VOV4.Xơ Đăng -  Ƀă mâu tơdroăng pêi ki ai pơxúa môi tiah kum hngêi ối; xo rak ngăn, păn roăng Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu plâ rơxông, hmâ lăm pôu kơ-êng, mơhnhôk tơlo liăn ngân ƀă hơlêm hiâm mơno hiăng pro hmiân tuăn tơdroăng ki châi heăng dêi rôh tơplâ, kum mâu rơpŏng ki ai hnoăng tơnêi têa, ngế ki ai hnoăng ƀă kăch măng a kong pơlê Dak Lak ai tơdroăng rêh ối rế hía rế tơniăn lĕm tâ.

Tung hngêi tuăn pâ ối xú têa sơng nếo klêi pik, jâ Lê Thị Tường Văn ối a pơlê kân Quảng Phú, tơring Čư Mgar, kong pơlê Dak Lak, phiu ro pa kâi tối ăm ‘nâi, khế 3 kố nah, châ cheăm, tơring, kong pơlê veăng tŏng kum 50 rơtuh liăn, kuăn pơlê nhŏng o hdrông hdrê, mâu ngế veăng ăm iâ, hên ngế ăm mung tơ’nôm, rơpŏng hngêi hiăng mơjiâng pro hngêi nếo. Nôkố ngế ngoh ki chó chêng dêi jâ kô ai tíu ki rơngiâp lĕm tâ vâ koi pơlât tơdroăng châi, tíu xối pleăng dêi pâ ki hiăng hlâ xua tơplâ xâ Mih nah xuân hiăng rơnuâ ‘măn lĕm tâ:

“Rơpŏng hngêi xơpá. Pêi cheăng tơbrêi chĕm mơ‘rêh ngoh pá puât, kơnôm ai tơnêi têa veăng kum pro ăm hngêi ối xuân hiăng hơniâp ro tung hiâm mơno. Mơnê kơ peăng Ƀơrô ngăn mâu mố đô̆i tro rong hiăng kum nhŏng o’’.

Jâ Lê Thị Tường Vân (ếo tum iâ) phiu ro  hiăng ai hngêi nếo

Tơdrêng ƀă mơjiâng pro hngêi tuăn pâ, mâu tơdroăng cheăng pêi tŏng kum ăm rơpŏng hngêi ai hnoăng tơnêi têa, ai hnoăng kăch măng xuân châ tơring Čư Mgar tơmâng khât troh tơdroăng ki tơ-brê. Pôa Bùi Đức Khương, Ngế lêng tro rong má 3/4 ối a thôn 2B, cheăm Ea MNang ăm ‘nâi, pakĭng tơdroăng mơhá liăn khế tro hâi pơkâ mâu tơdroăng tŏng kum; Đảng bộ, mâu kăn kơvâ cheăng khu grup cheăm bêng tơring xuân đi đo lăm pôu kơ-êng, hơlêm, veăng kum tơmeăm vâ hơlêm hiân tuăn mơ-eăm tơkâ luâ xơpá.

“Vâ tối mâu kuăn á hriâm troh lâm kân ai tơdroăng cheăng pêi tơniăn tâi  xuân kơnôm ing ai tơnêi têa veăng tŏng kum pro tơ’lêi hlâu ăm kuăn ‘nĕng mâu lêng tro rong râ, klêi mê nếo, tơnêi têa ăm kâ tơ’nôm liăn ki tro kroăng phak nah. Tối tơchoâm ôh tá xê to rơpŏng hngêi a, hên rơpŏng hngêi mâu ngế tro rong râ xua tơplâ ai hnoăng, mâu ai kơnốu lơ kuăn ‘nĕng hlâ xua tơplâ ai hnoăng tơnêi têa ƀă mâu rơpŏng hngêi ai hnoăng kăch măng ƀă Bơrô ngăn mố đô̆i tro rong ƀă rêh ối pơlê pơla tơmâng tŏng kum khât ‘nâng.

Drêng châi tamo, lơ drêng trâm tơdroăng xía vâ, drêng hngêi trăng tro khía mơhot rơvê, têa kân lân lu pro tơhnâp hngêi trăng, khu râ pơkuâ hiăng teăm tŏng kum tơdrêng”.

Ngế tro rong Bùi Đức Khương hâk ro xua tơdroăng rêh ối tơniăn, mâu kuăn ‘nĕng châ hriâm troh kân, ai cheăng pêi

Tơring Čư Mgar nôkố ai lối 3.000 ngế ai hnoăng ƀă kăch măng; 5 ngế Jâ Nôu Việt Nam khên tơnôu ối rêh. Pôa Nguyễn Hồng Minh, Ngế xiâm Ƀơrô ngăn cheăng pêi, Mố đô̆i tro rong ƀă rêh ối pơlê pơla tơring Čư Mgar, ăm ‘nâi, râ khu kăn Đảng, mâu kăn rêm râ malối tơmâng hnê mơhno tơdroăng pêi pro ‘na tŏng kum ƀă mâu ngế ai hnoăng ƀă kăch măng.

“Troh nôkố tâi tâng mâu mâu rơpŏng hngêi ai hnoăng tơnêi têa tung tơring xuân ai kơlo rêh ối ôh tá lối kro, ôh tá kơtiê vâ tối hiăng tơniăn tâ tâng vâ riân tơchoâm tung tơring, mâu luât pơkâ tŏng kum ƀă mâu ngế ai hnoăng đi đo châ pêi pro krâu khât ƀă tro tiô pơkâ, malối luât pơkâ tŏng kum teăm tơdrêng troh a kŏng mơngế ki ai hnoăng tơnêi têa’’.

Lâp tung kong pơlê Dak Lak ai lối 45 rơpâu ngế ai hnoăng ƀă kăch măng. Tơdroăng cheăng tŏng kum ‘na tơdroăng rêh ối tơmeăm khoăng ƀă hiâm tuăn dêi mâu rơpŏng ai hnoăng tơnêi têa, mâu ngế ai hnoăng mê đi đo châ mâu khu râ kơvâ cheăng rĕng tơmâng tŏng kum drêng ai tơdroăng klâi. Tơdrêng ƀă tơdroăng pêi tro mâu luât pơkâ tŏng kum dêi Đảng, Tơnêi têa, tung 5 hơnăm achê kố, mâu kong pơlê tung kong pơlê hiăng pêi tro tơdroăng rak ngăn khăm pơlât; kơjo kum liăn rôe tơmeăm pâ pơlât, pơlât mơdêk ivá mo lĕm, veăng kum ‘mâi rơnêu hngêi trăng, mơjiâng hngêi ối ăm mâu ngế ƀă tâi tâng kơxô̆ liăn lối 70 rơtal liăn.

Tiô pôa Nguyễn Quang Thuân, Kăn phŏ pơkuâ xiâm ngăn Mô đô̆i rong ƀă pơlê pơla kong pơlê Dak Lak, mơhế tơdroăng cheăng ‘na tơmâng tŏng kum mâu ngế ai hnoăng, rơpŏng hngêi ai hnoăng châ mơdêk rơdêi tung mâu hơnăm hdrối mê hía nah, la xuân hâi châ tŏng kum tâi rêm ngế. Tung kong pơlê xuân ối 165 rơpŏng kơtiê xơpá, vâ chê 1 rơpâu ngế ai hnoăng dế ối xơpá ‘na hngêi ối.

Pôa Nguyễn Quang Thuân tối, mâu tơdroăng u ối nôkố kô rĕng tơkâ luâ xơpá tung la ngiâ:

“Achê kố kô séa ngăn nhên tơrêm rơpŏng, tơrêng pơlê, cheăm, bêng vâ ngăn ối lôi ngế ki lâi, tâng rơpŏng ki mê ôh tá ai ivá pêi cheăng xếo mê pơkâ thế Khu xiâm pơ’lêh ngế ki mê ăm peăng Khu cheăng kơjo tŏng kum pơlê pơla vâ ăm kâ liăn mơhá  ƀă kô mơ-eăm troh mơ’nui hơnăm 2022 kô pro klêi hlá mơ-éa ăm 165 rơpŏng kơtiê, tíu ki lâi ối ai mâu ki lâi hâi châ tŏng kum kô tŏng kum pro tơ’lêi hlâu ăm hluăn ing kơtiê.

Ƀă mâu rơpŏng xơpá ‘na hngêi ối mơ-eăm troh tâi hơnăm 2023 kô pro klêi hlá mơ-éa pro hngêi kum ăm mâu ngế ai hnoăng tơnêi têa tung lâp kong pơlê”.

A kơpong Tây Nguyên ối hên tơdroăng xơpá, mâu tơdroăng pêi pro ai pơxúa khât dêi rêm râ, kơvâ cheăng kong pơlê Dak Lak tung mâu hơnăm hdrối hiăng veăng kum mơnhông tơdroăng rêh ối tơmeăm khoăng, hiâm tuăn ăm mâu rơpŏng ai hnoăng tơnêi têa, ai hnoăng kăch măng, pêi pro tro tơdroăng “Niân tiah hâi kố kơnôm hnoăng pâ pôa, ngoh nâ roh nah” dêi hdroâng mơngế pin.

            Nam Trang chêh

Gương tơplôu ƀă tơbleăng