Vâ ngăn [ai má 1 po ngăn drăng kố:

http://vov4.vov.vn/Xodang/chuyen-muc/tay-nguyen-kong-xuan-ta-hai-tonian-xodang-c178-167807.aspx

Ki hên, mâu ko\ng ti pêt kong tung kơpong Tây Nguyên hiăng hơ’lêh châ tơ-[rê mâu ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó, pêi cheăng, tê mơdró, tơniăn tro tiô Luât mơdró kâ. Khe\n kố cho khu mơdró kâ la ki khât gá cho mâu ko\ng ti pêi cheăng ôh tá tơ-ê klâi khu rak ngăn kong xua kơxo# liăn sap ing tơdroăng rak ngăn kong. Pôa Dương Thanh Bình, kăn hnê ngăn xuân cho kăn pơkuâ Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Pêt kong, môi tung khu cheăng Kang Nak, tơring K[ang, kong pơlê Gia Lai tối tiah kố: Ki pá [ă ko\ng ti pêt kong nôkố cho rah tơdroăng cheăng tê mơdró [ă kơxo# liăn vâ cheăng.

‘’Inâi gá ôh tá kal klâi, ki khât gá á hlo Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó, môi tung khu nôkố ai péa tơdroăng ki ai tơdjâk. Má môi, cho rak ngăn kong mê pro tiô hnoăng cheăng ki pơxúa dêi tơnêi têa pơkâ [ă pơcháu. Pák^ng mê, ai kơvâ cheăng ki ai tơdjâk troh tê mơdró, tâng ai tơdroăng, ai kơxo# liăn mê mơdró kâ á hlo xuân tơtro. Mâu ko\ng ti ki tối a kơpêng trâm hên xơpá cho rah xo hnoăng cheăng mơdró kâ gá tơpá khât, gá ối tơdjâk hên troh tơnêi tơníu, kơxo# liăn’’.

Kong pơlê Kon Tum ai 7 to ko\ng ti pêt kong, rak ngăn lối 222 rơpâu ha kong. Mâu ko\ng ti kố hiăng hơ’lêh châ tơ-[rê, Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Pêt kong. Tâi tâng mâu ko\ng ti kố pơrá ôh tá ‘nâi tiah lâi [ă tơdroăng pêi cheăng, tê mơdró. Hlá mơ-éa pâ thế Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu pêt kong Ia HDrai, a tơring Ia HDrai, pá k^ng tơdroăng rak ngăn 34 rơpâu ha kong, ối ai kơvâ cheăng kâ tê mơdró a hên kơvâ cheăng, môi tiah: Tê mơdró kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, mơdró kế tơmeăm mơjiâng pro hngêi trăng, troăng klông, pêt kơxu, kơphế, loăng vâ pro pơkeăng [ă hên ki ê.

Hiăng 2 hơnăm la nôkố a ko\ng ti kố tá hâi châ tơku\m mâu tơdroăng pêi ki lâi tung kơvâ tê mơdró. Kơxo# liăn pêi lo dêi ko\ng ti xuân ối tơkôm ing troăng hơlâ ‘no mơhá ăm tơdroăng rak ngăn kong. Pá ti mê, che\n ki hdrối tá hâi mơdrếo mê hiăng che\n ki nếo. Mê sap ing apoăng hơnăm troh nôkố, Ko\ng ti bu nếo ai tu\m liăn xo hdrối ăm ko\ng nhân môi khế tê.

Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Pêt kong Đăk Tô, a tơring Đăk Tô, kong pơlê Kon Tum cho tíu cheăng ki ai tu\m tơdroăng vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ, nôkố ai 16.200 ha kong chiâng xêh châ rak ngăn krá tơniăn, châ tiô pơkâ FSC. Kố cho tíu cheăng ki môi to a Tây Nguyên châ tiô tơdroăng pơkâ rak ngăn krá tơniăn FSC. Pôa Nguyễn Thành Chung, kăn hnê ngăn, xuân cho kăn pơkuâ Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Pêt kong Đăk Tô ăm ‘nâi: Tung 2 hơnăm 2013 [ă 2014, tíu cheăng kố hiăng tơru\m [ă vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo tung kơpong pêt châ 1.300 ha kong loăng hngó hiăng tro pơtê xua ôh tá ko muih kong.

Pôa Chung tối rơdêi tơdroăng ki ko muih kong tiô túa rak ngăn kong krá tơniăn kô ai tơdjâk troh mơnhông mơdêk pêt kong. Pro tiô túa ki kố tơnêi têa kô ôh tá ‘no kơxo# liăn vâ to\ng kum, ‘no mơhá ăm tơdroăng ki rak ngăn kong.

‘’Tơdroăng ki ko muih ai túa pơkâ rak ngăn kong krá tơniăn cho troăng hơlâ ki tơdjâk troh tơdroăng pêt kong. Kố cho môi túa pơkâ tro ‘ló [ă rơkê ple\ng. Ko muih a kố ôh ti ko muih hên. Drêng mơjiâng túa pơkâ kố hiăng tơmiât nhên tơdroăng ki mơdêk rêm hơnăm dêi kong. Tung tơdroăng pêi pro tơniăn, pơtih mơdêk 10 kho#i mê vâi bu xo 3 kho#i tê, u ối vâi lôi mơdêk châ 7 kho#i. Mê drêng ko muih tơdjâk iâ troh troăng hơlâ ‘na mâu loăng ki chiâng xêh vâ kong xông kân tơ’mô, hên, tơdrêng a mê hnối ai hên loăng re\ng tâ tâng vâ pơchông [ă tơdroăng ki ôh tá ko muih’’.

{ă mâu tơdroăng ki mơhno tối kố, Khu ngăn chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk thôn pơlê, Vi [an hnê ngăn kong pơlê Kon Tum hiăng pơtroh pâ thế Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó, môi tung khu Pêt kong Đăk Tô pơtroh ăm Khu xiâm ngăn chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk thôn pơlê [ă pơtroh ăm Chin phuh. Laga, troh nôkố xuân tá hâi châ khu xiâm tối tơbleăng.

Nôkố a Dak Nông, 5 to ko\ng ti pêt kong pơtê, 1 ko\ng ti pêt kong hơ’lêh chiâng khu rak ngăn kong, [ă 6 to ko\ng ti hơ’lêh châ tơ-[rê hnoăng ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Pêt kong. Ki khât gá, 6 to ko\ng ti pêt kong hiăng hơ’lêh tơ-[rê tơdroăng cheăng, ôh tá tơ-ê klâi mâu khu rak ngăn kong. Xua tâi tâng 6 ko\ng ti kố pơrá ôh tá pêt, mơjiâng, tê mơdró mê bu pêi dêi hnoăng cheăng rak ngăn kong. Ki hôm tơ-[rê khât, mê mâu tíu cheăng kố châ pơkâ tơ’nôm môi ngế kăn xiâm hnê ngăn ko\ng ti, xua Vi [an hnê ngăn kong pơlê pơtroh.

Pôa Đinh Văn Quý, kăn hnê ngăn Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Pêt kong Quảng Sơn, tơring Dak Glong, kong pơlê Dak Nông tối tiah kố: Tơ’nôm pá môi ngế inâi kăn xiâm hnê ngăn cheăng tung ko\ng ti pêi cheăng kơhnâ, bu ai to lâi chât ngế pêi cheăng cho môi tơdroăng ki siâ mâu ngế cheăng, liăn ngân, tơdrêng a mê hnối pro chiâng ai tơdroăng ki tơxup tơbriât hnoăng pơkuâ pro tung ko\ng ti rế tơvâ tơvân.

‘’Nôkố troăng hơlâ pơkâ ‘no hrê liăn ngân dêi khu mơdró kâ pêt kong mê ôh tá pêi pro nhên, khu mơdró kâ ngăn xuân ôh tá xê cho khu mơdró kâ. Tơkéa vâ tối cho tơdroăng cheăng dêi ko\ng ti mê xua tơnêi têa pơkâ, pơkâ ‘no hrê ôh tá ‘no hrê tơtkâ hluâ tơdroăng pơkâ dêi tíu cheăng chêh pro hlá mơéa. Mê ôh tá chiâng hbrâ tơnáu cho khu mơdró kâ. Tơkéa vâ tối cho tơdroăng pơkâ chêh pro hlá mơ-éa dêi ko\ng ti pêt kong nôkố ôh tá ‘nâi gá cho túa cheăng klâi, hmôu pơ lôi tiah mê’’.

Tung rôh kơ-êng dêi khu chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam, pôa Trương Thanh Tùng, kăn pho\ hnê ngăn Vi [an kong pơlê Dak Nông tối nhên: A kong pơlê kố hiăng hlo ai mâu ngế ki hdi xo kong, pro tơnêi pêi chiâk deăng ôh tá tro luât, mâu ngế ki kố ôh tá vâ tơmiât klâi, môi tiah ôh tá ‘nâi [ă malối cho mâu kăn [o#, ko\ng chưk a rêm râ, mâu tíu cheăng pơkuâ ngăn kong kố hlo ôh tá vâ hmâng tung tơdroăng ki rak ngăn, kơtoâ, pơkí ăm mâu khu ki ko ‘nhiê kong, hdi xo tơnêi kong, malối cho kong châ pơcháu ăm khu mơdró kâ phá xêh.

Pôa Tùng tối tiah kố: 41 to khu mơdró kâ phá châ Vi [an hnê ngăn kong pơlê Dak Nông pơcháu, ăm mung tơnêi [ă kong vâ ‘no liăn pêt kong ki xiâm cho mâu hneăng hdrối nah vâi lôi ăm pơkuâ.

‘’Túa tơmiât dêi kong pơlê cho athế tơku\m pơxâu phak mâu khu ngế ki hdi xo tơnêi kong ôh tá tro luât. Malối cho athế pơxâu phak kơtăng mâu kăn [o# ki rak ngăn ki ai tơdroăng kơtoâ, pơkí, to\ng kum ăm tơdroăng ki ko ‘nhiê kong, hdi xo tơnêi kong. Tơdrêng a mê hnối pơkâ xo tơvêh [ăng tơnêi ki tro hdi, xúa ôh tá tro luât’’.

Achê kố, tung khế 10 hơnăm 2017, khu pơkuâ ngăn cheăng Đảng kong pơlê Dak Nông pơkâ mâu tơdroăng ‘na pêi pro kơtăng [ă pôa Phạm Đức Thắng, kăn hnê ngăn xuân cho kăn pơkuâ Ko\ng ti  pêi cheăng tiô rơnó, môi tung khu cheăng Nam Nung tiô túa ki pơkâ lo ing Đảng, pơtê pro kăn hnê ngăn xuân cho kăn pơkuâ Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu cheăng Nam Nung xua tơdroăng ki ôh tá vâ hmâng tung rak ngăn, môi tuăn kơtoâ pơkí ăm mâu ngế ki ko ‘nhiê kong.

A Tây Nguyên, mâu ko\ng ti pêt kong dế rak ngăn lối 850 rơpâu ha kong, châ vâ chê 30% [ăng tơnêi kong dêi kơpong. Sap ing apoăng hơnăm troh nôkố, Tây Nguyên pơtối tro hía vâ chê 1 rơpâu ha kong, hên [ăng tơnêi tung kơxo# ki kố ối tung khu pêt kong, mâu ko\ng ti pêt kong. Mâu ko\ng ti ôh tá ‘nâi troăng hơlâ mơnhông mơdêk, tung kong ai tơdroăng ki tơxup tơbriât dêi rơpó, [ă che\n liăn hên h^n, tơdroăng rêh ối dêi mâu ko\ng nhân pêi cheăng pá puât xua ôh tá ai tơdroăng cheăng pêi, kum liăn đi đo. Kong Tây Nguyên xuân tá hâi tơniăn le\m.

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng