VOV4.Xơ Đăng - 2 hơnăm 2020 – 2021, cho hneăng châ tơƀrê má môi dêi kơpong Tây Nguyên tung mơhnhôk mơ’no liăn cheăng tâng riân tiô ki kơnâ mâu tơdroăng tơkêa bro châ pêi pro. Tung mê, bu krê mâu tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía, hiăng mơ’no a kơpong lối 85 rơpâu rơtal liăn, rơtế ƀă hên tơdroăng pói vâ ‘na tơdroăng châ tơƀrê cheăng kâ, rêh ối pơlê pơla. Laga, hâi khế ăm mâu tơdroăng tơkêa bro kố hiăng tâi, Tây Nguyên pơtối cho tíu kreăng dêi hên tơdroăng tơkêa bro tá hâi kêi đeăng, ối tơvâ tơvân.

Mâu tơdroăng tơkêa bro teăm tơdjêp troăng on tơhrik châ kâ yă FIT dêi Chin phuh, xuân ôh tá châ tơƀrê păng ‘nâng; mâu tơdroăng tơkêa bro ôh tá lĭng thăm chiâng tơdroăng ki hngăm dêi khu tê mơdró ƀă hía hé, rơtế hên tơdroăng pro xôi dêi troăng pêi tơ-ê, pro xôi, dế tơkôm séa ngăn, tơleăng.

A troăng kân 14 - Troăng Hồ Chí Minh tơkâ luâ tơring Dak Song, kong pơlê Dak Nông, mâu tourbin ki pro ăm on tơhrik kơtâu ƀă khía bông thâl xŏn lối hrĭng met, la hmái hơtĭng a ngo ki ngiât lĕm. Plâ tung hên khế hdrối mê hiá nah, lôi khía pêi xêh mơhé vâ hên lơ iâ, la tourbin mê xuân hmái hơtĭng, ôh tá hlo kơtâu mơhé vâ môi kilowatt chôu on tơhrik ki lâi. Peăng a tơnêi, pơla mâu ngo ki gu tơnêi tơbăng pro mâu trăng ‘măn ki hrik khía ƀă mâu kế ki pê rơxoh khía, mâu rơxế tơmeăm mơjiâng pro ôh tá hlo ki klâi.

Pôa Chẩu Văn Sơn, Ngế pơkuâ Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Môi tung khu ngăn ‘na on tơhrik kơtâu ing khía Dak N’Drung 1,2  ƀă 3 ăm ‘nâi, Khu mơdró ngin ‘no lối 15 rơpâu rơtal liăn akố, hiăng tơhrâ a tơdroăng pê klêi, mơ-eăm tơdjêp pro klêi hdrối lơ 31/12/2021 ƀă vâ châ tê on tơhrik ki kơtâu ƀă khía ƀă yă 1.928 liăn/1kWh. Mâu kŏng ti rĕng ‘nâi tơná hiăng tơhrâ ôh tá ƀlêi. Mơ’nui khế 10 hơnăm nah, bú ối péa pái to trăng on tơhrik kơtâu ƀă khía tung tâi tâng kơxô̆ 89 to trăng ki hiăng tâp pro klêi. Ing mê, troh nôkố, khu mơdró, thế pơ’lêh pê klêi troăng rơhlâ ‘no liăn cheăng, pro khât rĕng vâ châ pro kro mơdrŏng, pro chôa pơlâng vâ krá ton.

“Kơ’nâi lơ 31/10/202 drêng ôh tá ai pơxuá FIT xếo mê tơdroăng mơjiâng pro peăng ngin hrá tâ hên. Xua hiăng luâ rôh yă FIT, tâng mơdêk pro rĕng mê thăm rế lŭp tâ, pêi hrá vâ kơdroh yă mơjiâng pro”.

Mâu trăng on tơhrik kơtâu ƀă khía hrĭng rơtal liăn tơkôm kơcheăng a Tây Nguyên

Xuân tơhrâ thu ƀă hâi khế pơkâ lơ 31/10/2021, Hngêi kơmăi kơtâu on tơhrik ƀă khía Nam Bình 1  (tơring Dak Song, kong pơlê Dak Nông), dế hmái chiu lŭp kân.

Pôa Lê Văn Tiến, Ngế phŏ pơkuâ hngêi kơmăi pro on tơhrik kơtâu ƀă khía Nam Bình 1, ăm ‘nâi:

“Hiăng pê klêi vâ chê 1 hơnăm, la tâi tâng mâu hngêi kơmăi lối 1 rơpâu rơtal liăn xuân ối hlo ti mê hâi pêi cheăng klâi. Riân rêm khế khu mơdró xuân thế hrê kơxô̆ liăn ‘no pro hngêi kơmăi ƀă tâng riân ai 10 rơtal liăn/khế”.

Tung mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên, Gia Lai ai tíu pro on tơhrik kơtâu ƀă khía kân má môi, ƀă 17 tơdroăng tơkêa bro, tâi tâng ivá pêi cheăng dêi hngêi kơmăi on tơhrik 1.200 MW. Ƀă mâu tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía a Gia Lai trâm tơdroăng 5 kâ/5 thu, drêng ai hrĭng to trăng tourbin, ivá mơ’no lối 620MW a 10 tơdroăng tơkêa ôh tá tro yă FIT, trâm tơdroăng pá “hmôu pơ ối ti mê’’ pro khu mơdró ối ôh tá hmiân a mâu kơxô̆ liăn ‘no rế hên tiô hâi khế la khu mơdró ôh tá châ xo ki klai.

Xuân môi tiah hên khu ‘no liăn mơjiâng pro on tơhrik kơtâu ƀă khía tung lâp tơnêi têa, mâu khu mơdró ‘na on tơhrik kơtâu ƀă khía a Gia Lai tối tiah kố, tơdroăng ki hliâk kơtong châi ó dêi vâi tơdroăng ki tro lŭp kân mê dêi vâi cho xua ing hên tơdroăng, môi tiah xua pơreăng COVID-19 pro hrá tơdroăng mơjiâng pro, mâu tơdroăng pâ thế pêi kơtăng ‘na ki vâ mơ’no tê mơdró tơdjâk troh mơnúa kih thuât, pro ăm khu ‘no liăn mơjiâng pro trâm tơdroăng ôh tá mơhúa.

Laga, tiô pôa Nguyễn Hữu Quế, Ngế pơkuâ ngăn ‘na Pơkâ ƀă ’no Liăn cheăng kong pơlê Gia Lai, khu mơdró on tơhrik kơtâu ƀă khía kô rơbok blĕm hêng hôu dêi tơná. A pơla ki mê nah kong pơlê krếo thế ‘no liăn mơjiâng pro tơmeăm khoăng hơnăm 2020, pơreăng COVID-19 hiăng tâ tú rơ-iô. Mâu  luât pơkâ dêi Tơnêi têa tơdjâk troh on tơhrik kơtâu ƀă khía, xuân hiăng châ pơkâ ing hdrối nah vâ khu ‘no liăn mơjiâng tơmeăm khoăng tí tăng ‘nâi plĕng, rah xo.

Hngêi kơmăi on tơhrik kơtâu ƀă khía Dak N’Drung ing tơdroăng pro rĕng klêi vâ châ xo tơ’mot liăn hên, pro hrá iâ vâ tơniăn ton

Ƀă tơdroăng ki nhên má môi cho rơtế môi tơdroăng, tơdroăng rêh ối, xuân ai tơdroăng rơkêa bro rĕng klêi, mê mâu tơdrơng ki hrá thăm rế mơnĕn kơ mâu kăn ƀă luât pơkâ tŏng kum:

“Ai khu ‘no liăn mơjiâng tơmeăm khoăng cho pêi kơtăng, la ai khu ‘no liăn mơjiâng tơmeăm khoăng tơvâ tơvân tơdroăng cheăng dêi tơná vâi, mê kố cho luât pơkâ pêi tơdjoâm. Ai khu ‘no liăn cheăng vâi mot kơ’nâi, pơxiâm mơjiâng pro kơ’nâi, la pê klêi klăng a hâi lơ 21/10, la ai mâu ngế ki ‘nâ pêi thâ, pơtih ôh tá ai tŭm mơngế lơ kĭ tơhrâ pêi cheăng ƀă khu ‘no liăn mơjiâng tơmeăm khoăng pro tơniăn tơdroăng pêi mê chiâng hrá. Mê cho tơdroăng cheăng pêi dêi khu ‘no liăn mơjiâng  pro ôh tá xê ki Tơnêi têa’’.

Tơdroăng ai luâ tơdế kơxô̆ tơdroăng tơkêa pro ôh tá rơhéa, mơhé ai xiâm gá ki hên ing tơdroăng cho khu ki nếo hâi teăm hlê ki klâi dêi khu mơdró ‘no liăn cheăng, ƀă pêi châ tâ pơxúa châ kâ tâng lŭp thế chiu cho tơdroăng ki hmâ hlo dêi tơdroăng tê mơdró. Laga, ki lŭp mê dêi mâu tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía a Tây Nguyên, châ lối tơdế tung tâi tâng kơxô̆ lối 85 rơpâu rơtal liăn ‘no liăn mơjiâng pro ki hiăng lôi mơ’nhiê liăn tê kơtê, ôh tá xê to tơdroăng dêi pơkâ ‘no liăn cheăng mơdró kâ.

Sap ing kong pơlê tơbleăng pơkâ inâi tơmeăm khoăng mơjiâng pro, troh khu mơdró chêh inâi, pro hlá mơ-éa... tá troh drêng hiăng tâi khế hơnăm pơkâ, tâi tâng hâi khế hơnăm mơjiâng pro vâ chê 2 hơnăm, la pơreăng COVID-19 hiăng châ tối tơbleăng hdrối  tâ ing mê. La mâu kong pơlê xuân ối tơxup dêi rơpó vâ ‘no liăn mơjiâng pro ƀă khu mơdró xuân khên tơnôu ‘no liăn mơjiâng pro mơhé vâ tơ’lêi lơ pá, hlối pơtăng hlối kơtâu.

Tơdroăng tơchĕng tơmiât ki tơhrâ hdrối xua rôh ki tơ’lêi hlâu mê khoh chiâng tơdjâk troh hên tơdroăng ki ê.

Công Bắc chêh - VOV Tây Nguyên

Gương tơplôu ƀă tơbleăng