*** Tung mâu hâi ki kố, lâp lu mâu thôn pơlê dêi mơngế Rơteăng a kong pơlê Kon Tum kuăn pơlê hbrâ tơdah Têt Lo hơnăm nếo Canh Tý 2020 tung tơdroăng phiu ro [ă thâ re\ng. Hâi má 30 Têt, tâi tâng mâu rơpo\ng hngêi hiăng kơpuih, xut krúa le\m dêi hngêi trăng, troăng klông [ă hlối rôe tơmeăm Têt.

Tơdrêng [ă tơmeăm kâ a hâi Têt dêi kuăn ngo, môi tiah hơ’nêh chu, hơ’nêh í, kơ-[ăn ‘nhe\n, nem kho [ă hên ki ê, kuăn pơlê mơngế Rơteăng hngêi ki lâi xuân hiăng hbrâ drôu xiâm, hơ’nêh kơnái, kơchâi kơxu\n, kơchâi hlá pôm loăng [ă hên kơchâi ki ê vâ ăm dêi rơpo\ng hngêi kâ. Kố xuân cho mâu kơchâi kâ ki hmâ, ôh tá la lâi lôi tung mâu hâi leh Têt vâ koh tơdah Lo hơnăm nếo. Ngoh A Dũng, ối a pơlê  Tê Xô, cheăm Đăk Tờ Kan, tơring Tu Mrong, kong pơlê Kon Tum nếo ngăn dêi mâu xiâm drôu ki pế vâ krếo nho\ng o, tơmối ki lăm pôu ôu hêi ro tung kơmăng tâi hơnăm ton lo hơnăm nếo vâ xah hêi ro [ă dêi rơpó.

‘’Vâ ai Têt ki tơtô, phiu ro ăm rơpo\ng hngêi, mê rơpo\ng hngêi hiăng hbrâ pế. Má môi, hdrối môi măng t^ng pế drôu xiâm tơdah lo hơnăm nếo 2020 vâ phiu ro tung mâu hâi Têt. Má péa, a cho môi ngế kuăn pơlê thế mot tung kong pê kơtro vâ ai hơ’nêh kơnái ăm dêi rơpo\ng hngêi kâ tung mâu hâi Têt.

Kố cho kơchâi ki kơhiâm ôh tá la lâi lôi dêi mơngế Rơteăng ngin. Má pái, rơpo\ng hngêi xuân hiăng hbrâ kơpuih văng krúa dêi hngêi trăng, mơgrúa dêi po văng dêi kơdrum deăng ăm krúa le\m vâ troh hâi Têt hngêi trăng krúa le\m rơpo\ng hngêi hơniâp ro.

Hngêi nâ YMyar 

*** Pái ngế kuăn nâ Myăr, pơlê Dơk Rơng, cheăm Glar, tơring Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai dế thâ kơpuih văng hngêi trăng, pêt reăng a ngiâ plông hngêi. Hơnăm 2019, rơpo\ng nâ châ Vi [an xiâm Măt tra#n Tơnêi têa Việt Nam [a\ mâu kong pơlê to\ng kum mơjiâng hngêi tuăn pâ kơnâ 55 rơtuh liăn.

Nâ Myăr tâ mơhúa xua pôa Trần Thanh Mẫn, Kăn xiâm hnê ngăn Vi [an Măt tra#n Tơnêi têa Việt Nam troh diâp kơxuô tơmeăm [a\ mơhnhôk rơpo\ng. Ôh tá tô tuăn tíu ối, rơpo\ng nâ ai liăn vâ mơ-eăm mơnhông cheăng kâ:

’’Mơnê Tơnêi têa hiăng mơjiâng ăm rơpo\ng ngin. Hdrối nah, hngêi ngin xi kơchoh mêi, kong mêi ôh tá ai tíu ối. Nôkố châ Tơnêi têa mơjiâng toăng hngêi kố, rơpo\ng ngin phiu ro ‘nâng, hmiân tuăn tung tơdroăng rêh ối [a\ mơ-eăm pêi cheăng kâ luâ tâ kơ mê nếo vâ hluăn ing kơtiê’’.

*** A cheăm Ia Mơ Nông, tơring C|ư Pah, kong pơlê Gia Lai, drêng troh Têt Lo hơnăm nếo Canh Tý, mâu khu tơru\m cheăng, mâu ngế ai tuăn hơ-ui rơtế [ă tơnêi têa hiăng to\ng kum, hbru ăm lối 100 kơxuô tơmeăm, vâ chê 500kg phái ăm mâu rơpo\ng kơtiê, mâu ngế ai hnoăng tơnêi têa, mâu ngế kơtiê, kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo…

Pôa Rơ]om Hyup, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an cheăm Ia Mơ Nông, ăm ‘nâi, cheăm tơdah xo, x^ng xoăng liăn [ă tơmeăm vâ tơniăn, tu\m, teăm, ăm tro mơngế, tro tơdroăng pơkâ, ôh tá lôi ai rơpo\ng ki lâi kơklêa tung mâu hâi Têt:

‘’Vâ tâi tâng mâu rơpo\ng hngêi tung cheăm, tung thôn, hngêi ki lâi xuân châ tơdah Têt Lo hơnăm nếo, mê Vi [an cheăm hnê mơhno ăm Khu lêng hơnăm hiăng krâ cheăm tí tăng ngăn chêh inâi mâu rơpo\ng kơtiê, rơpo\ng ôh tá ai hmê kâ vâ hbru tơmeăm. Tung mâu hâi Têt tiô khôi hmâ, mâu rơpo\ng ki mê ngế ki lâi xuân ai hmê kâ, têa ôu vâ hêi ro, ôh tá ăm rơpo\ng ki lâi tro kơklêa’’.

*** Khu râ kăn pơkuâ cheăm Quảng Tín, tơring Da Rlâp, kong pơlê Dak Nông xuân ‘măn môi iâ liăn ngân vâ rôe hơ’nêh chu a xoa\ng ăm vâi krâ dêi [on Bu Bâr tơdah Têt. Pôa Điểu Minh, kăn pơkuâ hnê ngăn chi [o# [on Bu Bâr, cheăm Quảng Tín, tơring Dak Rlâp tối ăm ‘nâi, ing hên hơnăm kố, châ tơmâng to\ng kum dêi khu kăn pơkuâ, vâi krâ tung pơlê hiăng hmâ [a\ phiu ro, ôu kâ Têt tiô khôi vâi krâ nah dêi hdroâng mơngế.

Rêm rơpo\ng veăng mơ’no dêi drôu xiâm, hngêi ki ‘nâi tơlo hơ’nêh, tơxông prông vâ kơmăng tơdah Lo hơnăm nếo ‘mâi on phiu ro rơnó Hơngui nếo.

’’Vâi krâ hơnăm kố pá puât má môi tung pêi chiâk deăng xua phon rơvât to kơnâ, tơdroăng rêh ối pá puât. Laga, vâ hbrâ Têt tiô khôi vâi krâ nah dêi Việt Nam mê vâi krâ xuân kơhnâ phiu ro, mâu kuăn ‘ne\ng lăm hriâm hơngế, pêi cheăng hơngế troh Têt vêh tơku\m [a\ rơpo\ng xua mê phiu ro [a\ phâi tơtô, kơnôm tơmâng to\ng kum dêi Đảng [a\ Tơnêi têa vâi krâ pơlê Bu Bâr tơdah Têt phiu ro, ai tu\m têk kế tơmeăm’’.

{a\ krâ pơlê Điểu Ntơi, pơlê Bu Dấp, cheăm Nhân Cơ, tơring Dak Rlâp tối ăm ‘nâi, Têt tiô khôi hmâ hiăng troh, ôh tá xê to khu kăn pơkuâ cheăm, mê hên hơnăm kố, hngêi kơmăi Alumin Nhân Cơ, tíu pêi cheăng tung cheăm đi đo kum ăm vâi krâ tơmeăm vâ tơdah Têt tu\m têk, phâi tơtô:

‘’Rêm hơnăm troh Têt cheăm, hngêi kơmăi Alumin tơmâng to\ng kum troh pơlê, ki vâ iâ cho xing xoăng ăm vâi krâ 6 tă troh 7 tă hơ’nêh chu vâ vâi krâ xing xoăng dêi pó. Ing cheăm troh tơring troh kong pơlê rơtế [ă hngêi trung kal kí cho tíu ki pro nho\ng o [a\ pơlê hmâ troh rơkâu Têt ăm vâi krâ a hâi lơ 28, 29 Têt ối ai djâ tá kơ-[a\n ke\o vâ vâi krâ châ tơdah Têt, hơnăm ki lâi xuân ai tơmeăm’’.

Hơnăm kố nah cho môi hơnăm xahpá [ă tơdroăng pêi cheăng kâ a Tây Nguyên, drêng kong prâi tơniăn, plâi ôh tá kơtóu hên, yă tê chu rơpâ. Maluâ tiah mê, mâu hâi hiăng luâ, rêm râ, mâu kơvâ cheăng, mâu cheăm, bêng [ă hên mâu khu râ, khu grup hiăng rơtế pêi pro hên tơdroăng veăng kum kuăn pơlê tơdah Têt, rơnó Hơngui Canh Tý 2020 tơtô le\m.

*** A pơlê kân Đinh Văn, tơring Lâm Hà, kong pơlê Lâm Đồng [ă tơdroăng ôh tá lôi ăm kuăn pơlê oh tá ai hmê kâ tung rôh Têt, pơlê kân Đinh Văn hiăng hbrâ liăn ngân, xuân môi tiah krếo mâu ngế veăng kum tơmeăm ing mâu khu râ, vâ kum ăm mâu rơpo\ng ki xahpá, kum kuăn pơlê châ xah hêi ro hâi Têt. Jâ K’Pêch, kăn hnê ngăn Vi [an pơlê kân Đinh Văn tối:

‘’Vâ kum vâi krâ, nho\ng o kuăn pơlê, malối cho vâi krâ nho\ng o kơtiê, vâ chê kơtiê, rơpo\ng kơtiê xahpá tơdah Têt hơnăm 2020, pơlê kân hiăng séa ngăn vâ ‘nâi rơpo\ng ki lâi kơklêa chêh inâi tíu ối tiô Vi [an tơring hnê mơhno. Tơdrêng amê, pơlê kân xuân hiăng xo liăn ngân rôe mâu tơmeăm vâ bruô ăm kuăn pơlê ki kơtiê xahpá, ôh tá ăm kuăn pơlê tro kơklêa tung mâu hâi Têt Lo hơnăm nếo’’.

*** Rơtế [a\ mâu kơvâ cheăng, khu râ pơkuâ vâi kơdrâi dêi kong pơlê Gia Lai xuân dế kơhnâ pêi pro mâu troăng vâ rak ngăn Têt ăm khu tơru\m cheăng. Jâ Rahlan H’Meo, Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm Thăng Hưng, tơring }ư\ Prong, kong pơlê Gia Lai tối ăm ‘nâi, [a\ 27% tung kơxo# lối 1.000 ngế vâi kơdrâi tung cheăm ối tung rơpo\ng kơtiê, khu cheăng dế mơ-eăm mơhnhôk mâu khu râ tơlo liăn vâ kum tơmeăm Têt ăm khu vâi kơdrâi [a\ ôh tá ăm ai rơpo\ng ôh tá châ kâ Têt:

‘’Khu pơkuâ vâi kơdrâi ngin hbrâ tơdah Têt, tơku\m diâp kơxuô tơmeăm ăm mâu ngế krâ, rơpo\ng kơtiê, rơpo\ng ai hnoăng tơnêi têa ki pá puât má môi. Mâu rơpo\ng kơtiê ôh tá ai liăn vâ tơku\m po tơdah Têt hơnăm nếo, mê khu râ kăn pơkuâ cheăm hiăng tơmâng, diâp kơxuô tơmeăm vâ vâi krâ rơtế tơdah hơnăm nếo [a\ rêm ngế thăm rế phâi tơtô [a\ sôk ro. Rơkâu khu pơkuâ vâi kơdrâi a mâu pơlê Jarai, hơnăm nếo pêi cheăng kâ châ mơnhông tơtêk. Hơnăm ton hiăng hluâ, hơnăm nếo troh kum ăm hơnăm nếo thế hôm tâ hơnăm ton’’.

*** Cheăm Ea Drông, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak cho tíu ki ai lối 70% kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo Rơđế rêh ối, tung mê, ai hên ngế Rơđế dế cho rơpo\ng kơtiê, rơpo\ng vâ chê kơtiê.

Xuân môi tiah rêm hơnăm, mâu kăn cheăm tơmâng khât troh kuăn pơlê tơdah Têt châ phâi tơtô púi vâ tung hơnăm nếo hluăn ing kơtiê hên tâ. Pôa Y Mit Niê, Kăn pho\ hnê ngăn cheăm Ea Drông, pơlê kong krâm {uôn Hồ, kong pơlê Dak Lak, ăm ‘nâi:

‘’Tung mâu hâi Têt, tâi tâng mâu rơpo\ng kơtiê, vâ chê kơtiê, rơpo\ng kơklêa hdrối báu vâ chê tum a cheăm Ea Drông xuân châ mâu kăn cheăm veăng kum, kum tơmeăm Têt vâ ai hmê kâ phâi. Cheăm ai mâu troăng hơlâ pơkâ tơmâng khât, kum kuăn pơlê [ă tơdroăng krếo mâu ngế ai tơmeăm hơ-ui kơ mâu cheăm, kum rôe phái, mâu kơ-[ăn ke\o, mâu tơmeăm vâ xúa rêm hâi ăm kuăn pơlê a 21 to thôn pơlê a cheăm Ea Drông, ngế ki lâi xuân châ kâ Têt tơtô, hơniâp le\m.

Ing mê, hiăng mơhnhôk kuăn pơlê loi khât kơ mâu kăn cheăm [ă hlối mơ-eăm mơnhông cheăng kâ vâ xăm kơtiê tung hơnăm nếo’’.

Gương prế A Sa Ly tơplôu [ă tơbleăng