Pơlê thôn pơlê nếo Dơk Rơng cho môi pơlê ki châ mơhno tơdroăng tơniăn lĕm má môi ‘na tơdroăng pơhlêh a kơpong hdroâng kuăn ngo a kong pơlê Gia Lai. Sap ing môi to pơlê kơtiê xơpá má môi má péa cheăm Đak Đoa, troh nôkố, pơlê Dơk Rơng hiăng xâp ăm tơná ngiâ méa dêi môi thôn pơlê nếo krip, krúa lĕm. Mâu troăng prôk châ ok ƀê tong krúa lĕm hiăng pơhlêh teăng ăm troăng tơnêi khêi “kong tôu ngoi kơtâk, kong mê trâp hliâk”, péa pâ troăng ƀê tong cho mâu toăng hngêi châ pro ki krá kâk. Tơdroăng rêh ối hiâm mơno ƀă liăn ngân châ mơnhông khât. Pôa Hmư̆ng, a pơlê Dơk Rơng tơbrêi tơbrêh ăm ‘nâi:
“Mâu hơnăm achê kố, vâi krâ kuăn pơlê ‘nâi túa pêi cheăng kâ, tơdroăng rêh kâ ối hiăng mơnhông, tơdroăng rêh ối hiăng pơhlêh tơniăn lĕm. Vâi krâ kuăn pơlê pêt báu, pêt krui kơxái, kơphế châ lo liăn roê rơxế to, pro troăng prôk tung pơlê krúa lĕm, on trâ bâ eăng hiăng troh a pơlê. Mâu rơpŏng kơtiê mê châ Tơnêi têa gum ăm mung liăn vâ mơnhông cheăng kâ, tơrŭm, mơjiâng tơdroăng rêh ối tơniăn lĕm”.
Tiô ngế pơkuâ thôn Amyên, tơdroăng rêh kâ ối dêi pơlê Dơk Rơng hiăng pơhlêh môi tiah hâi kố cho kơnôm “vâi krâ kuăn pơlê ‘nâi rak tơnêi, ôh ti tê tơnêi, ai hên ngế vâi ối kơdĭng liăn vâ roê tơ’nôm tơnêi, pêi cheăng kâ”. Nôkố pơlê ai 230 rơpŏng kuăn pơlê, mê bu ối 5 rơpŏng kơtiê. Tâi tâng rêm hngêi pơrá ai kơphế, tiu, krui kơxái, báu klâng rơpŏng ki iâ má môi xuân châ to lâi sào, rơpŏng hên má môi cho 4 troh 5 ha. Mâu hơnăm achê kố, vâi krâ kuăn pơlê kơhnâ pêi chiâk, xúa khoa hok kih thuât tung pêi chiâk ƀă châ Tơnêi têa pro tơ’lêi hlâu ăm mung lối rơtal liăn kơjo, pêt rak ngăn kơphế, mê hên rơpŏng pêi châ liăn lối rơtal, vâ mơ-eăm kro mơdrŏng. Pôa Amyên tối: tơdroăng rêh ối dêi hdroâng Bơhnéa phâi hơtô kơnôm ing loi tung tơdroăng pơkâ dêi Đảng, Tơnêi têa:
“Pơlê Dơk Rơng nôkố hiăng pơhlêh khât, hên ngế pêi kơphế sap ing 2 ha, 3 ha troh 5ha, pêi châ liăn hên, lối rơtal. Ai rơpŏng ki ‘nâ sap ing kơtiê xơpá xua kơhnâ pêi chiâk xuân hiăng châ pro hngêi ki kân, châ roê tơnêi. Ki xiâm môi tiah rơpŏng ngoh Yôn roê hên tơnêi, pro hngêi kân lĕm ƀă roê rơxế ô tô. Kuăn pơlê tung pơlê to lâi hơnăm achê kố hiăng pơhlêh hên khât, luâ tâ mê nếo cho tơrŭm, ôh tá hmâng mâu rơkong pơlông djâ dêi khu ‘mêi vâ lăm tơkâ luâ tíu tơkăng”.
Báu châ pêi xo hên, rơnó krí kơphế tê châ yă kơnâ, Têt kố vâi krâ kuăn pơlê phiu ro khât. Pôa Amyơm, kuăn pơlê pêi cheăng kâ rơkê a pơlê Dơk Rơng, hâk tơngăm: pơlê ai lối 20 rơpŏng pêi cheăng kâ chía niân, pêi châ liăn rêm hơnăm lối rơtal, môi tiah rơpŏng pôa Amyơm, pôa Suưih, pôa Pun, pôa Ayim, pôa Lưih. Pôa Amyơm, ăm ‘nâi:
“Rơpŏng á hơnăm nah kơphế châ krí xo hên, tê xuân châ yă kơnâ. Hơnăm kố kơphế xuân vâ tơ’mô ƀă hơnăm nah mê yă tê xuân ối tơniăn mê rơpŏng á ro khât. To ngah tung la ngiâ kô tê châ yă kơnâ tiah kố nếo, vâ tơdroăng rêh kâ ối rơpŏng hngêi vâi krâ kuăn pơlê châ mơnhông tâ”.
Rơtế ƀă tơdroăng mơnhông cheăng kâ rơpŏng hngêi, kuăn pơlê Dơk Rơng tơrŭm, tơdjuôm ivá mơjiâng pơlê cheăm kro lĕm. Tung pơlê ối ai tơnêi ki tá hâi pêt klâi, châ pơkâ pro ilâng kiâ tá hâi xúa. Vâi krâ môi tuăn kâng tâ tá, pêt 2 rơpâu xiâm kơphế (2ha), klâ pro 10 tôh pơhlêh dêi rơpó rak ngăn. Troh nôkố 2 ha kơphế hiăng ai plâi krí tơniăn, 1 hơnăm châ lối 700 rơtuh liăn. Kơxô̆ liăn ki kố ‘măn tơdjuôm khê̆n cho kơxô̆ liăn dêi pơlê, vâ pro troăng ƀê tong tung pơlê, troăng lăm a klâng chiâk, pro Hngêi hôp tơdjuôm tơdrêng amê hlối gum mâu rơpŏng kơtiê ăm vâi mung xo liah iâ vâ mơjiâng cheăng kâ.
Hơngui nếo Bính Ngọ hiăng troh a pơlê Thôn pơlê nếo Dơk Rơng. Ƀă ivá mơnhông cheăng kâ ƀă tơrŭm, rơtế ƀă mơ-eăm mơnhông, pơlê Dơk Rơng kô ai mơnhông tơƀrê rơdêi tâ tung hơnăm la ngiâ. Pôa Vut, krâ pơlê Dơk Rơng, cheăm Đak Đoa tối rơdêi:
“Hơnăm nếo, kuăn pơlê kô mơ-eăm pơhlêh túa tơmiât ‘na túa pêi, rak ngăn hdrê pêt, athế choi phon ăm lĕm vâ kơphế plâi kơtóu. Kuăn pơlê ro, drêng tâng tơdroăng, nôkố hiăng ai hdrê kơphế nếo plâi kơtóu tâ. Hdrối nah cho kơphế TR4 vâi krâ kuăn pơlê hiăng ro, nôkố ai tơ’nôm hdrê ki nếo cho hdrê kơphế Lá-xoài, kơphế Xanh-lùn plâi kơtóu khât, kâi trâng ƀă pơreăng kâ ‘nhiê mê vâi krâ kuăn pơlê dế mơ-eăm pêt mâu hdrê ki nếo kố. Vâi krâ kuăn pơlê loi kô pêi châ lo liăn hên tâ, tơdroăng rêh ối kô phâi hơtô tâ”.
Viết bình luận