Klêi kơ’nâi hên hơnăm tí tăng, kơxêng kiâ mố đô̆i Y Chông Triêk hiăng châ tơkŭm ƀă ‘mế a Ilâng kiâ mố đô̆i cheăm Liên Sơn Lăk, kong pơlê Dak Lak klăng hâi lơ 27/7 hơnăm kố. Mê cho tơdroăng pêi pro dêi Rôh vêh klêi kơ’nâi lối 50 hơnăm hlâ ôh tá hâi tro ƀă tơdroăng púi vâ dêi mâu vâi pú mê ối gum rơpŏng chía piu lôi iâ tơdroăng ki tơkôm ƀă khéa hơ’nêng. Nâ H'Wai Triêk, o kơdrâi ngế mố đô̆i, ăm ‘nâi sap ing nôkố, hâi Mố đô̆i rong râ, hlâ hía 27/7 rêm hơnăm kô cho tơbâ hâi hlâ dêi ngoh.

"Khế hơnăm tí tăng ngoh dêi ngin nôkố hiăng pơtê, hmiân tuăn drêng tơbâ hâi hlâ, troh ahdrối hâi têt mê kuăn ‘nĕng hiăng ‘nâi ilâng, ‘nâi tơnâp ai inâi Y Chông Triêk gá hiăng tơniăn”.

Tơdroăng ki hơlêm dêi rơpŏng nâ H'Wai Triêk cho tơdroăng ki lĕm dêi môi rôh tí tăng hiăng ton lối 50 hơnăm, mê ki xiâm cho “cheăng pêi thâ 500 hâi măng”.

Jâ Võ Thị Hồng, a bêng Ea Kao, kong pơlê Dak Lak ai ngoh hlâ a tíu tơplâ B2 hơnăm 1972. Hên hơnăm hdrối, mâu o, mâu kuăn, mâu muăn hiăng hên rôh tăng. Tâi a Tây Ninh mê nếo lăm troh a mâu kong pơlê peăng mâ hâi Lâ, ôh tá ‘nâi tơdroăng klâi. Pêi pro ‘Cheăng pêi thâ 500 hâi măng”, jâ hiăng tơbleăng túa ADN dêi tơná, ƀă loi tiah kố kô ai môi hâi kô tăng hlo dêi ngoh.

“Hên hơnăm mâu vâi kuăn ‘nĕng lăm tăng a tâi tâng mâu ilâng kiâ a kơpong Tây Ninh, nôkố cho rôh kố lăm xo túa ADN á loi tơngah. Á tâng tơdroăng a peăng mâ hâi Lâ tăng hlo hên kơxêng kiâ mố đô̆i mê á loi, maluâ rĕng lơ hrá á xuân tơngah châ tăng hlo”.

Xuân môi tiah mê, pôa Phan Đức Nhuận, a bêng Thành Nhất, xuân hiăng hên xôh lăm troh a mâu kong pơlê peăng Hdroh tăng dêi o kơnốu cho mố đô̆i Phan Đức Thắng. Ai rôh ki ‘nâ hlo tung măng pơlê pơla mơ’no hên mâu tơnâp kiâ ki bô bối inâi, mê pôa lăm prôk tăng hlối. Tơngah tăng hlo la troh tui lui ôh tá tăng hlo. La rôh kố mê hiăng phá. Pôa loi a khoa hok kô gum mâu ngế ki ối rêh pêi pro châ tơdroăng mâu ngế ki hiăng hlâ vâ.

"Nôkố nôu pâ hiăng hlâ tâi, nhŏng o xuân hiăng krâ. Troăng hơlâ pêi pro kố pro ăm kuăn pơlê ƀă á tăm ƀriê khât. Ngăn kố môi tiah cho rôh ki pêi pro má mơ’nui tung rôh lăm tăng kơxêng kiâ mố đô̆i. Rôh kố hiăng tơngah xua mot tung tơdroăng ki xúa kong ngê̆ cho ki xiâm”.

Tung “Cheăng pêi thâ 500 hâi măng”, kong pơlê Dak Lak pơkâ pêi tơkŭm 270 kơxêng kiâ mố đô̆i. Krê hơnăm 2026 mơ-eăm tăng hlo 180 to kơxêng kiâ mố đô̆i;  tơdrêng amê hlối pêi pro klêi tơdroăng ki xo túa ADN ƀă 4.019 to tơnâp kiâ mố đô̆i tá hâi ‘nâi inâi a 33 to ilâng kiâ.

Klêi kơ’nâi mâu pơkâ pêi mê cho lối rơpâu tơdroăng tối tơbleăng châ séa ngăn, lối rơpâu rôh lăm prôk troh a mâu cheăm ƀă lối rơpâu to tơnâp kiâ châ rôu. Đăi tă Ksor Lành, Phŏ pơkuâ Đảng lêng Khu pơkuâ ngăn lêng kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, Khu pơkuâ ngăn lêng dế pơtroh hên mâu mố đô̆i. Đô̆i K51 châ klâ xoăng 8 tôh lăm chu troh a pơlê cheăm, tơrŭm ƀă kăn pơkuâ kong pơlê séa ngăn, mơnhên, tăng rôu ƀă tơkŭm kơxêng kiâ mố đô̆i; tơdrêng amê hlối mơjiâng 6 đô̆i ki hmâ pêi dêi hnoăng cheăng lăm xo túa a mâu ilâng kiâ vâ séa ngăn ADN.

Rơtế amê cho tơdroăng tơrŭm dêi khu kŏng an tung tơdah xo ADN nhŏng o rơpŏng hngêi mâu mố đô̆i ƀă kơvâ cheăng ngăn kong pơlê, cheăm bêng ƀă hnoăng cheăng dêi mâu kăn ƀô̆ tung séa ngăn, hbrâ rơnáu mâu tơdroăng chêh ‘măn a ilâng, tơnâp kiâ mố đô̆i.

“Nôkố ngin hiăng ai lối 6 rơpâu túa mâu mố đô̆i. Ngin hiăng chêh pro klêi kơthô vâ pơtroh troh a mâu khu tơrŭm, ngế krê ƀă ngin xuân pro klêi phĭu séa ngăn tơdroăng tơdjâk troh ngế mố đô̆i ƀă mah QR, ing mah ki kố, mâu ngế ki ‘nâi ‘na inâi, hâi khế tơplâ dêi mâu mố đô̆i kô chêh inâi, khế hơnăm vâi amê ƀă tiê nut pơtroh mê gá kô mot tung kơmăi xiâm dêi Khu pơkuâ ngăn lêng kong pơlê. Ing túa pêi ki kố, cheăng tơkŭm kơxêng kiâ mố đô̆i tung la ngiâ ah kô tơƀrê tâ”.

Cheăng pêi thâ 500 hâi măng a Dak Lak hiăng pêi châ mâu tơdroăng ki apoăng tung hơnăm 2026: tơkŭm châ 19 to kơxêng kiâ mố đô̆i, tung mê ai 12 to kơxêng kiâ mố hlâ a Kul ƀă 7 to kơxêng kiâ mố đô̆i hlâ a kong pơlê. Lối 500 túa hiăng châ xo vâ xúa tung tơdroăng ki séa ngăn ADN. Pôa Đào Mỹ, Phŏ kăn hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê, Phŏ pơkuâ Khu cheăng ai mâ đi đo, Khu hnê mơhno “Cheăng pêi thâ 500 hâi măng tăng rôu, tơkŭm ƀă mơnhên inâi kiâ mố đô̆i” kong pơlê Dak Lak, tối rơdêi, maluâ cheăng rế hía rế pá xua khế hơnăm hiăng ton, la kong pơlê kô mơhnhôk pơtroh mâu ngế cheăng, mâu rơxế ƀă mâu tơdroăng ki tơdjâk troh ngế mố đô̆i vâ pơtối tí tăng mâu mố đô̆i ki tá hâi ‘nâi inâi.

“Ngin mơhnhôk tá khu pơkuâ cheăng kal kí veăng pêi, ƀăng mâu túa ki lâi châ ‘nâi hên tơdroăng, séa ngăn kơtăng a kong pơlê, xúa mâu kế tơmeăm xúa ki rơkê vâ tăng châ kơxêng kiâ mố đô̆i ki ối tâp tung tơnêi”.

Rêm to kơxêng kiâ mố đô̆i châ tăng hlo cho pro tơ’nôm ăm rơpŏng hngêi chía piu iâ tơdroăng ki tơkôm, tơ’nôm môi rơkong tơhrâ ƀă mâu ngế ki hiăng hlâ châ pêi pro tŭm. “Cheăng pêi thâ 500 hâi măng” ôh tá xê to rôh ki tí tăng ƀă hồ sơ, ƀă tơdroăng chôu vế tung ngoâ ƀă kong ngê̆ ADN, mê ối cho rôh tí tăng dêi hiâm mơno hơ-ui, hnoăng cheăng pôu râng ƀă hiâm mơno ‘nâi mơnê.