Troh a Ƀuôn Akŏ Dhông, Nâ Freya, tơmối lo ing kong têa Mih ăm ‘nâi, tơnêi tơníu drêh ngiât lĕm, hyôh kong prâi hơtôu rơtế ƀă tơdroăng ki hâk hlế kơ tơmối dêi vâi krâ kuăn pơlê a pơlê ƀă túa lĕm tro akố cho mâu tơdroăng ki ‘măn chôu hơniâp lĕm ăm kơ nâ:

“Ngin châ vâi tơdah ƀă tơdroăng ki hâk ro khât, phiu ro drêng châ ối akố, châ ngăn châ hlo tơdroăng ki hơniâp lĕm. Akố, môi tiah ai tơdroăng ki tơkŭm ƀă ôu kâ rơtế ƀă rơpŏng tâ cho mâu vâi pú ƀă ngế ki ôh tá rơkê hmâ”.

Tung dế kơphô̆ Ƀuôn Ma Thuột, Ƀuôn Akŏ Dhông châ ngăn cho pơlê ki kro mơdrŏng má môi Dak Lak, la tơdroăng ki pro chiâng túa lĕm tro ƀă ivá rêh ối krá tơniăn dêi pơlê cho tơdroăng ki xuân ối rak vế mâu tơdroăng ki kơnía túa lĕm tro chal krâ dêi mơngế Rơđế. Mâu troăng prôk ai to reăng châ rak ngăn pro lĕm, drêh ngiât, mâu toăng hngêi xŏn xuân ối châ pro rak ngăn tiô khế hơnăm; idrâp chêng koăng xuân ối chuât xơtó tung mâu rôh po mơdĭng, mâu hâi leh kân dêi pơlê, dêi tơnêi têa ƀă rêm rôh tơdah tơmối troh.

Sap ing môi to pơlê Rơđế chal krâ, Akŏ Dhông hiăng chiâng túa ôm hyô pơlê pơla ki lĕm ro dêi kong pơlê Dak Lak – tíu túa lĕm tro đi đo ối xúa tung mâu rôh rêh ối rêm hâi dêi pơlê cheăm. Pôa Y Nuel Niê, krâ pơlê ăm ‘nâi, xua tơdroăng ki xo túa lĕm tro Rơđế pro xiâm hiăng gum pơlê mơ-eăm mơnhông chía niân, tơniăn ƀă hơniâp ro.

“Tung pơlê, rêm khế pơrá ai rôh po hơdruê xuăng ăm tơmối ôm hyô ngăn tê kơtê. Mâu kế tơmeăm, malối cho kế kâ, rơngê, ting ting, athế châ pơhlêh vâ ăm gá ro”.

Rơtế ƀă Ƀuôn Akŏ Dhông, hên pơlê ki ê dêi Dak Lak xuân dế rah xo troăng prôk mơnhông ngăn tung tơdroăng ki xo túa lĕm tro pro tơdroăng ki xiâm. A ƀuôn Chuah, cheăm Krông Ana, hmâ trâm tơdroăng ki rơxế tu tuh chơ mâu khu ôm hyô kong têa ê kơto tung rơxế a troăng tơnêi khêi sap ing pơlê lăm a chiâk. Mơngế rơđế akố khê̆n ro mê cho mâu rơxế “ki ôh tá ai kế hding Rơđế” tiô túa tơpui ‘nêk ki ro la ối loi tơngah. Pơlê cheăm ôh tá mơđah tơbleăng, mê tơdah tơmối ƀă túa rêh ối tiah hmâ dêi tơná.

Nâ H’Đor Ênuôl, a ƀuôn Chuah, xuân dế ối tĕn ếo pơtâk a hang lơng hngêi, xuân dế pôu dêi kuăn tiô kơnốu lăm chiâk, xuân ối pế pơchên kơchâi pôm loăng – trŏng xăng ki hmâ ƀă tơdah tơmối troh lăm hyô ngăn chiâk hâk ro. Xua tơdroăng ki rêh ối khât mê pro ăm nâ ƀă vâi krâ kuăn pơlê tung pơlê chiâng rế hâk tơngăm, hơniâp ro xua túa lĕm tro dêi tơná ôh tá tro lôi pá rŏng ing tơdroăng mơnhông.

“Tơdah tơmối kong têa ê mê á hlo gá tơ’lêi hlâu xo, athế rêh ối tro ƀă tơdroăng ki tơná, pêi khât vâ tơmối châ ngăn châ hlo tơdroăng ki rêh ối khât mê dêi tơdroăng túa lĕm tro ƀă tơdroăng pêi chiâk pêi deăng dêi tơná. Á hlo ro khât drêng châ rêh ƀă pêi cheăng môi tiah mê”.

A hên pơlê cheăm dêi Dak Lak, maluâ túa rêh ối hiăng pơhlêh, rơpŏng hngêi ƀă pơlê pơla xuân ối cho ngế ki xiâm dêi tơdroăng hơniâp ro. Ngế pâ hnê dêi kuăn tŏn chêng ôh ti xê vâ rak cheăng chal krâ, mê ối pro tơxái tơdjêp tơrŭm pơla mâu rơxông. Pôa Y Duyệt Niê, a ƀuôn Phơng, cheăm Ea Ktul, tối tiah kố, tơdroăng ki kal cho túa ki rơpŏng hngêi ƀă pơlê cheăm mê vâi diâp xêh hnoăng ăm dêi rơpó mâu tơdroăng ki kơnía kal xiâm dêi túa lĕm tro hdroâng kuăn ngo.

“Rơpŏng đi đo tơpui tơno mâu tơdroăng ki ro hơniâp ƀă dêi kuăn ‘nĕng. Drêng ai chôu ối xo xo, á hnê muăn tŏn chêng hlâu, chêng pro ƀă kơlá, vâ mâu vâi muăn hlê ƀă nhuô̆m rak ki kơnía chal krâ dêi mơngế Rơđế”.

Drêng túa lĕm tro chiâng tơdroăng xiâm dêi tơdroăng rêh ối, tơdroăng “kơlá hiăng krâ kô ai tơpăng huăn” gá hlo tiô tơdroăng ki chiâng xêh. A hên pơlê cheăm Dak Lak, mâu rơxông hơnăm ối nếo pơtó rak xúa kế tơmeăm kơnía dêi pâ pôa ƀă tơdroăng loi tơngah ƀă hâk tơngăm. O Y Krông Hin Niê, a ƀuôn Tơng Jú, bêng Ea Kao, kong pơlê Dak Lak dế hriâm lâm tŏn chêng, tối:

“Ngin o châ hriâm tơ’nôm ƀai chêng nếo ƀă tá mâu ƀai kơhnhon xuăng. Á rơhêng vâ mâu ƀai chêng, mâu túa kơhnhon xuăng kố châ tơdjâk troh lâp lu tâ ƀă hên ngế ‘nâi troh tâ”.

Ki khât sap ing mâu pơlê cheăm ăm hlo, tâng bu tiô thăm mơnhông cheăng kâ mê ôh ti ai tơdroăng xiâm cho túa lĕm tro, tơdroăng mơnhông kô ôh tá ro. Tơ-rôu, drêng túa lĕm tro châ pơkâ a tíu cho tíu xiâm, cheăng kâ chiâng tơdroăng ki mơdêk tơdroăng rêh kâ ối hiâm mơno. Ôm hyô pơlê pơla, rak vế chêng koăng, rak vế cheăng chal krâ ôh ti xê to cheăng kâ, mê ối pro tơdroăng tơrŭm pơlê pơla ƀă păn roăng tơdroăng hơniâp ro krá tơniăn. Mê xuân cho troăng prôk ki cheăm Hòa Phú, kong pơlê Dak Lak dế prôk ăm hneăng mơnhông nếo. Pôa Đỗ Xuân Hiếu, Phŏ kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Hòa Phú, ăm ‘nâi:

“Cheăm Hòa Phú ai 6 to pơlê kuăn ngo Rơđế rêh ối, xuân ối rak vế hên túa lĕm tro chal krâ ki kơnía. Kố ôh ti xê cho kế tơmeăm túa lĕm tro ki kơnía git, mê ối cho ivá ki kal vâ mơjiâng pro ôm hyô pơlê pơla ƀă rak vế túa lĕm tro Rơđế tung pơla mot tơrŭm”.

A mâu pơlê cheăm Rơđế dêi Dak Lak hâi kố, hơniâp ro ôh ti xê to châ vế ƀă tơdroăng pêi lo liăn lơ mâu kế tơmeăm, mê ƀă tơdroăng ki hâk tơngăm drêng idrâp chêng, idrâp koăng xuân ối chuât xơtó, drêng túa lĕm tro châ rêh, châ diâp hnoăng ƀă châ pro nếo rêm hâi. Tung dế kong ngo, mâu pơlê cheăm mê dế mơhno tơná môi tơdroăng ki lĕm krá tơniăn: mơnhông kô ai tơdroăng pêi pro khât ƀă ai xiâm rêi drêng châ pơkuâ djâ xua túa lĕm tro, ƀă hơniâp ro.