A thôn 5 B, cheăm Hoà Ninh, kong pơlê Lâm Đồng tíu ki jâ pôa, nôu pâ nâ Ka Thuân rêh ối sap ing nah troh nôkố xuân cho tíu rak tơdroăng cheăng teăn ếo pơtâk. Sap ối kŭn nah, nâ Ka Thuân hiăng hmâ ƀă um méa mâu kên, kên pâng vâi krâ nah dêi hdrông K’Ho, mâu kơpĕn, kên pâng tơdroăng teăn tơ’lêi hlâu laga gok gâ khôi túa lĕm tro.

Hơnăm 2019, drêng pơtân pơtê tơdroăng cheăng a kŏng ti vâ rak ngăn kuăn ối kŭn, nâ Ka Thuân pơxiâm tê ếo pơtâk tung online ƀă hlo ai hên vâi krâ-nhŏng o rơhêng vâ rôe ‘na ếo pơtâk kên hdroâng kuăn ngo. Tung hngêi hlối ai kơmăi pơchoh chêp hmân ếo, ai mơngế pâ prế nâ hnê pơchoh chêp sap ing nâ ối tơxĭn nah, mê nâ hiăng pơkâ dêi hnoăng cheăng tơná mơjiâng tơmeăm hmân ếo pơtâk kuăn ngo, xo inâi Ka Thuân Minz. Apoăng, nâ bu pơchoh hmân ếo pơtâk tiô khôi vâi krâ nah ăm dêi tơná vâ xâp vâ lăm ôu pơkoăng. Hlo lĕm, hên ngế kheăn kơdeăn, klêi mê kok thế nâ pơchoh chêp. Nâ Ka Thuân ai tối tiah kố:

“Ahdrối nah, á po hngêi pơchoh chêp ếo pơtâk hdroâng kuăn ngo mơngế K’Ho, a pơlê á hlo ai hên vâi krâ kuăn pơlê hâk vâ sâp hmân ếo pơtâk hdroâng kuăn ngo pơchoh chêp tiô chal nếo. Ing mê, á tơmiât pơchoh chêp tiô khôi vâi krâ ƀă tiô rơxông nếo ƀă pói vâ rak khôi túa lĕm vâi krâ nah dêi jâ pôa nah, drêng mâu hơnăm ối nếo sâp hmân ếo pơtâk hdroâng kuăn ngo kố mê kuăn cháu ‘nâi khôi túa lĕm tro vâi krâ nah dêi jâ pôa ing ếo pơtâk, ing mê, ‘nâi vâ rak gá. Tơmối hâk vâ túa ki lâi mê á kô pơchoh chêp tiah mê ăm tơmối. Drêng tơmối pơkâ á pơchoh chêp môi tiah lâi á kô ‘nâi pôe, vê. Mơngế tơmối ối a hơngế má môi dêi á cho mơngế pin rêh ối a kong têa ê.  Hngêi pơchoh chêp á bu pơchoh chêp ăm mâu ngế ki lâi hâk vâ, vâi hâk vâ mê á nếo pro ăm vâi’’.

Ki hiăng châ mơnhông khât dêi nâ Ka Thuân mê athế tối troh tơdroăng rơtế veăng pêi hên ngế, ôh ti ai pơ’lok ‘na tơdroăng cheăng kố.

Ngoh Ka Hùng, mâi nâ phiu ro tơdah tâi tâng tơdroăng cheăng dêi rơpŏng vâ dêi kơdrâi toh chôu phut vâ pơchoh chêp ếo pơtâk. Ôh tá xê to tiah mê, rêm roh nâ Ka Thuân djâ tơmeăm veăng djâ lăm mơđah, tơbleăng, mơhno ếo pơtâk dêi kong pơlê ƀă kong pơlê ki ê, mê ngoh Ka Hùng pơtối rơtế gum dêi kơdrâi tơdroăng cheăng ki kân hngăm, mê cho rak ngăn kuăn vâ dêi kơdrâi ai chôu pêi cheăng:

“Á vâ môi tuăn pêi tiô kơvâ cheăng ki kơdrâi á hiăng pêi. Kố cho tơdroăng cheăng chal vâi krâ nah dêi hdroâng kuăn ngo á, vâ rơxông kơ’nâi đi đo ‘nâi troh. Á gum dêi kơdrâi vâ i hmiân tuăn pêi cheăng, mơnhông tơ’nôm tơdroăng cheăng kố mơđah tơbleăng ếo pơtâk dêi mơngế K’Ho châ troh lâp lu tung tơnêi têa ƀă kong têa ê xuân ‘nâi troh’’.

Ing tơdroăng ki veăng hnoăng cheăng ki kal ‘na ếo pơtâk, mơđah, tơbleăng mơhno ếo pơtâk tiô khôi vâi krâ nah tung măng xah hô̆i, tơmeăm ếo pơtâk dêi nâ Ka Thuân rế hía rế châ hên ngế ‘nâi troh. Mâu tơmeăm ếo pơtâk xua nâ Ka Thuân rế châ hên ngế ‘nâi. Mâu tơmeăm ếo pơtâk xua nâ Ka Thuân pơchoh chêp ôh tá xê pro mơngế ki sâp loi tơngah mơnhông tơdroăng ki hâk mơnê. Hơnăm 2024, troăng tơmiât pơxiâm tăng cheăng pêi “djâ ếo pơtâk troh ăm rêm ngế’’ dêi Ka Thuân châ kâ pri Má péa roh tơ’noăng pơxiâm tăng cheăng pêi pơhlêh nếo tơdroăng tơmiât pêi rơkê kong pơlê Lâm Đồng roh má 7. Ôh tá xê to tơdroăng mơhá ăm tơdroăng tơmiât pêi rơkê, mê ối cho tơdroăng mơnhên tơdroăng ki kơdo mơ-eăm rak ƀă mơnhông khôi túa lĕm tro hdroâng kuăn ngo tung rêh ối chal nếo.

Ngoh K’Vũ ối a cheăm Đinh Văn Lâm Hà, tối, ing kơpeăng kŏng ƀeăn ƀĕng dêi nâ Ka Thuân, mâu tơmeăm ếo pơtâk nếo châ rak hiâm mơno, khôi túa lĕm tro Tây Nguyên, rế ai tơdroăng ki pro tiô túa nếo tơtro ƀă tơdroăng rêh ối hâi kố.

“Ếo pơtâk túa kuăn ngo pro hên ngế hâk vâ ngăn xua nôkố mâu tơmeăm môi tiah kố cho iâ. Drêng ai mâu tơdroăng ki kal pin sâp ếo pơtâk kố mê lĕm krip, đi đo djâ tá tơdroăng hâk mơnâ ƀă tâ phiu ro tung hiâm mơno. Nâ pơchoh chêp cho rơkê, vâ khoh châ rak vế tiah kố xuân tơbrêi, châ rak cho kơnía ‘nâng’’.

Pêi ngăn chôa ‘lâng tơmeăm, ếo pơtâk hdroâng kuăn ngo xua nâ Ka Thuân teăn pro, nâ Hoàng Thị Thanh Huyền, cô hnê Hngêi trung râ má pái hdroâng kuăn ngo ai tíu kâ koi ối pơtê kong pơlê Lâm Đồng, ai tối:

“Á hlo tâi tâng mâu tơmeăm kố cho mơhno hiâm mơno, khôi túa, vêa vong ki lĕm tro dêi hdroâng kuăn ngo, dêi mơngế Tây Nguyên, khôi túa vâi krâ nah laga xuân ối ai ta túa chal nếo. Hên tơmeăm châ pro tiô khôi vâi krâ nah, chal nếo ƀă tơmiât pêi, teăn mơjiâng rơkê. Á cho cô hnê hngêi trung hdroâng kuăn ngo ai tíu kâ koi ối pơtê kong pơlê Lâm Đồng, á hlo hâk tơngăm ‘na pơlê xiâm ki má péa ƀă hlo ki lĕm kố kal thế châ rak vế ƀă thăm mơnhông hên tâ kơ mê nếo’’.

Ôh tá pơ’lok ƀă hnoăng cheăng rơkê cho ngế pơchoh chêp ếo pơtâk dêi pơlê, rêm hơnăm, ing kơpeăng kŏng ki teăn, pôe, chêp, pơchoh ƀeăn ƀĕng dêi nâ Ka Thuân, hrĭng plâ ếo pơtâk châ pơchoh chêp, hlo tung mâu tíu po leh mơdĭng, hâi pơkoăng ŏng mế ƀă a mâu roh ki po leh ki kân. Ki rơhêng vâ tối, um méa mâu mế hdroâng kuăn ngo K’Ho sâp ếo pơtâk pơkoăng hdroâng kuăn ngo ƀă rơnuâ lĕm ro tiô khôi vâi krâ nah cho tơdroăng hâk tơngăm kân má môi ƀă nâ K Thuân.

Tung tơdroăng rêh ối pơhlêh rêm hâi dêi Tây Nguyên hâi kố, nâ Ka Thuân Minz xuân ối đi đo kơhnâ a kơƀăng pơchoh chêp ếo pơtâk, pơtroh tuăn pâ khôi túa lĕm tro dêi kuăn ngo K’Ho tung troăng teăn, troăng trum pơchoh, tơrêm pơ’leăng prế. Inâi Ka Thuân Minz dế teăn dêi i hiâm mơno púi vâ ‘na ếo pơtâk – tơdroăng púi ‘na môi khôi túa lĕm tro châ pơtối rak vế, tơrâng tơdjâ ƀă pro bâ eăng tung chal rêh ối hâi kố./.