Hơnăm 1986, ngế rơtăm hdroâng kuăn ngo Churu, inâi Ya Tùng, ối a thôn Ka Găng Gọ, cheăm Proh, tơring Đơn Dương, kong pơlê Lâm Đồng lăm bro mô đo#i drêng dế 20 hơnăm lăm tơplâ a kong têa Kul. Klêi kơ’nâi lo pơtê ing mô đo#i, Ya Tùng vêh a pơlê tơná, [a\ hiâm tuăn mơ-eăm tah lôi kơtiê, kum rơpo\ng [a\ vâi krâ tâ tá mơjiâng tơdroăng rêh ối nếo. Ing 2 sao tơnêi klâng xua nôu pâ xing xoăng, Ya Tùng mơ-eăm hriâm tâp [a\ xúa mâu túa pêi ki rơkê tung pêi chiâk deăng vâ mơdêk pêi lo liăn, mơnhông cheăng kâ tung rơpo\ng hngêi.

Kơnôm [ea\n [e\ng [a\ mơ-eăm tơkâ hluâ pá puât, pak^ng tơnêi pêi chiâk deăng hiăng po rơdâ pêi kân 1 ha 2 sao báu klâng [a\ 5 sao pêt prá alâi, Ya Tùng ối tơku\m păn ro xo hơ’nêh [a\ hên í peâp. Ing mê, tơdroăng cheăng kâ rơpo\ng hiăng đi đo châ tơtêk, [a\ pêi lo liăn rêm hơnăm châ hr^ng rơtuh liăn môi hơnăm. Tung hngêi trá hlá xá nah ôh tá ai xếo mê nôkố hiăng hơ’lêh meăn mơjiâng pro hngêi kân rơdâ. Tiô Ya Tùng, châ tơ-[rê mê cho tơdroăng kơdo mơ-eăm hluăn kơtiê, tah lôi tơdroăng tơmiât kơnôm to tơnêi têa to\ng kum:

‘’Môi iâ tơnêi xua nôu pâ xing xoăng ăm, môi iâ xua tơná kơd^ng liăn rôe tơ’nôm, ôh tá ai kơbố kum klâi, bu on veăng mơ-eăm pêi xêh rôe tơ’nôm tơnêi. Kơpong tơnêi Đơn Dương mê vâi pêt kơchâi drêh xua mê á lăm hriâm xêh túa pêi cheăng ing nho\ng o Xuăn, kơ’nâi mê á hơ’lêh ing pêt báu pêt kơchâi drêh tu\m túa hiăng châ tơdrốu tơpah hơnăm kố. Hdrối nah, á tá hâi ‘nâi mê tơdroăng pêi pá ‘nâng, mê nôkố hiăng chiâng pêi, hiăng hmâ’’.

Mơnhông hiâm mơno, tuăn tơmiât rơkê tơtro dêi mơngế lêng mô đo#i Pôa Hồ, pak^ng tơdroăng mơ-eăm mơnhông mơdêk cheăng kâ rơpo\ng, păn roăng kuăn ‘ne\ng tơtro, Ya Tung ối cho môi ngế kơhnâ rơkê veăng tơdroăng rêh ối ăm pơlê pơla. Pôa đi đo cho ngế ki djâ troăng ahdrối, pêi pro tro mâu troăng hơlâ dêi Đảng [a\ troăng pơkâ luât dêi Tơnêi têa. Kơnôm tiah mê, Ya Tùng phiu ro châ mot tung khu Đảng, kơ’nâi mê châ pro Kăn pơkuâ hnê ngăn Chi [o# thôn.

Ôh tá xê to pro kro mơdro\ng ăm to dêi tơná, Ya Tùng ối đi đo to\ng kum, hnê mơhno túa pêi chiâk deăng ăm kuăn pơlê [a\ hên mô đo#i hneăng hdrối nah ki ê. Tơdrêng amê, mơhnhôk veăng tơlo liăn vâ kum mâu khu mô đo#i hneăng hdrối nah ki pá puât, pro tơ’lêi hlâu vâ vâi mơ-eăm tung mơjiâng tơdroăng rêh ối.

‘’Mô đo#i hneăng hdrối nah thế djâ troăng ahdrối tu\m túa, chi ho#i râ kơpêng thế to\ng kum ăm pin ing tơdroăng hriâm kơ-êng, trâm mâ tơpui tơno, xúa khoa hok kih thuât, xuân môi tiah túa pêi. Ing hiâm mơno ru\m môi tuăn pơla mâu mô đo#i hneăng hdrối nah, khu pú hmâ, á veăng kum dêi pó [a\ hâi pêi cheăng, hnê kih  thuât. Klêi mê, mâu nho\ng o ki ê ôh tá ai liăn vâ mơ’no pêi cheăng mê á ăm mung liăn ôh tá xo liăn laih vâ nho\ng o rơtế kơdo mơ-eăm’’.

Tiô pôa Nguyễn Danh, Kăn hnê ngăn Mô đo#i hneăng hdrối dêi cheăm Proh, tơring Đơn Dương, [a\ hiâm mơno mơ-eăm dêi mơngế mô đo#i Pôa Hồ, mô đo#i hneăng hdrối nah Ya Tùng hiăng mơ-eăm mơnhông tơtêk ing kơtiê pá puât vâ mơjiâng tơdroăng rêh ối chía hôm, kơ’nâi mê kum hên ngế ki ê hluăn ing kơtiê, hơ’lêh tơdroăng rêh ối. Kố cho môi ngế ki djâ troăng ahdrối châ Khu pơkuâ mô đo#i hneăng hdrối nah dêi cheăm, tơring kheăn kơdeăn cho kơhnâ rơkê păng ‘nâng.

‘’Ngoh Ya Tùng cho ngế đi đo kum dêi pó, kum ăm nho\ng o mơ-eăm [a\ ngoh há. Ngoh Tung ối đi đo trâm mâ vâ tơpui tơno ‘na hên kơvâ pơlê pơla, cheăng kâ, kring vế cheăng kal kí dêi cheăm, đi đo ‘nâi tơdroăng dêi cheăm [a\ tơdrêng amê po hên tơdroăng pêi cheăng dêi khu châ tơ-[rê khât’’.

{a\ tơdroăng ki [ea\n [e\ng rơkê [a\ tơdroăng mơ-eăm hluăn ing kơtiê, Ya Tùng mơngế lêng mô đo#i Pôa Hồ hiăng châ tơdah xo hên [âng kheăn kơdeăn dêi mâu khu râ [a\ khu râ kăn pơkuâ cheăm, tơring.

Quang Sáng chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng