VOV4.Xơ Đăng - Vâ mơdât tơdroăng hrik xo prêi ôh tá tro luât, tung mâu hơnăm hiăng hluâ, kong pơlê Kon Tum hiăng tơkŭm po há yă liăn, ăm phêp hrik prêi a hên mâu têa kroăng, têa plông. Pakĭng mê ki pơxúa châ mơnhên ing tơdroăng ki tơdrăng a hên tíu hrik xo prêi hiăng chiâng ai tơdroăng pro xôi. Xiâm kối chiâng ai tơdroăng kố mê cho tơdroăng pơkuâ hrik xo prêi tro pro pơhôi ing tíu pơkuâ cheăng, thăm nếo kơtôa mâu tơdroăng ki pêi pro xôi, kơtôa tŏng kum tơdroăng hrik xo prêi.

Tíu xo prêi a kroăng Pô Kô, pơla troăng têa hiu tơkâ luâ pơlê Kà Nhảy, cheăm Đăk Nông, tơring Ngọc Hồi châ Vi ƀan cheăm kong pơlê Kon Tum ăm phêp tí tăng xo prêi ing Khế 11/2018 ăm kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Môi tung khu Lĩnh Vũ. Tiô tâng tối ing kuăn pơlê a cheăm mê, ing hâi ăm phêp khu mơdró mê hiăng khên hrik xo prêi, tăng gu pro môi to troăng xŏn 100m drô kroăng Pô Kô ki tơkâ luâ vâ chê 10 rơpŏng kuăn pơlê dế hmâ prôk.

Ngoh Lê Văn Kha tơtrâ tơdroăng cheăng mê drêng tro pôa A Veo ngế pơkuâ prêi krếo thế vâi troh lăm xiăn. Ngoh Kha ăm ‘nâi, tơdroăng mê troh nôkố hâi châ tơleăng mơnhên:

“Á vêh á hlo môi to troăng ti mê á chu, á xo trăng kâng kơnâng peăng tơnêi a la ai pôa A Veo ai krâm mâu ngế troh lăm xiăn a. Tung pơla mê ai péa ngế kăn ƀô̆ hlo vâi xiăn á, á ôh tá toh vâ tối. A pâ thế lăm troh a cheăm, Vi ban cheăm môi tiah vâ kơtôa vâi tơleăng môi tiah pro vâ tro kơ peăng pôa A Veo tâ’’.

Môi troăng achê kroăng Pô Kô Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Lĩnh Vũ hmôu tí tăng gu tơnêi

Ing tơdroăng ki xôi ôh tá tro mơdât nôkố tro drêng tơbleăng yă ai châ ăm phêp hrik xo prêi, Kong ti pêi cheăng tiô rơnó Môi tung khu Lĩnh Vũ pơtối ai mâu tơdroăng cheăng pêi tơdjâk troh tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê, môi tiah: ôh tá pêi tro pơkâ tí tăng hik xo tiô hâi chôu; tung pơla chơ prêi  a rơnó mơdrăng  pro ai to kơtâk kơlung kơlăng, rơnó mêi pro troăng trâp hliâk, tíu ‘na hliâk trâu. Thăm nếo khu mơdró mê ối khên xo tơnêi hmốu ok a troăng cho mơ’no têa vâ hiu dêi troăng kân Hồ Chí Minh vâ tơ’lêi ăm rơxế kơtâu prôk vêh.

Ngoh Lê Văn Tường hngêi gá ối achê troăng chơ prêi ing tíu vâi hrik xo prêi dêi Khu mơdró ta troh lo a troăng kân Hồ Chí Minh, tô tuăn:

“Khu rơxế ki kân, rơxế 4 to chêng kơtâu bê rơheăng hngêi, mê kơdrâi kuăn á koi  xuân tâ xâu. Klêi mê nếo pro ‘mêi hyôh kong prâi. Hngêi a hmôu pơ klĭng péa đi đo ôh tá la lâi kên lôu péa. Peăng ‘na ngiâ ai troăng kân Hồ Chí Minh, hdrối nah ai kế tât, nôkố rơxế mot hrik xo prêi kế tât mê hiăng tơhneăng. Chơ tơnêi, chơ prêi kong hlối mê têa ôh tá châ hiu, chơ hmốu ok kơđu troh rơnó mê têa ôh tá châ hiu tiô troăng têa hbrông têa chiâk tâk pro plé troăng têa chiâng hiu mot tung hngêi a’’.

Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Lĩnh Vũ hmôu tí tăng ok tơnêi kơđu  a troăng cho mơ’no têa dêi troăng kân Hồ Chí Minh vâ tơ’lêi ăm rơxế chơ prếi kơtâu luâ

Tơdrêng ƀă tơdroăng tơdjâk troh tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê, a mâu tíu hrik xo prêi a kong pơlê Kon Tum ối ai hên tơdroăng xôi kân ki ê.

Môi tiah a tíu hrik xo prêi, xo hmốu, a kroăng Đăk Pxi, pơla troăng dêi thôn 7, cheăm Đăk Pxi, tơring Đăk Hà. Tiô hlá mơ-éa phêp hrik xo prêi hmốu kơxô̆ 898, hâi lơ 15/9/2020 dêi Vi ƀan kong pơlê Kon Tum ăm, mê Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó 87 bú chiâng xo prêi ƀă tơdroăng hrik xo tê.

La mâu khu mơdró mê hiăng xúa mâu rơxế hmôu tí tăng chiâ gu pro môi to troăng xŏn châ hrik met klâ troăng têa hiu vâ hrik xo prêi pro pơ’lêh troăng têa hiu. Tơdroăng ki vâ tối, mơhé tíu hrik xo prêi mê bú kơtăn tíu pêi cheăng Vi ƀan cheăm Đăk Pxi dâng lối 1km, la pôa Trần Phước Tuấn, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm tối ôh tá châ ‘nâi ki xôi mê:

‘’Vâ tối a cheăm đi đo hnê mơhno nhŏng o thế lăm ngăn la nôkố hâi teăm châ ‘nâi ki klâi’’.

Peăng Ƀơrô ngăn tơmeăm khoăng ƀă hyôh kong prâi tơring Đăk Hà, pôa Đinh Khánh Hoàng, Ngế phŏ Ƀơrô ăm ‘nâi, a tíu hrik xo prêi a kroăng Đăk Pxi, pơla troăng dêi thôn 7, cheăm Đăk Pxi dêi kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó 87, tíu pêi cheăng châ ’nâi ki pro xôi mê la mơni xua ‘’ôh tá vâ tơmâng pro môi tiah tơná ôh tá ‘nâi’’ ƀă khu mơdró mê Ƀơrô bú hôu khĕn pơxâu ki thế chêh pro hlá mơ-éa tơhrâ tê.

“Pơtih vâi chêh tơ-hrâ ‘na plong tuk, kơmăi hrik tê la tung mê ai drêng ‘nâ vâi ối xúa ăm kơmăi chiâ xo prêi  nếo mê ngin xuân hiăng pro hlá mơ-éa hnê pơchân hên hrôh. ‘Na tơdroăng ki ai ngế pro troăng prôk vâ ăm rơxế kơtâu troh, ngin lăm ngăn xuân hiăng hnê tối ƀă hiăng tối ăm Vi ƀan cheăm ngăn. Troh nôkố xuân hâi hlo pơxâu phâk klâi ôh’’.

Troăng tơdế kroăng Đăk Pxi Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó 87 kơđu vâ ăm rơxế kơtâu lăm xo prêi

Tung pơla mê, klêi séa ngăn hlá mơ-éa Phêp ăm hrik xo prêi ƀă mâu tơdroăng ki hlo a tíu xo prêi, pôa Võ Thanh Hải, Kăn phŏ pơkuâ ngăn tơmeăm khoăng ƀă hyôh kong prâi kong pơlê Kon Tum hiăng tối, mâu tơdroăng ki xôi hlo a tíu xo prêi cho xôi kân tơxâng thế séa ngăn ƀă xo tơvêh hlá mơ-éa ki ăm phêp hrik xo prêi:

“Tung hlá mơ-éa pơkâ pôa ôh tá chiâng hmôu pơ hrik xo prêi, ối ôh tá chiâng djâ kơmăi ki vâ chiâ krui xo prêi tung kơdâm têa, bú hrik xo ‘măn kơpêng plong tuk tê, ing plong tuk mê nếo chiâng hrik ‘măn a plông ki ‘măn prêi. Pro troăng tung kloăng têa pro ăm troăng têa hiu ki mê hiăng xôi, mê cho tơdroăng ki pro xôi, tối tơbleăng ki tơdjâk  troh pro ‘mêi hyôh kong prâi cho pro xôi tung tơdroăng chiâ xo tơmeăm khoăng tung kơdâm tơnêi. Xôi tâi, la ki xôi mê thế xo tơvêh hlá mơ-éa phêp ki ăm hrik xo prêi’’.

Tiô tơdroăng ăm ‘nâi ing Khu xiâm ngăn tơmeăm khoăng ƀă hyôh kong prâi  kong pơlê Kon Tum ăm hlo, tơdroăng xoăng hnoăng cheăng pơkuâ tung rak ngăn xo tơmeăm khoăng tung kơdâm tơnêi a kong pơlê Kon Tum cho hlo nhên khât. Tơdroăng rak ngăn xuân krá. Rêm măng tĭng, rêm khế ƀă pái khế môi hdrôh Vi ban mâu tơring, pơlê kơdrâm xuân thế tối tơbleăng ăm Khu ngăn tơmeăm khoăng ƀă hyôh kong prâi ‘nâi tơdroăng cheăng rak ngăn a cheăm tơring.

Laga ki khât mâu tơdroăng ăm hlo a hên tíu hrik xo prêi a kong pơlê Kon Tum kố, tơdroăng rak ngăn tung tơdroăng chiâ xo tơmeăm khoăng hiăng châ xoăng tiô râ ăm hên tíu pêi cheăng ki dế pro pơhôi, thăm nếo ăm hlo cho vâi mơhnŏng kơtôa, lôi vâi pro oh tá tro ‘na xo prêi.

Khoa Điểm chêh

Gương tơplôu ƀă tơbleăng