Kot mâ [a\ xông kân a cheăm Dà Dờng, tơring Lâm Hà, kong pơlê Lâm Đồng, hơnăm 1986, Cil Ha Kròng xo on veăng [a\ rêh ối a thôn 3, cheăm Liêng Srônh, tơring Dam Rông, kong pơlê Lâm Đồng. Cho ngế kơhnâ pêi cheăng kâ, ôh tá xâu tơbrêi tơdroăng cheăng pơlê tơdroăng thôn, xua mê, pôa châ rah xo pro kăn pơkuâ thôn [a\ veăng pêi tung Khu pơkuâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng cheăm. Hơnăm 2012 pôa châ vâi krâ rah xo pro krâ pơlê thôn 3 troh nôkố.

Drêng nếo tiô kơdrâi rêh ối a cheăm Liêng Srônh, tơring Dam Rông, pôa Cil Ha Kròng hlo vâi krâ kơpong kố bu ‘nâi pêi chiâk deăng, pêi lo liăn iâ, ôh tá pêi kế kâ. Pôa pơxiâm po pông djo\n pro chiâng klâng pêt báu. Hlo pôa chiâng pêi, vâi krâ tung thôn pơxiâm pêi tiô. Sap ing chiâng pêi klâng, tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ a thôn 3 kố ôh tá ai hêng klêa xếo.

Drêng hiăng bê kế kâ, pôa Cil Ha Kròng tơmiât troh tơdroăng mơ’no liăn pêt kơphế xông ngiât le\m, pêi lo châ hên. Pôa hiăng mơhnhôk vâi krâ rơtế dêi pó ru\m môi tuăn, pái pu\n rơpo\ng pro chiâng môi khu vâ rơtế dêi pó kum tung pêi chiâk deăng, rơtế dêi rơpó hriâm hnê dêi pó túa ki rơkê tơtro. Troh nôkố, rơpo\ng pôa Cil Ha Kròng hiăng ai 10 ha tơnêi pêt kơphế.

‘’Hdrối nah, rơpo\ng pêt kơphế tá hâi ‘nâi xúa khoa hok kih thuât. La ngiâ, pôa mơ-eăm ti tăng ple\ng [a\ hiăng hriâm khoa hok kih thuât xúa tung tơdroăng rak ngăn kơphế. ‘Na chiâ klôh pêt kơphế thế tro kih thuât thế kân rơdâ 60, xo\n 60 [a\ trâu 60 cm. ‘Na tôh, rơvât phon ăm kơphế cho rêm hơnăm klâ 3 roh. Tơnêi kơpong kố, rơvât phon tơtro má môi thế phon môi khu, phon lân, kali [a\ urea klêi mê tơvât [a\ dêi pó.

Krê phon NPK tâng rôe tro phon mê thế rơvât phon ăm kơphế cho le\m, laga NPK hên túa phon ki ôh tá xê khât, ôh tá ‘nâi xiâm kối, xua mê vâi krâ thế ví lơ tro rôe phon ki ôh tá xê khât’’.

{a\ 10 ha tơnêi pêt kơphế, tung mê, kơphế hiăng châ krí cho 6 ha, rêm hơnăm rơpo\ng pôa Cil Ha Kròng pêi lo châ lối 25 ta#n. Rơtế [a\ kơxo# liăn ing păn mơnăn, pêt tơmeăm, rêm hơnăm rơpo\ng pôa pêi lo châ vâ chê 1 rơtal liăn. Rêm hơnăm rơpo\ng pôa châ 3 ta#n báu, ôh tá xê to bê kâ, rơpo\ng pôa ối ăm mâu rơpo\ng ki ôh tá bê kế kâ mung. Liăn tê kơphế, rơpo\ng pôa Cil Ha Kròng xuân ăm mâu rơpo\ng ôh tá bê liăn mung ôh tá xo liăn rơkâ vâ mơ’no liăn pêt tơmeăm.

‘’Rơpo\ng á ối ăm vâi krâ mung liăn ôh tá xo liăn tơkâ vâ vâi krâ ai liăn pêi cheăng kâ mơ’no mơnhông pêi chiâk deăng lơ rôe kơmăi kơmok vâ pêi chiâk deăng. Vâi krâ mung hên mê mơ’no rôe kơmăi hrik têa tôh kơphế, kơbố mung iâ mê vâi krâ rôe phon rơvât kơphế, klâng. Tiô ivá dêi rơpo\ng mê ăm vâi krâ mung’’.

Pôa Cil Ha Kròng ối kơhnâ veăng tung tơdroăng cheăng pơlê pơla, châ vâi krâ nhuo#m rah xo pro kăn pơkuâ thôn [a\ Khu pơkuâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng cheăm Liêng Srônh, tơring Dam Rông, kong pơlê Lâm Đồng, [a\ nôkố cho krâ pơlê thôn 3. Pôa Krăjan Ha Blah, kăn thôn 3, cheăm Liêng Srônh, Dam Rông, Lâm Đồng tối ăm ‘nâi: thôn nôkố ai 170 rơpo\ng kuăn pơlê, tung mê, vâi krâ hdroâng kuăn ngo K’ho cho 130 rơpo\ng, tâi tâng hiăng ai tơdroăng rêh ối kro mơdro\ng, tơniăn, bu u ối 10 rơpo\ng.

Tơdroăng gak kring tung pơlê xuân châ tơniăn, ôh tá ai mâu ngế pro xôi tung pơlê pơla, vâi krâ ru\m môi tuăn, kum dêi pó rế hía rế tơtêk. Pôa Kra\jan Ha Blah mơnhên tơdroăng châ tơ-[rê kố, ai tơdroăng veăng kum dêi pôa Cil Ha Kròng, krâ pơlê:

‘’Pôa cho môi ngế krâ pơlê châ vâi krâ tung pơlê loi tơngah. Pôa rêh ối le\m [a\ vâi krâ tung pơlê, đi đo ru\m môi tuăn tung vâi krâ nho\ng o tung pơlê, djâ troăng ahdrối tung tâi tâng tơdroăng cheăng, xuân môi tiah kum dêi pó, kum vâi krâ tung thôn kố tối krê, [a\ tá Liêng Srônh tối tơdjuôm.

Pôa cho môi ngế pêi cheăng rơkê dêi cheăm. Pôa ôh tá xê to krâ pơlê ki kuăn pơlê nhuo#m pâ  pôa ối cho ngế ki kuăn pơlê nhuo#m tung ho#i đong krâ pơlê dêi thôn, tu\m tơdroăng dêi thôn pơlê, ing tơleăng tơxup tơbriât troh kring vế cheăng kal kí tung pơlê pôa pơrá pêi tơtro tâi tâng’’.

Pôa Trần Văn Nguyên, Pho\ pơkuâ kơbong hdroâng kuăn ngo tơring Dam Rông, kong pơlê Lâm Đồng mê tối ‘na krâ pơlê Cil Ha Kròng tiah kố:

‘’Pôa Cil Ha Kròng, krâ pơlê cho ngế má môi tung mâu kơvâ ‘na cheăng kâ pêi cheăng hnê vâi krâ, kum vâi krâ tung tơdroăng pêi cheăng kâ tung thôn, pơlê. Tung kơvâ rêh ối pơlê pơla [a\ hnoăng cheăng cho kăn pơkuâ khu ki tơleăng tơdroăng vâ mơjiâng tơdroăng ru\m môi tuăn pâ nhuo#m pơla mâu vâi krâ dêi pó, ru\m môi tuăn pơla mâu hdroâng kuăn ngo [a\ dêi pó.

Tung kơvâ gak kring tung kơpong hdroâng kuăn ngo mê pôa Cil Ha Kròng ai hnoăng cho ngế mơhnhôk vâi krâ veăng tung mâu tơdroăng gâk kring tung kơpong vâi krâ hdroâng kuăn ngo. Mê cho mâu tơdroăng ki mơngế pơkuâ tung kơpong vâi krâ hdroâng kuăn ngo tung tơring mê hlo pôa Cil Ha Kròng cho mơngế ki má môi môi tiah mê’’.

K’Brop rah chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng