơnăm, mê á mơhnhôk apoăng vâi tối ti kố tiah mê laga á mơ-eăm môi tiah jâ há. Môi xôh ôh tá chiâng mê lăm roh má péa, la lâi vâi tơmâng á tơpui mê á nếo lôi’’.

 Krâ pơlê Ksor H’Lâm cho môi ngế kơdrâi, châ xo\n, ôh tá têi ‘răng môi tiah kơnốu, hiâm mơno le\m [a\ hâk vâ achê [a\ pơlê pơla, đi đo to le\m drêng trâm kuăn pơlê.

Hơnăm kố jâ hiăng 73 hơnăm, laga xuân ối mo têi ‘răng. Tơdah nho\ng o tung hngêi nếo kân le\m rơdâ, krâ pơlê Ksor H’Lâm tối, nếo châ Mô đo#i {inh đoân 15 mơjiâng pro hngêi diâp ăm. Chât [âng kheăn kơdeăn, ing cheăm troh tơring, kong pơlê [a\ tơnêi têa châ ‘măn a tíu ki le\m má môi. Ai [âng kheăn kơdeăn ki ‘nâ chêh ôh tá tro dó krâ pơlê H’Lâm cho pôa, xua tơngah xêh krâ pơlê cho kơnốu, ôh tá xê kơdrâi!

Râng kơ’lo têa chếi, krâ pơlê H’Lâm pâ dêi tơdroăng ton nah, drêng nếo 13 hơnăm hiăng tiô mô đo#i pro ngế ki pơtroh kơthô, djâ troăng, pơtroh mơ-éa ki kal klêi mê kum paro\ng, kum mô đo#i, pôu chiân kế kâ, pháu hơhnêa, pơkeăng ăm mô đo#i.

Drêng mê nah, ngế ki pơtroh kơthô, djâ troăng tá hâi ‘nâi chư, laga drêng tôh chôu, tâng trâm kơbố xuân pâ thế hnê hriâm. Kơnôm kơhnâ, ôh tá ton H’Lâm hiăng chiâng chêh inâi dêi tơná, pơlê xiâm, tíu rêh ối [a\ chêh tối dêi tu\m tơdroăng ki sôk ro, tơdroăng ki khéa tung mâu hâi apoăng lăm pro kăch măng.

Troh hơnăm 1967, ngế ki pơtroh kơthô djâ troăng, H’Lâm châ rah xo ăm lăm a peăng kơnho\ng tơnêi têa hriâm chư, cheăng kal kí, klêi mê vêh a pơlê xiâm Gia Lai veăng xông plâ xâ. Klêi kơ’nâi 25 hơnăm pêi cheăng tung mô đo#i, troh hơnăm 1983 jâ pơtê, vêh rêh ối pêi cheăng a pơlê Krông, rêh ối [a\ ngo ngối kong kế, a têa pró Ia Mơr.

Hơnăm 1990, klêi kơ’nâi 7 hơnăm rêh ối [a\ kuăn pơlê, [a\ châ kuăn pơlê nhua#m pâ, loi tơngah, hiâm mơno le\m châ rêm ngế hâk vâ, jâ H’Lâm châ rah xo pro krâ pơlê troh hâi kố. Jâ đi đo pôu râng hnoăng cheăng dêi tơná a ngiâ kuăn pơlê:

‘’ ‘Na hnoăng cheăng mê á cho môi ngế đảng viên, maluâ tâng ôh tá xê krâ pơlê á xuân pôu râng hnoăng cheăng [a\ pơlê. Nôkố châ kuăn pơlê rah xo pro krâ pơlê mê hnoăng cheăng thăm hngăm tâ. Ai tơdroăng cheăng ki kố ki mê á xuân tơbleăng troh á, á xuân mơ-eăm tơleăng ăm ki tơtro. Pơtih tơxup tơbriât, tơtu\ng tơpeăng dêi pó, mê á thế mơ-eăm tơleăng’’.

Tung plâ 27 hơnăm pro krâ pơlê, jâ H’Lâm đi đo tơmiât, ti tăng troăng vâ pơlê Krông, vâ cheăm Ia Mơr hluăn kơklêa kơtiê. {a\ mâu tơdroăng ki châ hriâm, jâ mơ-eăm hnê mơhno, kum vâi krâ tung pơlê rak ngăn loăng plâi, pêt alâi, pêt pôm, păn ro, păn chu hơ’lêh tơdroăng rêh ối.

Ing kơxo# liăn pơtê cheăng xua hơnăm hiăng krâ, jâ kơd^ng, klêi mê ăm ngế ki kố mung rôe ro troh ngế ki tá mung rôe chiâk deăng. Kơbố pá puât khât, jâ pơrá kum. Kum hên ‘nâng, jâ xuân ôh tá pâ hiăng kum to lâi chât ngế, ôh tá xê to tung pơlê Krông mê ối ai mâu pơlê ki achê mê.

Mâu tơdroăng kân ku\n dêi pơlê jâ cho mơngế ki tơleăng, mâu tơdroăng tơxup tơbriât tung pơlê đi đo châ jâ tơleăng tơtro, ngế ki lâi ‘ló – ngế ki lâi xôi pơrá nhên ‘nâng. Mâu tơdroăng ki lâi jâ xuân hiăng pêi hên, laga, jâ H’Lâm xuân ôh tá pơkrip dêi tơná:

‘’Ai tơdroăng ki klâi mê mơhnhôk kuăn pơlê mơ-eăm pêi, ti tăng troăng tăng liăn, păn mơnăn mơnôa. Akố mê ai péa tơdroăng mê tê. Á kum bu iâ tê, ôh tá bê ai ki klâi kân k^n’’.

Pôa Rơlan Chim, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Ia Mơr tối ăm ‘nâi, ôh tá xê to ‘na cheăng kâ, jâ H’Lâm, ngế krâ pơlê ối ai hnoăng kal khât tung rak vế tơniăn tung kơpong tíu tơkăng kong kố.

{a\ tơdroăng hlê ple\ng, loi tơngah dêi tơná, jâ H’Lâm hiăng kum khu kăn pơtâng tối vâi krâ pôi tá loi, pôi tá tơmâng tiô mâu ngế ‘mêi. Xua mê, cheăm tíu tơkăng kong Ia Mơr đi đo châ tơniăn le\m:

‘’{a\ tơdroăng cheăng kal kí, kring vế pơlê pơla jâ H’Lâm kum hên thôn pơlê [a\ khu kăn pơkuâ cheăm. Tung pơla kố nah, jâ pơtâng tối vâi krâ pôi tá tiô mâu ngế ‘mêi pơlông djâ, tơkâ hluâ tíu tơkăng kong tá tro luât. Xua mê, cheăm Ia Mơr ai 5 thôn pơlê cho tro khât, ôh tá ai ngế ki lâi tiô rơkong mâu ngế ‘mêi pơlông djâ kơtâu hluâ tíu tơkăng kong tá tro luât. Mâu roh hôp, hneăng hôp ki kal, ngin pơrá krếo khe\n jâ H’Lâm vâ hnê mơhno, pơtâng tối ăm kuăn pơlê hlê ple\ng nhên tâ troăng hơlâ dêi Đảng, luât dêi tơnêi têa [a\ mơnhông mơdêk tâ ‘na cheăng kâ’’.

Krâ pơlê , jâ Ksor Hlâm

Tơkâ hluâ mâu tơdroăng pá puât, jâ H’Lâm hiăng chiâng môi tung mâu ngế kơdrâi pro krâ pơlê, cho iâ ‘nâng a Tây Nguyên mơngế kơdrâi pro krâ pơlê. Tuăn ngôa rơkê, châ kuăn pơlê nhua#m pâ, loi tơngah, hiâm mơno le\m dêi ngế kơdrâi pro krâ pơlê dế troh lâp lu tung pơlê pơla, kum thăm mơnhông cheăng kâ xuân môi tiah rak tơniăn ‘na kring vế a kơpong tíu tơkăng kong Ia Mơr./.

Công Bắc chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng