VOV4.Xơ Đăng - A tơring Nam Trà My, kong pơlê Quảng Nam, ai môi kơpong kong ki tĭng châ kuăn pơlê a kơpong a ‘ngêi kố khĕn ƀă inâi “Kơpong kong pôa Nam Công”. Tíu kố hdrối nah cho đông dêi Liên khu ủy 5, xua tơdroăng pơkuâ dêi pôa Võ Chí Công, kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng Liên khu ủy 5 hiăng pêi klêi hnoăng cheăng ki ôh tá kâi piu hiât tung rôh tơplâ xâ Mih (1959-1964), pêi pro ƀlêi trâng ki apoăng Troăng hơlâ tung la ngiâ dêi Kăch măng peăng Hdroh tung mâu hơnăm 1960. Chôu vế hnoăng cheăng dêi pôa Võ Chí Công, kuăn pơlê hdroâng kuăn a tíu kố hiăng rơtế ƀă dêi rơpó rak vế kơpong kong kố, rak vế mâu tíu xối tơbâ ton nah tung mâu khế hơnăm tơplâ ki ó.

Troh a tơring kong ngo Nam Trà My, kong pơlê Quảng Nam, hên ngế xuân kơdrâ hlo achê tơring ‘nâng la ai môi kơpong kong kân rơdâ 30 ha, châ râk ngăn krâu xuân ối môi tiah kong kân ton nah. Ing bo cheăng Kơpong Tíu tơbâ ton nah dêi Tơnêi têa Liên Khu ủy V (Pơtăm) ƀă Khu pơkuâ ngăn lêng kơpong Pơtăm prôk chêng lối 30 phut troăng rơnâk ngo troh a tíu xối tơbâ Kăn xiâm hnê ngăn Hô̆i đong Tơnêi têa Võ Chí Công, a ngiâ mê ai hên loăng kân hiăng ton lối hrĭng hơnăm, ki kân xiâm gá châ lối 4 - 5  krâ kŏng mơngế.

Kơpong kong mê hdrối nah hiăng veăng kum mâu kăn ƀô̆, mâu lêng Liên khu V tung rơxông tơplâ xâ Mih, nâ Hồ Thị Hạ, ối a thôn 2 cheăm Trà Mai, tơring Nam Trà My, kong pơlê Quảng Nam ăm ‘nâi; sap ối kŭn nah, rêm hdrôh lo lăm tung ‘’kong pôa Năm Công’’, nâ hmâ châ nôu pâ pơchân nhên pôi tá ko loăng mơhé vâ loăng ki lâi, mơhé vâ loăng kŭn. Hâi xúa troh luât pơkâ rak ngăn kong, mâu rơxông hdrối nah dêi kuăn pơlê Nam Trà My hiăng hnê tối ăm dêi rơpó ƀă rơkong thế rak ngăn kong ki tĭng kơnía mê.

‘’Kong mê cho kong pôa Năm Công, vâi ôh tá ko mê pin xuân ôh tá chiâng ko, ôh tá ai ngế ki lâi prôk mot tung kong mê khên râng xơkê, drê, chông ôh. Ngin bú lăm kêi to kơchâi tê ngế ki lâi xuân ôh tá khên ko kong’’.

Kơpong kong tĭng châ kuăn pơlê kong ngo pơxá inâi “Kong pôa Năm Công’’ rơdâ 30ha

Hơnăm 1959, kong ngo Nước Là dêi cheăm Trà Mai, tơring Nam Trà My châ Liên Khu ủy V ƀă Khu pơkuâ ngăn lêng Liên Khu V rah xo pro đông ki apoăng pơxá inâi Mật Khu Đỗ Xá. Pơla mê nah, pôa Võ Chí Công - Kăn hnê ngăn Đảng Liên Khu ủy V vêh rêh ối akố vâ pơkuâ ngăn kăch măng. Kăn hnê ngăn Đảng Liên Khu ủy V hiăng pơkuâ ngăn mâu kăn ƀô̆, mâu lêng ƀă hlối mơhnhôk kuăn pơlê hbrâ po rơdâ tíu kring gak đông lêng a ngo, mơdêk tơdroăng lăm prôk a tơbăng, mơdêk ivá rak ngăn dêi mâu lêng, po rơdâ tíu kring gak rơtâ tá.

Ing hnoăng pơkuâ dêi pôa Võ Chí Công, mâu lêng ƀă kuăn pơlê Liên Khu ủy V hiăng pêi tơ-brê tơdroăng Pơkâ 15 (1959) dêi khu kăn Đảng hneăng II, veăng po troăng ăm tơdroăng tơplâ pro tơleăng lĕm peăng hdroh, vâ lâp tơnêi têa tơrŭm môi.

Pôa Hồ Văn Ni, Kăn hnê ngăn Vi ƀan tơring Nam Trà My, hdrối nah lăm tơplâ xua ing ai hnoăng pơkuâ hnê mơhno dêi pôa Võ Chí Công, Kăn hnê ngăn Đảng Liên khu ủy V ối chôu pâ, tung mâu khế hơnăm tơplâ a đông Nước Là, pôa Võ Chí Công drêng mê inâi  vâi krếo Võ Toàn, đi đo rơtế tŭm tơdroăng pá ƀă kuăn pơlê, châ kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo pâ nhoăm, veăng kum. Pôa Hồ Văn Ni hơ’muăn: Pôa Võ Chí Công đi đo lăm troh a mâu cheăm pơlê ƀă hlối pêi klâng ƀă kuăn pơlê, vâ ai tŭm phái kâ vâ chĕm mơ’rêh mâu ki tơplâ.

‘’Kong ki mê cho tíu ki pôa Năm Công hdrối nah rêh ối akố vâ hnê tối mơhnhôk kuăn pơlê veăng mot pro kăch măng, xua mê rêm hdroh troh ƀă Tíu tơbâ Liên khu ủy V ngế ki lâi xuân ối chôu pâ kơ pôa Năm Công, pâ kong dêi pôa Công. Ing klâ tơring Trà My ngin ki ngăn hnê mơhno tối ăm kuăn pơlê pôi tá ko ‘nhiê kong, pôi tá ko muih kong. Hlối rak ngăn kong, hlối rak ăm kong tíu tơbâ kố xuân ối môi tiah ton nah vâ kuăn cháu xo ah hmôi đi đo chôu pâ tơdroăng ton nah akố’’.

 Kăn xiâm hnê ngăn Hô̆i đong Tơnêi têa Võ Chí Công tung môi roh lăm pôu kuăn pơlê tơring Nam Trà My, kong pơlê Quảng Nam

Kơ’nâi hơnăm 1964, kơpong châ tơleăng lĕm châ po rơdâ, Khu ủy dêi Khu V hiăng pơ’lêh pro a kơpong Nước Oa, cheăm Trà Tân, tơring Bắc Trà My, kong pơlê Quảng Nam la kơpong kong dêi pôa Năm Công xuân ối châ kuăn pơlê Nam Trà My rak ngăn krâu khât. Hơnăm 2003, tơring Nam Trà My pơkâ pâ thế Khu xiâm ngăn ‘na mơhno túa lĕm tro – Tơ’noăng ivá ƀă Ôm hyô mơnhên kơpong tíu tơbâ ton nah Khu ủy ƀă Khu pơkuâ ngăn lêng Khu V chiâng kơpong tíu tơbâ ton nah dêi tơnêi têa.

Tiô pôa Nguyễn Văn Cần, Ngế pơkuâ hnê tối tơdroăng kal dêi Khu kăn Đảng tơring Nam Trà My ing kơpong kong pôa Năm Công, kuăn pơlê Nam Trà My thăm rế hlê ki kal dêi tơdroăng rak ngăn kong. Troh nôkố, tâi tâng tơnêi kong kân dêi Nam Trà My lối 43 rơpâu ha, châ lối 62% tâi tâng tơnêi kong dêi kong pơlê.

“Kuăn pơlê hlo tiah kố châ rak kong pôa Năm Công ối môi tiah kong kân ton nah tiah mê hiăng rak ngăn hyôh kong prâi dêi tơring Nam Trà My. Nôkố, ngin po rơdâ tâi tâng mâu cheăm ki ê pơtối rak kong ăm kong kân môi tiah kong ton nah xua mê tơring Nam Trà My mơnhông pêt loăng sâm Ngọc Linh’’.  

Kơpong kong châ rak ngăn vâ xuân ối môi tiah kong ton nah

Tung pơla ối rêh nah, pôa Võ Chí Công, Kăn hnê ngăn Hô̆i đong Tơnêi têa đi đo tô tuăn ‘na tơdroăng rêh ối dêi mâu hdroâng kuăn ngo tíu tơplâ ton nah. Tơdroăng tơplâ pá ai xếo hiăng tơdế chal kố, la kong kân ki hdrối nah ki kơtôa mâu mố đô̆i, chĕm mơ’rêh kăch măng nôkố xuân ối rak ti mê, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê kong ngo hiăng mơdêk tơxâng vâ pêt mâu túa nhâ loăng pơkeăng ing pá kơdâm kong.

Pôa Nguyễn Thanh Hồng, Ngế xiâm pơkuâ ngăn mơhno Túa lĕm tro, Tơ’noăng ivá ƀă Ôm hyô kong pơlê Quảng Nam ăm ‘nâi, kong pơlê kô xo túa rak ngăn kong pôa Năm Công mơhno túa vâ po rơdâ mâu cheăm tơring kong ngo dêi kong pơlê Quảng Nam.   

VOV Miền Trung

Gương tơplôu ƀă tơbleăng