VOV4.Xơ Đăng - Khế 6 kố nah, rôh apoăng tơdroăng xúa on tơhrik tung lâp tơnêi têa hên má môi ai lối 45.500 MW. On tơhrik xúa tung tâi tâng troăng kơxái on tơhrik tơnêi têa rôh apoăng châ luâ 900 rơtuh KWh, luâ hên má môi dêi hơnăm 2021 ai 880 rơtuh KWh. on ki xúa rế ton rế tâk hên, tung pơla mê tơdroăng mơjiâng mâu hngêi kơmăi on tơhrik hrá ƀă trâm hên xơpá, chiâng pro pá ki vâ tơdâng tơ-mô tung tơdroăng xúa.

Xua mê, tơdroăng xúa on tơhrik ‘nâi kơdĭng ƀă tơ-brê cho môi tung mâu troăng rơhlâ ki pơxúa khât kum kơdroh tơdroăng tăng mơ’no, pro ƀă mung ing mâu on tơhrik mâ hâi, kum ‘mâi hơ’lêh tơ-brê cheăng kâ. Pakĭng mê, kum pơtối rak vế on tơhrik tơnêi têa, rak vế hyôh kong prâi ƀă kơdroh mơ’no hyôh ‘mêi ing hngêi nhĕng.

Hâi lơ 13/3/2019, Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh hiăng tơbleăng pơkâ kơxô̆ 280/QĐ-TTg kĭ ăm pêi pro Tơdroăng pơkâ pêi tơnêi têa ‘na xúa on tơhrik kơdĭng ƀă châ tơƀrê hneăng hơnăm 2019 – 2030 ƀă pơkâ pêi kơdĭng châ sap ing 5% troh 7% tâi tâng xúa on tơhrik lâp tơnêi têa tung hneăng hơnăm troh hơnăm 2025 ƀă châ sap ing 8% troh 10% tung plâ hneăng sap hơnăm 2019 troh hơnăm 2030.

Tơdroăng hiăng pơkâ mơ’no mâu troăng pêi tŭm têk ƀă tơdâng tơ’mô tung tơdroăng Mơjiâng, pro tŭm tơniăn ƀă pêi pro ó rơdêi mâu pơkâ luât ‘na xúa on tơhrik kơdĭng ƀă châ tơƀrê. Sap ing pêi pro tơdroăng tơnêi têa ‘na xúa on tơhrik kơdĭng ƀă châ tơƀrê, hên Khu xiâm, khu tê mơdró djâ troăng ahdrối tung hriăn plĕng, xúa ki rơkê kih thuât ƀă troăng veăng kum kơdĭng on tơhrik.

Má môi tung tơdroăng xúa kơdĭng on tơhrik cho Grup pơkuâ On tơhrik Việt Nam. Kố cho tíu rế pơtroh ăm ƀă xúa on tơhrik, xua mê hiăng pơkâ hên troăng tơleăng tơdroăng, troăng pêi xúa kơdĭng on tơhrik. Grup pơkuâ thăm pơtâng tối xúa on tơhrik kơdĭng. Rêm hơnăm, tơdroăng pêi Chôu plâi tơnêi châ rak vâ mơdêk hlê plĕng dêi kuăn pơlê, khu tê mơdró tung xúa on tơhrik kơdĭng.

Pakĭng mê, Grup pơkuâ On tơhrik Việt Nam mơhnhôk kuăn pơlê ki xúa on tơhrik hên tơkŭm mơjiâng tơmeăm a mâu chôu ki iâ kuăn pơlê xúa, rế xúa kơdĭng rế tơniăn troăng kơxái on tơhrik. Grup pơkuâ On tơhrik Việt Nam mơhnhôk mơjiâng on tơhrik ki vêh pro, mê cho on tơhrik ki mơjiâng pro ing têa, on tơhrik ki mơjiâng pro ing khía, on tơhrik mơjiâng pro ing mâ hâi krâ ki hrik mâ hâi a pêng hngêi.

Pơtối mê, kơvâ on tơhrik mơhnhôk kuăn pơlê, khu tê mơdró kĭ krâ on tơhrik ki mơjiâng ing mâ hâi a pêng kuâ hngêi vâ xúa dêi tung rơpŏng, drêng rơlối kô tê ăm khu pơkuâ on tơhrik ăm Tơnêi têa ƀă yă ki kơjo, rế cheăng kâ, rế kum tơniăn bê on tơhrik tơnêi têa.

Pôa Trần Viết Nguyên, Kăn phŏ pơkuâ Khu tê mơdró, Grup pơkuâ On tơhrik Việt Nam tối ăm ‘nâi, lâp tơnêi têa hiăng mơjiâng châ 9.500 mWp on tơhrik mơjiâng ing hyôh mâ hâi ƀă nôkố cho ối hên. Kố cho tíu ki kum kơdroh pá tơdroăng kal vâ on tơhrik dêi tơnêi têa, kum kơdĭng on tơhrik mơjiâng pro ing hên tíu ki ê:

“Tơmeăm ki ai vâ pơtối mơjiâng mâu tơdroăng tơkêa bro on tơhrik kơtâu ƀă mâ hâi, ki rơhêng vâ tối cho on tơhrik ki mơjiâng pro ing mâ hâi a kuâ hngêi cho ối hên. Khu xiâm pơkuâ Kơmăi kơmok tê mơdró pêi pro hnê mơhno dêi Chin phuh dế hriăn plĕng tơdah troăng rah pêi, troăng hơlâ nếo thăm mơhnhôk pro on tơhrik ki mơjiâng ing mâ hâi a kuâ hngêi a Việt Nam. Ngin xuân dế  tơkôm troăng hơlâ kố xua gá cho hên pơxúa ăm kuăn pơlê, mâu ngế xúa, khu mơ’no liăn cheăng ƀă tá kơvâ on tơhrik ngin nếo”.

Klêi kơ’nâi séa ngăn, rêm hơnăm, kuăn pơlê tơnêi têa pin rôe dâng 2,4 rơtuh kơmăi pế khía pro rơngiâp lĕm; laga, xuân ối troh 26,5% rơpŏng xúa kơmăi pê khía pro rơngiâp lĕm ôh tá  kơdĭng on tơhrik, pro mơ’nhê hên on tơhrik ƀă liăn on tơhrik thế chêl rêm khế. Nôkố ai hên khu tê mơdró mơhnhôk mơngế rôe xúa pơ’lêh xúa kơmăi pêi khía pro hngiú rơngiâp kơdĭng on tơhrik, mê cho chiâng pro rĕng hngíu kơdroh kâ on tơhrik.

Má môi, mơtiah Kŏng ti Daikin mơjiâng tơdroăng tê mơdró kơmăi pê khía pro rơngiâp lĕm chêl liăn hdrối tiô khế. Mơngế rôe xúa châ rôe kơmăi pêi khía pro rơngiâp lĕm kơdĭng on tơhrik, kĭ rôe chêl liăn rêm khế ƀă kơxô̆ liăn tro tiô ivá ki ai ƀă châ tơdah mâu tơdroăng rak ngăn, rơnêu ngăn rêm hneăng ƀă hnê troăng kơdĭng on tơhrik.

Jâ Lý Thị Phương Trang, Kăn pơkuâ Kŏng ti tơlo liăn cheăng Daikin tối ăm ‘nâi:

“Daikin ai pơkâ pêi cho troh hơnăm 2025 kô kơdroh 30% trếo mơ’no liăn pakong pro ‘mêi hngêi nhĕng, 2030 mê kơdroh 50% ƀă troh hơnăm 2050 mê vêh a xơrô. Pin thế pêi pro, pêi pro đi đo vâ châ pơkâ mơ’no. Ngin hriăn plĕng vâ pơkâ mơ’no troăng tơleăng pro tơniăn. Pakĭng kơdĭng a kơmăi mê pin hlo nhên tơdroăng pêi pro mơngế rôe xúa xuân kal khât. Tâng pin hlê plĕng a’ngêi tâ mê nếo mê pói tơngah pin kô chiâng vâ kơdĭng”.

Pôa Phương Hoàng Kim, Kăn pơkuâ ‘na tơdroăng kơdĭng on tơhrik ƀă mơnhông mơdêk krá tơniăn ối tung Khu xiâm pơkuâ kơmăi kơmok tê mơdró, Kăn pơkuâ Ƀơrô Khu hnê mơhno kơdĭng on tơhrik tơnêi têa tối rơdêi: Tơniăn bê on tơhrik ƀă mơnhông mơdêk kơvâ on tơhrik krá tơniăn đi đo cho tơdroăng ki tơmâng má môi dêi Chin phuh. Vâ hbrâ mơdât ƀă pơloăng mơnúa ‘na tơniăn mơ’no ăm on tơhrik ƀă tơniăn bê têa châu têa kơxăng, hyôh on gas, on tơhrik tối tơdjuôm kal khât thế mơjiâng troăng pêi, troăng hơlâ tơdâng tơ’mô, luât tŭm rơdêi ƀă chiâng pêi pro vâ mơhnhôk mơ’no liăn cheăng ƀă xúa mâu kŏng ngê̆, kơmăi kơmok kơdĭng on tơhrik.

Tiô tối hdrối, tung 5 hơnăm la ngiâ, tơdroăng kal vâ on tơhrik xuân tâk a kơlo dâng 8,5%/hơnăm. Laga, tiô tơdroăng châ tơƀrê mơnhên dêi Khu xiâm pơkuâ kơmăi kơmok tê mơdró ƀă Grup pơkuâ On tơhrik Việt Nam ‘na pơkâ pêi mơ’no ăm on tơhrik hneăng hơnăm 2020 – 2025, tơdroăng tơniăn mơ’no ăm on tơhrik tung hneăng nôkố kô trâm hên pá puât, pơloăng mơnúa.

Tơtrŏng má môi, tiô tơbleăng tơ’nôm ăm to tro tơdâng tơdroăng mơjiâng pro ƀă kal vâ on tơhrik hneăng hơnăm 2021 – 2025 dêi Grup pơkuâ On tơhrik Việt Nam, kơxô̆ on tơhrik kơdroh kô tâk troh 27,7 rơtal kWh a hơnăm 2025. Xua mê, thăm nếo rêm ngế kal tơdjuôm ivá pêi pro xua vâ ai on tơhrik krá tơniăn. Pôa Phương Hoàng Kim tối nhên:

“Rơtế ƀă tơdroăng tăng mơjiâng pro mâu on tơhrik ki kŭn vâ tơniăn tơxâng tơdroăng kal vâ ‘na on tơhrik ăm mơnhông mơdêk cheăng kâ. Tơdroăng xúa on tơhrik kơdĭng châ tơƀrê kum kal khât tung rak tơniăn bê on tơhrik tơnêi têa. Xúa on tơhrik kơdĭng ƀă châ tơƀrê cho tơmeăm troăng tơleăng ki ai pơxúa kum kơdroh pá puât tung tơdroăng tăng mơjiâng pro, mơ’no ăm mâu on tơhrik kum rak on tơhrik tơnêi têa, rak vế kong prâi ƀă kơdroh trếo ki ‘mêi lo pakong tơdjâk troh hngêi nhĕng.

Pêi pro tơkêa ‘na Môi tuăn Paris ‘na hbrâ ví kong prâi hơ’lêh lâp plâi tơnêi xuân môi tiah a Hneăng hôp kân ‘na Kong prâi hơ’lêh COP26 ‘na pêi pro troăng kơdroh mơ’no trếo ‘mêi lo pakong tơdjâk hngêi nhĕng vêh a xơrô a hơnăm 2050”.

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng