Hiăng chiâng tơdroăng ki hmâ, rêm kơxo má, nâ Kơ Să K’Bích (kuăn ngo K’Ho) a thôn 4, cheăm Dam Rông 4, kong pơlê Lâm Đồng riu má vâ ăm hdrong kâ. Mâu kơtum ‘măn loăng yâu ối drêh lĕm châ kriê sap ing kơxê hâi hdrối vâ ăm hdrong kâ. Nâ K’Hà tối, hdrối nah, rơpŏng nâ pêt kơphế ƀă mâu prá alâi plâi pôm, la pêi châ liăn ôh tá tơniăn. Pêi pro tiô troăng hơlâ pơhlêh pêt hdrê loăng dêi kong pơlê, rơtế ƀă tơdroăng hnê tối, mơhnhôk dêi kăn ƀô̆ Khu ngăn vâi kơdrâi cheăm, hơnăm 2022 rơpŏng nâ khên tơnôu pơhlêh tơdế ƀăng tơnêi pêt kơphế pêt loăng yâu, păn hdrong.

“Á tơno dêi ƀă kơnốu pá athế pêt yâu hdrối, klêi mê veăng hriâm á lâm hnê păn hdrong vâ hlê túa ki păn tâng hdrong ôh tá mơhúa tro pơreăng mê nếo ‘nâi ƀă tơ’lêi pơlât. Klêi kơ’nâi hiăng ai hlâu kơdrum loăng yâu, on veăng má tơmiât nhên bu pơkâ roê péa lăng tơdế hdrê hdrong xo. Rôh ki păn mơnúa ngăn mê, on veăng má păn ƀă châ xo 20 kg prế, ing mê on veăng má rế hía rế pơhlêh kơxô̆ liăn pêi lo ƀă ai tơ’nôm cheăng pêt loăng yâu păn hdrong”.

Păn hdrong pêi lo liăn hên la xuân trâm tơdroăng ôh tá mơhúa hên há xua kong prâi tơnêi tơníu. Hdrong mơni kô tro pơreăng gá kô hlâ, tơdjâk kân troh kong prâi, ki ‘mêi dêi kế kâ xua rơlối hên pơkeăng xôh pơkeăng kơdê oâ hdrong, ƀă ôh tá mơhúa ‘na ki rêh dêi hdrê. Ƀă rơpŏng nâ Kơ Să K’Bích xuân ôh ti chiâng ví tơdroăng mê; drêng tá pŭn rôh păn pơrá hlâ tâi, athế ok hvât lôi. Hiăng ai rôh ki ‘nâ nâ rơhêng vâ pơtê.

La ƀă hiâm mơno khŏm mơ-eăm pêi pro troăng hơlâ pêt mâu hdrê loăng, rơpŏng nâ Kơ Să K’Bích pơtối pêi cheăng pêt loăng yâu păn hdrong. Rêm rôh châ xo liăn 7 rơtuh, ai rôh ki ‘nâ châ xo lối 10 rơtuh liăn. Hơnăm 2025, châ liăn sap ing pêt yâu păn hdrong dêi rơpŏng nâ châ lối 50 rơtuh liăn.

Túa pêi dêi Kơ Să K’Hà ôh ti xê châ pêi lo hên liăn ngân ăm rơpŏng hngêi, mê ối tơdjâk tung pơlê pơla, veăng gum ‘mâi mơnhông tơdroăng loi dêi hô̆i viên vâi kơdrâi tung troăng hơlâ xúa tơdroăng pơhlêh kơxô̆ tung pêi chiâk pêi deăng dêi kong pơlê. Nâ Kơ Să K’Bích – Chi hô̆i trưởng Chi hô̆i ngăn vâi kơdrâi thôn 4 – nôkố cho Tôh trương Tôh tơrŭm pêt loăng yâu păn hdrong cheăm Dam Rông 4 ăm ‘nâi, nôkố ai vâ chê 30 ngế tơrŭm pêi, tung mê 20 ngế hô̆i viên ối rak túa ki pêt loăng păn hdrong đi đo.

Ing mê, mâu hô̆i viên ôh ti xê tối ki rơkê plĕng tung pêt loăng yâu păn hdrong, mê ối thăm mơnhông hiâm mơno tơrŭm, tŏng gum dêi rơpó tung tơdroăng rêh kâ ối.

“Túa pêi kố châ mơjiâng ƀă ki xiâm cho tơrŭm, tối ki rơkê plĕng ‘na păn hdrong ƀă gum dêi rơpó. Pơtih drêng kal hlá yâu lơ kal, mê nâ o ăm dêi rơpó mung. Tơdroăng roê hdrê hdrong ăm rêm rơpŏng châ tŏng gum tơniăn, môi tiah roê dêi Kŏng ti Duy Phương lơ dêi mâu tíu mơjiâng pro ki ê, Tôh tơrŭm ôh tá veăng pêi”.

Tung pơla pêt, vâ thăm mơnhông tơdroăng tơrŭm pơla mâu khu ki tơrŭm cheăng tung khu, Tôh tơrŭm pêt loăng yâu păn hdrong cheăm Dam Rông 4 hiăng mơjiâng mâu khu Zalo, Facebook vâ tối tơbleăng ăm dêi rơpó tơdroăng hriâm mâu tơdroăng ki rơkê plĕng tung pêt rak ngăn, tê tơmeăm. Ing túa pêi kố, mâu vâi nâ o ôh ti xê pêi lo liăn tơ’nôm mê ối châ mơdêk ki rơkê ‘na pơhlêh pêt mâu hdrê loăng, mơnăn păn, rế hía rế po rơdâ ki rơkê plĕng ƀă pơhlêh túa tơmiât pêi tung pêt tơmeăm. Nâ Kơ Să K’Bích ăm ‘nâi tơ’nôm:

“Tung pơla hnê tối pơhlêh pêt mâu hdrê loăng, Khu ngăn vâi kơdrâi xuân hlối tơrŭm hnê tối tơdroăng ki pơtê lôi mâu túa tơlá pêi pro ôh tá tro. Laga, tơdroăng kố kal ai hâi khế. Rơhêng vâ tung la ngiâ ah, ki hlê plĕng dêi mâu vâi nâ o kô châ mơdêk, mâu túa tơlá ki ôh tá tro tung pêt tơmeăm khoăng ƀă tung túa rêh kâ ối pro tơdroăng ôh tá chiâng tơƀrê kô rế hía rế châ tah lôi. Drêng túa tơmiât pơhlêh mê tơdroăng rêh ối kô rế hía rế tơniăn lĕm tâ, chía niân tâ. 

“Teăng mâ dêi Tôh tơrŭm cheăng, tơná á đi đo mơ-eăm djâ troăng ahdrối tung cheăng pêt loăng yâu păn hdrong vâ tơdjâ mâu vâi o rơtế tơrŭm, po rơdâ ƀă mơnhông túa pêi kố. Á rơhêng vâ rế hía rế ai hên mâu vâi nâ o veăng tơrŭm pêi vâ ai pêi lo tơ’nôm liăn ngân, pơhlêh tơdroăng rêh kâ ối tung rơpŏng hngêi”.