***Pôa Y Bhiông Niê, khe\n cho pâ H’Loan, ối a [uôn Ako\ Dhông, bêng Tân Lợi, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak, tối ăm ‘nâi, rơpo\ng pôa hiăng hbrâ Têt kơtăn kố vâ châ khế, môi ngế môi tơdroăng cheăng, ing pế drôu xiâm troh ti tăng hdréa vâ pế kơ-[a\n tơxông  a kơmăng 30 Têt:

‘’Hiăng vâ chê Têt, mê cho tơxông, drôu xiâm kố hiăng châ hbrâ rơnáu hdrối. Klêi mê, klo\ng phêa, pơ-óu, kơnêa kât, hlá priât, hlá hdro\ng [a\ mâu tơmeăm ki kal ki ê mê hbrâ hdrối dâng 5 – 6 hâi. Á pơcháu tơdroăng cheăng ăm rêm ngế tung rơpo\ng hngêi, môi ngế môi tơdroăng cheăng, ngế lăm ko phêa, pơ-óu, ngế lăm rôe phái tơxông, rôe prá [a\ hbrâ tu\m tơmeăm vâ rơtế pế kơ-[a\n tơxông tơdah kơmăng mot hơnăm nếo’’.

***Vâi krâ nho\ng o ối a thôn Bình Lợi, cheăm Cư\ M’La`, tơring Ea Sup, kong pơlê Dak Lak xuân dế tơvâ tơvân hên tơdroăng cheăng pêi mơ’nui hơnăm ton vâ lo hơnăm nếo. Hơnăm hiăng luâ, xua kong prâi oh tá tơniăn, pêi cheăng kâ ôh tá mơhúa, maluâ tơdroăng rêh ối trâm hên xahpá, la kuăn pơlê xuân rôe tơmeăm xúa tung rơpo\ng hngêi vâ tơdah Têt tơtô hlối kơd^ng.

Pôa Bế Văn Long, Kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng dêi thôn Bình Lợi tối ăm ‘nâi:

‘’Sap ing 22 hơnăm tơngi klêng, kuăn pơlê lăm pêi cheăng hơngế vêh troh a hngêi rôe tơmeăm Têt, kơ-[ăn ke\o klêi mê mâu tơdroăng xúa tung rơpo\ng hngêi. Ing hâi má môi xối rơkâu xeăng, ‘no mâu kế kâ, mê cho têk mâm í âp cho mâm kâ ôh tá chiâng lôi, klêi mê kơ-[ăn tơxông, klêi mê nem, chah [ă hía hé…’’

***Rơpo\ng pôa Ksor Glơi, hdroâng kuăn ngo Jarai, ối a pơlê Jut 1, cheăm Ia Dêr, tơring Ia Grai, kong pơlê Gia Lai dế thâ pêi klâng chiâk, pế drôu xiâm vâ tơdah Têt:

‘’Tâi tâng mâu rơpo\ng mơgrúa hngêi trăng vâ tơdah nho\ng o, miê, mêh ing hơngế vêh rơkâu ivá hơnăm nếo. Klăng roh kố, tơno, tơpui tơdroăng pêi cheăng kâ, mơjiâng pro hngêi nếo, mơjiâng tơdroăng rêh ối. Á xuân lăm pôu rơkâu hơnăm nếo troh mâu rơpo\ng tung pơlê, pói vâ ăm tơdroăng pêi cheăng le\m tro, mơhnhôk dêi pó tung tơdroăng rêh ối, pro tiah lâi hơ’lêh troăng pêi vâ tơdroăng rêh ối tơtêk, xúa khoa hok kih thuât pêt kơphế, pêi báu, păn mơnăn mơnôa.

Tung to lâi hâi kố, tâi tâng rơpo\ng tơku\m mơgrúa hngêi trăng, hbrâ kơ-[a\n ke\o, hlá vâ kơxuô kơ-[a\n tek [a\ pế drôu xiâm, tơdah nho\ng o troh rơkâu Têt, pói vâ ăm dêi pó mâu tơdroăng ki le\m tung hơnăm nếo, hơnăm ton hiăng tơkâ hluâ, hơnăm nếo troh tâi tâng rêm ngế mo sêi têi ‘răng, tơniăn le\m’’.

***A pơlê dêi pôa ki Khên tơnôu Nơ Trang Lơng, kuăn pơlê mơngế M’nông a Bon Bu Nơr, cheăm Quảng Tâm, tơring tơkăng kong Tuy Đức, kong pơlê Dak Nông, xuân dế hbrâ tơdah Têt. Pôa Điểu Vinh, krâ pơlê ăm ‘nâi, kơnôm ‘nâi rêh ối tơru\m krá tơniăn [ă mâu nho\ng o hdroâng kuăn ngo ki ê, mê kuăn pơlê hiăng ‘nâi hriâm [ối xêh ing dêi rơpó ‘na túa pêi chiâk pêt loăng plâi, pơxiâm ing tơdroăng ‘nâi tơru\m môi tuăn [ă dêi rơpó mơjiâng tơdroăng rêh ối phâi tơtô:

‘’Hâi Têt tiô khôi hmâ, mơngế M’nông ngin rơnêu mơgrúa dêi hngêi trăng, rôe hmân ếo nếo ăm kuăn ‘ne\ng, rôe kơ[ăn ke\o, kơxuô kơ-[ăn tơxông, kơ-[ăn tek vâ tơdah lo hơnăm nếo, rơpo\ng hngêi tơku\m [ă dêi rơpó púi vâ tơdroăng rêh ối tung hơnăm nếo tơ-[rê tâ.

A pơlê Bu Nơr ngin, kơnôm ai nho\ng o mơngế Xuăn mot rêh ối, nho\ng o mơngế M’nông xuân hriâm tiô túa pêi cheăng kâ tơniăn ki vâi.

Hdrối nah, kuăn pơlê bú mot to tung kong đôu tơpăng, kêi kơchâi kong, tăng ko chu lơleăng kong kâ hâi kố hâi tá tê, ôh tá châ pêi cheăng xo tơ’mot liăn ki tơniăn. Nôkố ngin pêi cheăng châ xo tơ’mot liăn ing pêt kơphế, pêt tiu [ă ing hên loăng plâi ki ê, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê nôkố hiăng tơ-[rê hên tâ hdrối nah’’.

***Thôn Dà K’Nàng, cheăm Dà K’Nàng, tơring Đam Rông, kong pơlê Lâm Đồng, vâi krâ hdroâng K’ho }il xuân mơgrúa hngêi trăng, rôe tơmeăm kâ, tơmeăm xúa hbrâ tu\m mâu tơmeăm vâ sôk ro tơdah hơnăm nếo. Pôa Kon Sơ Ha Tuy, Kăn pơkuâ thôn Dà K’Nàng, tối ăm ‘nâi, châ khu kăn pơkuâ tơmâng kum vâi krâ ai tơdroăng rêh ối tơniăn le\m:

‘’Maluâ hơnăm kố kong prâi ôh tá tơniăn, tơdjâk troh pêi lo liăn dêi vâi krâ laga maluâ ti mê vâi krâ xuân ro a hâi têt tiô khôi hmâ vâi krâ tơná. A thôn Dà K’Nàng, vâi krâ hiăng hơ’lêh troăng tơmiât, túa pêi, ki rơhêng vâ tối cho rơxông ối nếo thôn kố ai hên ngế rơkê pêi cheăng kâ má môi dêi cheăm, xua mê hiăng kum tung mơnhông cheăng kâ dêi pơlê, cheăm. Vâi krâ nôkố thăm tơ’noăng tung pêi chiâk deăng, rak tơniăn thôn kơtâu [a\ hía hé’’.

***Hơnăm hiăng luâ cho môi hơnăm pá puât [ă tơdroăng pêi chiâk deăng a Tây Nguyên, drêng kong mêi tô ôh tá tro, mâu loăng plâi ki pêt ôh tá châ xông dâi le\m, kế tơmeăm pê lo ôh tá châ xo hên, yă tê kơchâi plâi pôm hlối chu rơpâ. Mâu hâi hiăng luâ, rêm râ, kơvâ cheăng, mâu kong pơlê tơring cheăm [ă hên khu tơru\m cheăng to\ng kum hiăng rơtế pêi pro hên tơdroăng cheăng to\ng kum kuăn pơlê tơdah Têt tơtô.

***Hbrâ tơdah rơnó hơngui Kỷ Hợi, mâu kăn cheăm Đăk Hring (tơring Đăk Hà, kong pơlê Kon Tum) hiăng pêi  tơdroăng pơkâ to\ng kum Têt ăm kuăn pơlê tu\m, vâ mâu rơpo\ng hngêi ki lâi xuân châ kâ Têt tơtô, hơniâp ro. Jâ Y Nông- Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an cheăm Đăk Hring, ăm ‘nâi, hơnăm hiăng luâ, cheăm ai mơnhông cheăng kâ rêh ối hiăng tơ-[rê, [ă kơxo# liăn pêi lo rêm ngế châ 28 rơtuh liăn. Ki tơ-[rê ‘na khăm pơlât, hnê hriâm rế châ tơtêk, tơdroăng rêh ối kring tơniăn kal kí châ kring gak tơniăn:

‘’Cheăm Đăk Hring hiăng mơjiâng tơdroăng pơkâ ăm mâu thôn hbrâ tơdah Têt, tơku\m po ‘’Hâi leh pro kơ-[ăn tơxông ngiât’’ ăm kuăn pơlê. Tâi tâng mâu rơpo\ng hngêi dế rêh ối a mâu thôn, oh tá xê ăm to rơpo\ng ki kơtiê, mê rêm rơpo\ng xuân châ 2 pu\m kơ-[ăn tơxông (tâng riân tơ’mô [ă 100 rơpâu liăn). Cheăm tơmâng tơku\m po tơdah rơnó hơngui ro Têt ăm kuăn pơlê a mâu pơlê kơtiê xahpá.

To phái kum mâu rơpo\ng kơklêa rêm hơnăm xuân ai, cheăm x^ng xoăng ăm mâu rơpo\ng kơtiê 500 rơpâu liăn, [ă mâu rơpo\ng vâ chê kơtiê ăm 250 rơpâu liăn vâ rôe kơ-[ăn ke\o ăm dêi rơpo\ng hngêi, vâ tơniăn ôh tá ăm ai rơpo\ng ki lâi kơklêa tung mâu hâi Têt, rơpo\ng ki lâi xuân châ tơdah Tê sôk ro hơniâp le\m’’.

***Kon Gang cho cheăm ki pá puât dêi tơring Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai. Cheăm ai lối 80% pơ’leăng mâ mơngế cho mơngế Bơhnéa, kơxo# rơpo\ng kơtiê châ troh 45%. Jâ Lenh, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an Măt tra#n cheăm Kon Gang tối ăm ‘nâi, tung roh Têt kố, cheăm hiăng tơku\m séa ngăn vâ ai mâu tơdroăng to\ng kum teăm tơdrêng, pơxúa ăm mâu rơpo\ng kơtiê ai tơmeăm kâ sôk ro hơngui tơdah Têt:

‘’Châ tơmâng to\ng kum dêi Đảng ủy, rêm hơnăm cheăm pơrá tơku\m po lăm kơ-êng [a\ ăm vâi krâ, ki málối cho rơpo\ng pá puât, kơtiê. Rêm rơpo\ng tơdah ki vâ iâ cho kong kếo têa măm, kơxuô [ôt ngot, kơxuô po kâ. Cheăm Kon Gang ai lối 80% cho vâi krâ mơngế Bơhnéa ki ê cho nho\ng o Xuăn [a\ môi pơlê Dâp cho mơngế Jarai. Klăng roh Têt troh á pâ rơkâu vâi krâ achê hơngế ivá mo sêi têi ‘răng, pêi cheăng kâ tơtêk, rêm rơpo\ng mơnhông mơdêk, mơ-eăm xut tah kơklêa kơdroh kơtiê krá tơniăn’’.

***Cheăm N’Thol Hạ, tơring Đức Trọng (Lâm Đồng) ai lối 1.900 rơpo\ng 8 rơpâu pơ’leăng mâ mơngế, ki hên to mâu kuăn ngo K’ho. Kơnôm ing tơdroăng hơ’lêh rơdêi ‘na ki hlê ple\ng tung tơdroăng tơmiât vâ pêi, tơnôm [ă tơdroăng tơmâng to\ng kum tung mâu tơdroăng dêi Đảng [ă Tơnêi têa, tơdroăng reh ối cheăng kâ dêi kuăn pơlê a tíu kố hiăng hlo hơ’lêh hên.

Lâp tung cheăm hiăng ai vâ chê 400 ha tơnêi pêi kâ xua kơmăi kơmok ki dâi le\m. Hơnăm hiăng luâ, riân kế tơmeăm pê lo ing chiâk deăng dei cheăm N’Thol Hạ hiăng châ 153 rơtuh liăn/ha, tâng riân rêm ngế châ xo 47 rơtuh liăn tung hơnăm. Tiô pôa K’Sói, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm N’Thol Hạ, maluâ tơdroăng rêh ối cheăng kâ dêi kuăn pơlê tung cheăm kố hiăng tơ-[rê iâ, la lâp tung cheăm xuân ối ai 55 rơpo\ng kơtiê.

Cheăm hiăng mơhnhôk tăng hên tíu veăng kum liăn [ă bruô mâu tơmeăm ăm kuăn pơlê vâ rêm rơpo\ng châ kâ Têt phiu ro há:

‘’Kơxo# rơpo\ng kơtiê cho kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo a cheăm N’Thol Hạ tung mâu hơnăm hiăng luâ hiăng kơdroh hên. Pak^ng mâu kăn Đảng, tơnêi têa to\ng kum rêm hơnăm hiăng mơnhôk mâu khu ai tuăn hơ-ui, mâu tíu pêi cheăng khu mơdró tung tơnêi têa, kong pơlê, tơring hiăng kơjo kum vâ kuăn pơlê ai hên tơdroăng châ tơdah Têt tơtô. Ing mâu tơdroăng mê ôh tá lôi ăm rơpo\ng ki kuăn pơlê ki lâi, mqalối [ă mâu rơpo\ng kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo kơtiê ôh tá ai kế kâ, tơniăn ăm vâi châ sôk ro rơnó hơngui, tơdah Têt’’.

***Thuận An cho cheăm tíu tơkăng kong tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông. Mâu hâi achê Têt, rơtế [a\ tơdroăng tơmâng dêi Đảng [a\ Tơnêi têa diâp ăm kơxuô tơmeăm ăm mâu ngế ai hnoăng tơnêi têa, khu râ kăn pơkuâ cheăng Đảng, khu kăn pơkuâ [a\ kơvâ cheăng tơring, mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong xuân tơku\m po lăm kơ-êng, mơhnhôk mâu ngế ki ối pá puât.

Mâu thôn, pơlê pơrá châ to\ng kum liăn vâ tơku\m po tơdah kơmăng lo hơnăm nếo, vâ thăm sôk ro, tơdah hơnăm nếo [lêi trang nếo. Pôa Y Bling Jing, Kăn pơkuâ chi [o# [on Bu Dak, cheăm Thuận An, tối ăm ‘nâi, kơmăng lo hơnăm nếo, vâi krâ tơku\m a hngêi hôp dêi pơlê vâ chôu on, mơđah tơbleăng hơdruê xuâng, to\n chêng tơgôu koăng, koh tơdah hơnăm nếo Kỷ Hợi:

‘’Châ tơmâng to\ng kum dêi Đảng [a\ Tơnêi têa, pơlê ngin hiăng mơnhông tơtêk hên. Á cho kăn pơkuâ hnê ngăn Chi [o# đi đo djâ troăng ahdrối. Nôkố troăng klông, on tơhrik tơnêi têa hiăng tu\m tâi tâng. Mâu hâi leh kân, ki má lối cho Têt tiô khôi vâi krâ mê cho sôk ro. Vâi krâ tơku\m a hngêi hôp tơdjuôm mơđah tơbleăng chêng koăng, hơdruê mâu tơdroăng tiô khôi vâi krâ nah vâ tơdah hơnăm nếo sôk ro. Pói vâ hơnăm nếo, vâi krâ kô pêi cheăng kâ tơtêk tâ’’.

***Tơdroăng mơjiâng thôn pơlê nếo hiăng kum hên pơlê pơla, hên mâu cheăm dêi Tây Nguyên ai mâu tơdroăng hơ’lêh nếo ‘na mơjiâng tơmeăm khoăng tíu pêi cheăng, troăng prôk dêi hên cheăm a Tây Nguyên ai mâu tơdroăng ki hơ’lêh tơxâng ‘na tơmeăm khoăng xuân môi tiah tuăn tơmiât tung pêi cheăng kâ.

Ngoh Vi, pơlê Brêp, cheăm Đak Djăng, tơring ‘Mang Yang, kong pơlê Gia Lai, ăm ‘nâi, tung hơnăm nếo, kuăn pơlê kô pơtối mơ-eăm pêi kâ, pêi chiâk [ă mơ-eăm tơru\m môi tuăn vâ mơjiâng thôn pơlê rế ton rế xông tơtêk.

‘’Châ tơnêi têa, mâu kăn tơmâng ‘no liăn kum ăm cheăm Đăk Djăng mơjiâng thôn pơlê nếo, troăng prôk tung thôn, pơlê hiăng tôh [ê-tông, pro hngêi ăm kuăn pơlê vâ tơku\m hôp, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê tơniăn tâ. 

Á hlo pơlê pin hiăng hơ’lêh hên. Hơnăm ếo kuăn pơlê pin kô mơ-eăm pêi cheăng kâ, ru\m môi tuăn vâ tơdroăng rêh ối phâi tơtô tâ nếo. Têt troh, kuăn pơlê sôk ro tơdah hơnăm nếo. Châ mâu kăn cheăm tơring tơmâng to\ng kum, pơlê tơku\m po kâ Têt tơchoâm a hngêi mơhno túa le\m tro [ă rêm rơpo\ng hngêi xuân tơku\m kâ Têt tơtô. Hơnăm nếo rơkâu vâi krâ nho\ng o lâp lu tung tơnêi têa ivá mo sêi têi ‘răng, mơ-eăm pêi cheăng châ tơ-[rê’’.

Gương - A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng