Vâ ngăn bai 2 po drăng kố
VOV4.Xơ Đăng - Môi tiah mâu tơdroăng ki ngin hiăng tơbleăng tối, mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên nếo tơdah xo, hlo hên tơdroăng ki khu mơdró kâ mơ’no liăn mơjiâng pro, krâ kơmăi on tơhrik kơtâu ƀă hyôh khía. Laga, lối hrĭng trăng kế pêi ing hyôh khía ki châ mơ’no liăn mơjiâng mê ôh tá kơtâu, dế tơkôm kơcheăng. Lối chât rơpâu rơtal liăn ki mơ’no pro on tơhrik kơtâu ƀă khía a Tây Nguyên tá hâi ai pơxúa ki klâi, la xuân hiăng hlo ai mâu tơdroăng pêi pro ki ôh tá tơdrăng. Pơtối khu ƀai: “Mơ’no liăn hmâng vâ “ hliăng vâ kâ kơluâ” dêi on tơhrik kơtâu ƀă khía a Tây Nguyên”, mê ngin pơtối ai ƀai hneăng má 2, dó inâi “Pro mơhnuâ, ví luât, mơjiâng chiâng on tơhrik kơtâu ƀă khía la châi hiâm mơno”.
Ing môi kongpơlê pêng păm tơdroăng tơkêa on tơhrik kơtâu ƀă khía, nôkố Dak Nông cho tíu mâu khu tê mơdró tro treăng hên má môi kơpong Tây Nguyên. Rơtế ƀă tro lŭp dêi khu tê mơdró ‘na cheăng kâ cho mâu tơdroăng ôh tá tơniăn a kong pơlê, mê cho tơdroăng tơhôu tơhêng ôh tá ai mơgêi tung tơdroăng tăng tơnêi ƀă hên roh pro xôi ‘na tơdroăng xôi kân dế tơkôm tơleăng, drêng vâi hiăng ‘nhê hngêi kuăn pơlê vâ mơjiâng pro on tơhrik kơtâu ƀă khía.
Pôa Nguyễn Bá Út, Kăn pơkuâ Khu pơkuâ Kơmăi kơmok tê mơdró kong pơlê Dak Nông mơnhên, on tơhrik kơtâu ƀă khía cho kơvâ mơ’no liăn pro kơmăi kơmok nếo a kong pơlê, tơdroăng pêi pro hiăng tá hâi riân tơmiât tâi tâng mâu tơdroăng, tơdroăng ki ôh tá mơhúa. Tơdroăng pêi pro 6 tơdroăng tơkêa bro ƀă tâi tâng ivá 430 MW hneăng pơla kố nah tung kong pơlê ai hên tơdroăng ki tá hâi tro, ki má lối cho tơdroăng khu mơ’no liăn cheăng pêi tơgê, mơdêk xêh yă chêl thiăn drêng tăng tơnêi, chiâng tơ-ê:
‘’Khu mơ’no liăn cheăng thâ vâ mơjiâng pro vâ tơniăn châ ăm pêi cheăng tê mơdró. Cho xua mâu tơdroăng kơtâu tiô tơdroăng tơkêa bro mê pro mâu tơdroăng pá puât, tơvâ tơvân ăm khu mơ’no liăn cheăng.Tơdroăng pêi pro trâm mâu tơdroăng pá puât ki hdrối nah tung tơbleăng ki chiâng pêi pro tơdroăng tơkêa bro khu mơ’no liăn cheăng tá hâi ai mơnhên troăng prôk la ngiâ.
Nôkố khu mơ’no liăn cheăng dế ai pơkâ pơ’lêh tơdroăng tơkêa bro, pêi pro ăm tro mâu tíu ôh tá pêi pro xua tơdroăng tá hâi chêl thiê̆n liăn tăng ƀăng tơnêi’’.
On tơhrik kơtâu ƀă khía Tây Nguyên tơ’lêi chiâng tíu kreăng
Thăm pêi pro rĕng tơdroăng mơjiâng pro xuân pro chiâng ai hên tơdroăng pro xôi mâu pơkâ luât ‘na pơkâ pêi, mơ’no liăn cheăng, mơjiâng, tơnêi tơníu a hên hĭn tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía a Tây Nguyên. Tung mê, hên má môi cho tơdroăng pêi pro tơdroăng tơkêa bro drêng tá hâi mơnhên tơdjâk kong prâi; mơjiâng on tơhrik kơtâu ƀă khía a tơnêi pơkâ pêi tơnêi kong, mơjiâng pro drêng tá hâi kêi đeăng mâu mơ-éa pơcháu tơnêi, ăm mung tơnêi; mơjiâng pro a tơnêi ối tung hnoăng xúa dêi kuăn pơlê mê tá hâi chêl thiê̆n liăn, tăng tơnêi.
Pôa Lưu Văn Khôi, Kăn pơkuâ Khu pơkuâ Kơmăi kơmok tê mơdró kong pơlê Dak Lak mơnhên mâu tơdroăng pro xôi, tơdroăng ki u ối ai, tơdroăng ối pá puât a mâu tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía, laga ngăn kố cho tơdroăng ki pá vâ ví:
‘’Tơdroăng ki khât ki má môi cho mâu hlá mơ-éa ‘na tơnêi xua hâi khế sap ing tá hâi mơ’no liăn pêi pro tơdroăng tơkêa bro troh drêng thế xúa pêi cheăng mê cho ‘nâng ‘nâi. Xua mê, mâu tơdroăng pro hlá mơ-éa ôh tá teăm, cho pá vâ teăm. Ai ki ‘nâ pơkâ thế pêi hdrối klêi mê pro mơ-éa kơ’nâi nếo’’.
Tung tơdroăng hmâng vâ pêi mơhnuâ, ví luât, kơtâu tiô ‘’yă FIT’’, hên tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía a Tây Nguyên hiăng châ ‘’tê on tơhrik drêng tá hâi ai tŭm mơ-éa ăm phêp’’ sap ing ai mơ-éa phêp mơ’no liăn cheăng. Môi tiah, Kŏng ti tơlo liăn on tơhrik kơtâu ƀă khía Čư̆ Prông Gia Lai ƀă Kŏng ti tơlo liăn Năng lượng gió Čư̆Prông Gia Lai, bu to lâi khế klêi kơ’nâi châ Viƀan kong pơlê Gia Lai kĭ 2 tơdroăng tơkêa bro ƀă tâi tâng ki kơnâ mơ’no liăn lối 3.800 rơtal liăn, lối 50% kơxô̆ liăn tơlo dêi 2 kŏng ti hiăng châ pơcháu ăm môi kŏng ti kong têa ê.
Drêng nôkố, kơxô̆ liăn pơcháu ăm hiăng lối 99%. Tơdroăng kố ăm hlo, sap ing apoăng, tŭm 2 kŏng ti ôh tá kĭ mơ’no liăn pro on tơhrik kơtâu ƀă khía ƀă pơkâ pêi mơjiâng tê mơdró on tơhrik, mê cho ‘’Pói vâ châ kâ hên ing tơdroăng tơkêa bro’’pơtroh hnoăng pơkuâ ăm ngế ki ê vâ tăng liăn rơkâ.
Tiô pôa Nguyễn Đức Kiên, Kăn phŏ pơkuâ Viƀan cheăng kâ dêi Kuô̆k hô̆i, tơdroăng pơtroh hnoăng pơkuâ ăm ngế ki ê vâ châ liăn rơkâ hên mâu tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía, châ khât cho rôe tê troăng hơlâ kơjo ki Chin phuh tơbleăng ƀă kơvâ cheăng kố:
‘’Chât tơdroăng tơkêa bro hiăng tê xua mê pơklât thế mơdât tơdroăng mê. Yă FIT cho Tơnêi têa ƀă tŭm tơdroăng vâ kơjo ăm khu tê mơdró Việt. Khu tê mơdró thế ai liăn tơkâ, Chin phuh pêi tŭm tơdroăng vâ mâu ngoh ai liăn rơkâ, laga liăn rơkâ mê pói pó thế mơ’no liăn cheăng’’.
Tung kơxô̆ 29 tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía ƀă lối 85 rơpâu rơtal liăn hiăng châ mơ’no liăn mâu kong pơlê Tây Nguyên, ai troh 15 tơdroăng tơkêa bro ôh tá lĭng chiâng, ôh tá chiâng vâ mơjiâng on tơhrik
Tung kơxô̆ 29 tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía, ƀă lối 85 rơpâu rơtal liăn hiăng châ mơ’no liăn cheăng mâu kong pơlê Tây Nguyên, ai troh 15 tơdroăng tơkêa bro ôh tá teăm tơdroăng pêi pro, ôh tá chiâng vâ mơ’no on tơhrik. 14 tơdroăng tơkêa bro teăm tơdjêp on tơhrik ƀă châ mơnhên mơ’no liăn tê mơdró, xuân lôi ăm hên tơdroăng ki nhôm.
Tiô tơdroăng ing Tíu xiâm klâ xoăng on tơhrik tơnêi têa, ivá mơ’no dêi on tơhrik kơtâu ƀă khía cho iâ. Riân troh khế 4 hơnăm kố, iâ drêng kơmăi châ 50% tâi tâng ivá on tơhrik, ai drêng bu châ 0,37%. Tơdroăng châ kố tơrôu kân ƀă tơdroăng séa ngăn khía, mơnhên ivá mơ’no on tơhrik hiăng châ pêi pro hdrối mê, ki má lối cho a Tây Nguyên, tíu mâu tơdroăng tơkêa bro pơrá tơbleăng kô ai ivá mơ’no on tơhrik lối 5.000 chôu rêm hơnăm.
Ki rơhêng vâ tối, hâi khế sap ing khế 10 hơnăm hdrối troh khế 4 hơnăm kơ’nâi, cho rơnó mêa dêi on tơhrik kơtâu ƀă khía Tây Nguyên, mâu tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía thăm mơnhông châ ivá ki mơjiâng pro. Tơdroăng ki tơrôu kố chiâng kơ-êng: tơdroăng séa ngăn khía, mơnhên ivá mơ’no on tơhrik hdrối mê cho ôh tá tro khât ôh, lơ mâu khu tê mơdró hiăng tơdjêp drêng tá hâi kêi đeăng rơnêu bro kih thuât, chiâng ai tơdroăng ôh tá chiâng mơ’no on tơhrik môi tiah mơjiâng pro?
Tơpui tơno ‘na tơdroăng kố, kăn pơkuâ môi khu tê mơdró tơlo liăn a hên tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă khía pâ kơtôa inâi, tối ăm ‘nâi, tá a mâu tơdroăng tơkêa bro châ kơlo mơ’no on tơhrik lĕm, on tơhrik kơtâu ƀă khía xuân cho tơdroăng ki châi hiâm dêi khu mơ’no liăn cheăng:
‘’ ‘Na ki châ tơƀrê mê mâu tơdroăng tơkêa bro ôh tá chiâng mot mê mơni cho ôh tá châ tơƀrê klâi ôh, thăm nếo lŭp liăn. Ƀă tơdroăng tơkêa bro châ mot mê tơdroăng troăng on tơhrik tiah kố mê xuân trâm ƀă 2 tơdroăng cho hluâ ivá lối hên ƀă kơdroh ivá on tơhrik. Ai kơpong pôe kơdroh ivá troh 20%, ai tíu 10% tiô rêm tơdroăng tơkêa bro, tíu mơjiâng pro hên tơhrik mê hên mê troăng on tơhrik mê EVN mơ’no cho hrá ‘nâng’’.
Hâk phiu ‘na mâu tơdroăng mơnhông mơdêk la ngiâ rơnó mêa rơnó khía rơxăm kong tô – châ hên khía, djâ ki pơxúa kân ăm khu mơ’no liăn cheăng ƀă châ liăn hên ăm tơnêi têa, nôkố on tơhrik kơtâu ƀă khía Tây Nguyên, pro chiâng tíu ki kreăng. Thăm nếo tơdế kơxô̆ tơdroăng tơkêa bro tro klêh yă FIT, khu mơ’no liăn dế chiu lŭp hên, chiâng chĕn liăn tro lŭp. Mâu tơdroăng tơkêa bro ki ê nếo, lơ mơ’no on tơhrik ôh tá tơniăn, ôh tá dâi lĕm môi tiah mơnhên dêi Tíu xiâm klâ xoăng on tơhrik tơnêi têa, lơ mơ’no on tơhrik tơniăn lĕm laga tro pôe kơdroh kơxô̆ on tơhrik, môi tiah tối tơbleăng ing mâu khu tê mơdró on tơhrik kơtâu ƀă khía.
Tơdroăng ki mê ăm hlo, ai hên tơdroăng ôh tá tơniăn lĕm tung tơdroăng po rơdâ pêi pro on tơhrik kơtâu ƀă khía a Tây Nguyên. Mâu khu tê mơdró on tơhrik tơdât dêi pó, ví luâ vâ mơ’no liăn cheăng, rôe tê, pơcháu ăm dêi pó mâu tơdroăng tơkêa bro; mâu tơring môi tuăn pêi tơgê, vâ khu tê mơdró pro tơrôu tơdroăng pêi, ôh tá bê tơmâng tơdroăng ki lơ trâm tơdroăng ôh tá mơhúa ƀă hía hé. Tâng châ tơƀrê mê khu tê mơdró pêi lo liăn rơkâ hên, kong pơlê xuân tơdah tơdroăng châ tơƀrê, tâng tro lŭp mê mơnĕn ƀă kơbông krếo tŏng kum.
Công Bắc rah chêh
A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng
Viết bình luận