VOV4.Xơ Đăng - Ƀă tơdroăng mơnhông mơdêk rơdêi pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, kong pơlê Lâm Đồng tiô troăng mơnhông ngiât, mơjiâng kơphô̆ kong kế, nhâ loăng xiâm dêi lâp tơnêi têa. Hâi lơ 3/9/2013, Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh pơkâ kơxô̆ 1528 ‘na mâu tơdroăng pơkâ ki xiâm mơnhông pơlê kong kơdrâm Đà Lạt. Laga, klêi kơ’nâi 7 hơnăm tơbleăng pêi pro tơdroăng kố, hlo ôh tá tơƀrê khât. Ti lâi hiăng châ xúa troăng hơlâ ki xiâm, ki Đà Lạt ôh tá kâi hlo tơƀrê vâ mơnhông?

Tiô pơkâ kơxô̆ 1528 dêi hơnăm 2015 dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh, luât pơkâ tŏng kum mơnhông pơlê kong kơdrâm Đà Lạt ƀă kơpong achê, kong pơlê Lâm Đồng ai 5 tơdroăng kal, tơkŭm hên cho tơdroăng pơkâ hdró  kơpong khu râ cheăng, ‘no liăn cheăng ‘na mơjiâng tơneăm khoăng hngêi trăng, pêi a hdrối cho ăm mung tơnêi vâ pêi cheăng dêi mâu tơdroăng tơkêa bro ôm hyô ki kal, oh tá êa nâp hnoăng mơhá tê -rôe tơmeăm vâ pêi cheăng pêt kơchâi xúa khoa  kơmăi kơmok ki dâi lĕm, ăm pêi ahdrối xi xoăng liăn ngân dêi Tơnêi têa ăm mâu tơdroăng tơkêa bro mơjiâng tơmeăm khoăng tơnêi têa ki kal dêi pơlê kong kơdrâm Đà Lạt.

Kơ’nâi 7 hơnăm pêi pro tiô luât pơkâ tŏng kum, ki tơƀrê ăm hlo nhên má môi ki Lâm Đồng pêi châ tơƀrê cho mơnhông Đà Lạt chiâng môi tung mâu kong pơlê ki djâ troăng a hdrối tung lâp tơnêi têa ‘na mơnhông pêi chiâk deăng tiô troăng hơlâ xúa kơmăi ki dâi lĕm, ƀă mâu kơchâi, plâi, pôm ki pêi  lo hiăng hlo tê a lâp lu mâu tíu tê tung tơnêi têa ƀă châ tê ăm kong têa ê.

Kơ’nâi 7 hơnăm pêi pro tiô luât pơkâ mơnhông mơdêk Đà Lạt, mơ’nui ăm hlo ai tiô tơdroăng púi vâ

Pôa Nguyễn Văn Châu, Kăn phŏ pơkuâ ngăn ‘na chiâk deăng ƀă mơnhông mơdêk thôn pơlê dêi kong pơlê Lâm Đồng, ăm ‘nâi:

“Vâ tối tiah kố, vâ pêi chiâk deăng xúa kơmăi ki dâi lĕm mơnhông tơdâng tơ’mô mâu kong têa tung kơpong ƀă lâp plâi tơnêi mê tơdroăng rôe mâu kơmăi kơmok ing kong têa ê, kơmăi nếo tung tơnêi têa hâi mơjiâng pro cho môi tơdroăng ki kal má môi, kal khât ƀă khu mơdró.

Tung hơnăm hdrối, hâi ai luât pơkâ mơnhông Đà Lạt, mâu khu mơdró hiăng châ xúa luât pơkâ tŏng kum ‘na tơdroăng ôh tá êa nâp hnoăng mơhá rôe tơmeăm ing kong têa ê. Ing mê, pro chiâng ai túa pêi cheăng xúa kơmăi ki dâi lĕm, xúa kơmăi tung pêi chiâk deăng rơkê, kuăn pơlê lăm ngăn hriâm tâp túa pêi cheăng, hlo tơdroăng cheăng pêi tơƀrê ƀă ‘no liăn pêi.

Tơdroăng ‘no liăn pêi cheăng mê hiăng pro pơxúa tơƀrê cheăng kâ ki hlo tơdrêng ăm khu mơdró ƀă kuăn pơlê ki pêi chiâk’’.

Ki mơjo cho luât pơkâ tŏng kum mê ‘măn ăm pơlê tơdroăng mơnhông mơdêk pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok ki dâi lĕm. Xua ai hên tơdroăng ki pơrá phá, mâu tơdroăng kal ki ê tung luât mê hâi châ kong pơlê Lâm Đồng pơtối rak vế pêi pro tơƀrê vâ kum ăm pơlê kong kơdrâm Đà Lạt mơnhông rơdêi khât.

Pơtih, môi tiah tơdroăng ăm phêp mâu khu ‘no liăn cheăng kâ tê mơdró tơnêi, pro hlá mơ-éa ăm xúa tơnêi dêi tơdroăng tơkêa mơjiâng pro hngêi ối, tơmeăm khoăng ‘na pro hngêi trăng. Tŭm tá 21 tơdroăng tơkêa chêh tung inâi pêi tiô luât pơkâ xuân hâi tŭm ivá tơ’mot  tơƀrê ƀă tơdroăng tê mơdró tơnêi a pơlê kong kơdrâm Đà Lạt ƀă kơpong achê, xua mâu tơdroăng tơvâ tơvân hâi pêi klêi tơmeăm khoăng mơjiâng pro vâ pơ’lêh ăm xúa.

‘Na luât pơkâ pêi ahdrối mơhno xoăng liăn ing xiâm liăn ngân tơnêi têa (tá xiâm liăn ODA, liăn ki tê ing phĭu liăn Chin phuh, mâu tơdroăng tŏng kum ai pơkâ,, ăm mung liăn) vâ ‘no liăn mơjiâng tơmeăm khoăng, tơdroăng tơkêa bro  ki xiâm mâu tơmeăm khoăng ki kal dêi pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, mâu tơdroăng tơkêa pro troăng prôk vâ lăm tê mơdró, tơpui kâ, tơrŭm ƀă mâu kơpong… xuân hâi châ pêi tơƀrê.

Đà Lạt kal mơnhông mơdêk pro rơdâ  kơphô̆

Ki khât gá, Vi ƀan kong pơlê Lâm Đồng hiăng pơ troh ăm Khu xiâm ngăn tơdroăng Pơkâ- ‘no liăn cheăng - Khu xiâm ngân pơkâ thế ăm dâng 19  rơpâu 650 rơtal liăn vâ pêi 21 tơdroăng tơkêa, tơmeăm khoăng ki xiâm mơnhông mơdêk Đà Lạt. Troh nôkố nếo ai 2 tơdroăng tơkêa pro châ Tíu xiâm kum ahdrối liăn ngân, 2 tơdroăng tơkêa bro pơkâ troăng rơhlâ ‘no liăn cheăng. Ƀă hâi ai tơdroăng tơkêa ki lâi châ chêh tung inâi pêi ahdrối krếo ‘no liăn tŏng kum dêi Tíu xiâm tơnêi têa tiô luât pơkâ ăm Đà Lạt.

Cho ngế ki hmâ ƀă Đà Lạt ing mâu hơnăm klêi kơ’nâi tơnêi têa châ tơleăng lĕm troh nôkố, pôa Nguyễn Quốc Dũng, ối a bêng 8, tối tiah kố, tơmeăm khoăng kơphô̆ hrá châ ‘no liăn mơjiâng pro cho ôh tá ai tŭm tơdrêng, pơkâ  ôh tá teăm ƀă ki mơnhông mơdêk, pro Đà Lạt chiâng ai hên tơdroăng tơvâ tơvân, ôh tá tro. Malối cho tơdroăng hâ ho troăng prôk tung rơnó ôm hyô, têa kân lân lu a mâu tíu mâu kơpong drêng ai kong mêi kân, klêi mê tơdroăng ko kong muih chêk, hdi tơnêi, mơjiâng tơmeăm khoăng hmâng vâ hlo hên hĭn. Pơlê kong kơdrâm Đà Lạt kal thâ pro rơdâ nếo ƀă xut tah tơdrêng tơdroăng pêi chiâk tung kơphô̆:

“Đà Lạt hiăng ai mâu luât pơkâ ki kal vâ tŏng kum pêi hdrối la troh mơ’nui ai hên tơdroăng ki mơdât, tơdroăng ki mơdât mê cho xua luât pơkâ môi tơdroăng hâi nhên khât. Hngêi nhĕng hmếo pơ pro hmâng vâ, tơnêi pơkâ hdró pêi chiâk a tung kơphô̆, klêi mê tơdroăng mơjiâng tơmeăm khoăng hâi teăm châ mơdêk rak ngăn chiâk ai tơdroăng troh kong mêi têa chiâng lân lu. Kal thế pro tơdrêng pơkâ, po rơdâ pơlê kong kơdrâm ôh tá xê hmếo pơ tâng ngăn mê ôh tá chiâng tơleăng klâi mâu tơdroăng’’.

Tối ‘na tơdroăng pêi pro tiô luât pơkâ tŏng kum pêi môi tơdroăng ăm Đà Lạt, pôa Trần Văn Hiệp, Kăn hnê ngăn Viƀan kong pơlê Lâm Đồng ai tối tiah kố, mơhé kong pơlê hiăng mơ-eăm la trâm hên tơdroăng xơpá, ki hên cho tơvâ mâu tơdroăng pơkâ dêi Luât.

“Ăm hlo hâi tơngah klâi, tung mê ki xơpá kân má môi xuân luât pơkâ, ƀă xơpá ‘na liăn tŏng kum. Tung tơdroăng Pơkâ tối mê ai tối nhên cho kum xing xoăng liăn ing liăn ngân xiâm tơnêi têa vâ mơjiâng pro mâu tơdroăng tơkêa bro ki kal mơnhông pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, klêi mê pâ thế mâu pơkâ tŏng kum rĕng châ tơbleăng mâu tơdroăng tơkêa bro tơmeăm khoăng ai troh tơpui kâ, tơdjâk rêm kơpong. Pơtih môi tiah troăng kân tơdrăng hnoăng gá thế châ pêi hdrối, la ki khât gá pêi mơ’nui’’.

Tiô ăm ‘nâi, Vi ƀan kong pơlê Lâm Đồng hiăng ai hlá mơ-éa tơbleăng tơdroăng pơkâ kơxô̆ 1528 ƀă pâ thế Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh séa ngăn tơdroăng ‘mâi hơ’lêh mâu luât pơkâ, luât tŏng kum ƀă pơlê kong kơdrâm Đà Lạt ti lâi ăm môi tuăn ƀă mâu pơkâ dêi Luât ƀă hlối tơtro ƀă tơdroăng pơkâ mơnhông mơdêk cheăng kâ - rêh ối pơlê pơla dêi kong pơlê.

Tung mê, malối tơmâng troh luât pơkâ tŏng kum ƀă mâu tơdroăng tơkêa bro ‘no liăn mơjiâng mâu tíu ôm hyô, tíu pơtê ối, tơnnêi tơníu, pêi chiâk xúa kơmăi ki dâi lĕm a pơlê kong kơdrâm Đà Lạt ƀă kơpong achê Luât pơkâ tŏng kum hiăng ai sap ing 7 hơnăm hdrối pêi ôh tá rơhéa, nôkố pâ thế ‘mâi hơ’lêh, hâi ‘nâi la lâi Đà Lạt, Lâm Đồng nếo châ pêi tơƀrê vâ chiâng pơlê kong kơdrâm ai nhâ loăng kuăn kiâ ki lĕm má môi tơnêi têa ƀă tung kơpong môi tiah púi tơngah.

Quang Sáng/VOV Tây Nguyên/Tơplôu: Gương