Kring vế tơniăn tơdroăng khôp tung pơlê cheăm hdroâng kuăn ngo
Thứ ba, 06:00, 15/10/2024 VOV4 VOV4
XODANG.VOV.VN - Kring vế, rak ngăn tuăn loi tiô tơdroăng khôp ăm mâu hdroâng kuăn ngo cho troăng hơlâ ki ôh tá la lâi pơhlêh dêi Đảng, Tơnêi têa Việt Nam. Sap ing mơ’no Luât loi tĭng, tiô khôp châ xêt khât a hơnăm 2018, hnoăng cheăng pơkuâ ngăn dêi tơnêi têa ‘na tuăn loi tơdroăng khôp, mê luât hiăng châ pơkâ mơ’no tơdrêng vâ ga tơtro ƀă hiâm mơno pói vâ, ki tơxâng păng ‘nâng, tơtro luât dêi khu pơkuâ, dêi mơngế krê ki ai tuăn loi khôp. Ƀă hnoăng pêi “lĕm ‘na châ, krúa ‘na mơhúa”, mâu kuăn pơlê tiô khôp ƀă mâu cheăm, tơring, kong pơlê hiăng rơtế ƀă khu pơkuâ ngăn mơjiâng tơdroăng tơruô̆m tâi tâng pơla hdroâng kuăn ngo, mơnhông pêi cheăng kâ-rêh ối pơlê pơla ƀă kring vế, rak ngăn tơniăn tơdroăng rêh kâ ối a pơlê cheăm.

Pơla hdrối kố nah, Ƀok xối Hoàng Văn Số, pơkuâ xiâm tơring khôp Thanh Hà, cheăm Ia Drăng, tơring Čư̆ Prông, kong pơlê Gia ai hiăng pơtối mơdêk pêi pro hnoăng ki lĕm tro cho tíu ki vâ tơdjêp pơla khu pơkuâ ngăn pơlê pơla ƀă kuăn pơlê kuăn khôp a cheăm kố. Tiô ƀok xối tối, vâ mâu túa cheăng châ pêi pro lĕm tro, hnoăng cheăng ki ai pơxúa, châ tơƀrê, châ lân rơdâ lâp luô mê kal ai hnoăng cheăng pêi tơƀrê.

Xua ti mê, tung mâu roh to khôp a hngêi Pa Xeăng, lơ drêng hnê tơdroăng Pâ Xeăng (yăo lĭ), ƀok xối tơring khôp Thanh Hà đi đo hnê tối tơ’nôm, rơkê tung pơtâ tơdjuôm ƀă vâ pơto pơtih ‘na tuăn loi tĭng, hiâm mơno ‘nâi vâ tơrŭm, tŏng veăng dêi pó tung rêh kâ ối, veăng kring vế, rak ngăn tơdroăng rêh, mơjiâng on veăng, rơpŏng hngêi hơniâp ro, sôk suâ, kro niân. Ki rơhêng vâ tối, tơdroăng ki mơjiâng, păn roăng, rak ngăn, hnê tối kuăn ‘nĕng athế ‘nâi tơdroăng ki ‘ló, ki tro, ki lĕm, tơdjâ tối ăm vâi hdrêng, kuăn cháu rơhêng ‘nâi vâ pêi pro mâu hnoăng cheăng ki lĕm tro ‘na châ, xuân krúa lĕm ‘na mơhúa.

“Ƀă tơring khôp ngin kố, ki má lối tung hnê tối pơxô̆ hiâm mơno dêi rêm ngế kuăn Pâ Xeăng, ngin đi đo hnê tối, pêi pro mâu tơdroăng ki lĕm tro má môi ăm vâi krâ-nhŏng o hlo vâ i prêi pro ƀối, ing tơdroăng rêh kâ ối, xah ôm hêi, pơxôh ti kố ti mê, lơ hnê mơhnôk vâi o, vâi muăn hriâm tâp, mâu tơdroăng mê đi đo châ hnê mơhno, djâ troăng, pơxô̆, mơhnhôk pro ahdrối. Tơdroăng mê, ôh tá xê bố mơhno to a ngâ, a ngiâ tung tơring khôp ngin, mê hmâ a mâu hngêi trung, a pơlê pơla, ulâi ulâ xuân athế mơhnhôk hnê, tơdjâ mơnhông tơdroăng kố tung rêm hnoăng erêh, pêi pro dêi rêm ngế”.

Ƀă troăng hơlâ “hnê ăm kuăn khôp i tơmâng, pro ăm kuăn khôp i hlê plĕng, djâ troăng ăm vâi krâ-nhŏng o pêi pro ƀối, tuâ túa ki lĕm tro ăm kuăn pơlê i loi”, Đảng uỷ, khu kăn hnê ngăn cheăng Măt trâ̆n Tơnêi têa rêm râ ƀă mâu khu pơkuâ cheăng, rêm ngế tung khu cheăng hiăng tơrŭm krá khât ƀă mâu yah, ƀok xối, yao phu, mơngế hnê tơdroăng Pâ Xeăng, mâu krâ pơlê, mơngế ki châ kuăn pơlê loi tơngah tung pơlê pơla vâ tơdjâ pêi pro tiô túa ki châ tơƀrê má môi, môi tiah: tơring khôp ôh tá ai mơngế pro xôi, veăng rak vế krúa lĕm hngêi trăng, plông troăng, tơnêi tíu, rak vế dêi khôi túa, vêa vong hdroâng kuăn ngo, mơjiâng pơlê nếo rế hía rế châ mơnhông tơƀrê ƀă ai hên hnoăng cheăng ki pơxúa, dâi khât.

Ƀă túa pêi pro rêm ngế kuăn khôp Pâ Xeăng châ pơkuâ tơdjâ xêh hnoăng rak vế ngăn, hbrâ mơdât, ƀă pơkâ xêh mâu hnoăng vâ pêi pro. Ing mê, pơtối châ mơdêk hiâm tuăn ƀă ivá cheăng dêi pơlê cheăm hdroâng kuăn ngo ki loi khôp. Mâu ngế ki rơkê kơhnâ djâ troăng hdrốu tung hnoăng cheăng tơ’noăng mơjo pâ tơnêi têa rế hía hlo ai rế ai hên tâ tung pơlê cheăm dêi hdroâng kuăn ngo ki tiô khôp a kong pơlê Gia Lai.

Vâ pơtih, môi tiah rơpŏng pôa Siu Vớt ối a tơring khôp Ia Dreng, tơring Čư̆ Pưh. Pơtối mơdêk hnoăng cheăng dêi mơngế đảng viên, môi ngế kuăn khôp ki mơjo pâ tơnêi têa, mâu rơkong hnê tối dêi Pôa Hồ ‘na tơrŭm pơla kuăn pơlê tiô khôp ƀă ôh tá tiô khôp, koh jŏm kơ Pâ Xeăng, mơjo pâ tơnêi têa, mê pôa hiăng đi đo chúa vế vâ pêi cheăng pleăng dêi hnoăng tơná.

“Á cho krâ pơlê, á kô mơ-eăm hnê tối pơlê pơla pơhlêh mâu tơdroăng ki tá hâi teăm lĕm tro. Tơdroăng ôu drôu pôu, xah ƀai, xah ƀâu kua cho tơdroăng ki athế ví. Hmâ đảng viên xuân ai hnê tối tiah mê. Kơnôm ing ai Đảng mê nếo ai troăng prôk, ai on lơ trik, hngêi pơkeăng, hngêi trung, troăng prôk, nôkố hiăng ai tâi tâng. Tơdroăng ki pin tơpui tối athế ai ta tơdroăng ki mơhno tá pêi pro ki păng ‘nâng, hlo tiah mê ‘nôi, kuăn pơlê nếo loi kơ pin”.

Ki păng ‘nâng, tơdroăng cheăng hnê mơhnôk, kring vế tơniăn ăm tơdroăng loi tĭng-tiô khôp a mâu pơlê cheăm hdroâng kuăn ngo Gia Lai xuân hiăng ăm pin hlo, râ ủy đảng, khu kăn hnê ngăn cheăng Măt trâ̆n ƀă mâu khu râ hiăng pơtối mơdêk hnoăng cheăng, tơdroăng ki pôu râng dêi tơdroăng cheăng tung hnê mơhnhôk kuăn pơlê hiăng kơnôm tơngah mâu yah, mâu ƀok xối, yao phu, mơngế hnê tơdroăng Pâ Xeăng vâ ing mê vâ tơpui tơno, mơhnhôk kuăn pơlê loi khôp xuân tơmâng rak vế, pêi pro hnoăng cheăng ‘na châ, môi tiah ‘na tơdroăng rak vế, pêi pro tiô troăng tơdjâ, troăng pơkâ, troăng hơlâ dêi Đảng, Tơnêi têa, veăng gum ăm tơdroăng ki mơnhông mơdêk rêh ối, pêi cheăng kâ dêi pơlê cheăm.

Mơtiah a kong pơlê Sóc Trăng cho tíu ki ai kơdrâm hdroâng kuăn ngo Khmer rêh kâ ối, klêi kơ’nâi ai Luât loi tĭng-tiô khôp châ xêt khât nah, Khu ngăn ‘na tơdroăng loi khôp dêi Chin phuh hiăng kơhnâ khât tung tơrŭm ƀă mâu khu râ, kơvâ cheăng, kong pơlê, pơlê kong kân ki ai tơdjâk troh tung pêi pro mâu tơdroăng hnê mơhnhôk, hnê tối kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo Khmer rak vế, pêi pro tio troăng hơlâ dêi Đảng, troăng tơdjâ dêi luât tơnêi têa ‘na loi khôp ƀă hên túa cheăng ki phá tơ-ê dêi pó. Hên hngêi chuô Khmer hiăng châ pơtroh ‘măn hên mâu kơxop hlá mơ-éá hnê tối ‘na luât, hlá mơ-eá ki ai pơkâ hnê tối ăm kuăn khôp Phop dêi kuăn pơlê Khmer. A mâu tơring cheăm dêi kong pơlê Sóc Trăng, tíu ki ai kơdrâm kơdrĕng hdroâng kuăn ngo Khmer rêh ối, khu râ uỷ troh a khu hnê ngăn hiăng tŏng gum hnê tối, tơveăng ƀă tơrŭm Khu ngăn ‘na ƀok phop tung tơdroăng tŏng gum pro tơ’lêi hlâu ăm kuăn pơlê lăm to khôp Phop, malối ƀă hdroâng kuăn ngo ki iâ mơngế cho Khmer, ing mê, gum ăm kuăn pơlê hơniâp ro, loi tơngah ƀă pơtối kơhnâ mơ-eăm tung rak vế luât phop, rak vế luât tơnêi têa. Pôa Danh Cụng Long, Ngế cheăng tung Khu ngăn ‘na tơdroăng khôp phop Việt Nam kong pơlê Sóc Trăng tối tiah kố:

“Tơnêi têa xuân tơmâng, tŏng gum ngăn khât ‘na tơdroăng ki mâu ƀok phop pói châ lăm hriâm tơdroăng xeăng a kong têa vâi ê, xuân tŏng gum ăm hlá mơ-éa phep lăm troh a kong têa ê, ƀă pá kĭng mê, Sóc Trăng xuân hiăng ai hngêi trung trung kâp Pali Nam Bộ, cho tíu ki hnê mơhrriâm ăm mâu ngế ki hriâm vâ chiâng ƀok phop. Tơdrêng amê, Tơnêi têa xuân tŏng gum ngăn khât ‘na hnê tối, djâ troăng ăm mâu chuô ki ai khu yah-ƀok phop ki pói vâ tơ’mot khu kơxop hlá mơ-eá hnê ‘na Xeăng Phop, tơmeăm xúa ki kố ki mê. Rêm hơnăm, Đảng, Tơnêi têa ƀă Khu hnê ngăn Túa lĕm tro ƀă Ôm hyô tơkŭm po, mơđah mâu hmân ếo pơtâk dêi hdroâng kuăn ngo. Pakĭng mê, tơnêi têa xuân tŏng gum pơtối rak vế leh mơdĭng ki kân dêi kong pơlê, pơlê kong krâm, cheăm, bêng, pơlê kơtâo, khu ki lâi, ngế ki lâi xuân châ troh a hngêi chuô rơkâu têt, xah hêi hơniâp ro a mâu hngêi chuô mê”.

Dế kố, dế ai lối 100 ngế yah-ƀok phop Nam Tông Khmer a kong pơlê Sóc  Trăng tối krê ƀă kơpong tơbăng kroăng Cửu Long tối tơdjuôm dế châ lăm hriâm a kong têa ê, hriâm ‘na thak sih, tiê̆n sih kơvâ Phật học a mâu kong têa, môi tiah Siam, Kur, Myanmar, Sri Lanka, Ấn Độ bă hên mâu  kong têa ê. Kơnôm ai tơdroăng tŏng gum dêi khu kăn hnê ngăn, tâi tâng mâu hngêi chuô Khmer a kong pơlê Sóc Trăng pơrá châ mơjiâng mâu tíu xiâm hnê chư, hnê tơdroăng cheăng pêi ăm kuăn pơlê. Pakĭng mâu hngêi trung hnê hriâm, 92 hngêi chuô Khmer a Sóc Trăng dế nôkố xuân mơ mônêi po mâu lâm hnê chư, tơpui Khmer.

Tiô Thượng tọa Trần Văn Tha, Kăn phŏ ngăn ‘na tơdrơng khôp Phop kong pơlê Sóc Trăng tối, tơdroăng ki hnê chư Khmer a mâu hngêi chôp Phạt giáo Nam Tông hiăng chiâng tơdroăng ki gum ăm mâu rơxông nếo ‘nâi pơchuât, ‘nâi chêh  chư dêi hdroâng kuăn ngo tơná, veăng gum rak vê chư chêh, túa lĕm tro, tơdroăng loi tĭng, tiô khôp dêi hdroâng kuăn ngo Khmer.

“Hngêi chuô xuân cho môi tíu xiâm ki vâ hnê mơhno, mơjiâng ‘na túa lĕm tro, hnê tối chư chêh, tơdroăng ki rơkê plĕng, hnê tối ăm kuăn mơngế rêh kâ ối, pêi cheăng ‘ló tro, ƀă ối hnê tơdroăng cheăng ăm mâu kuăn khôp phop. Ƀă mâu vâi o hdrêng tung rơnó pơtê hriâm, hngêi chuô ai po lâm hnê ‘na túa lĕm tro, Khmer ăm mâu vâi o ing lâm 1 troh lâm 5. Ƀă mâu hnoăng cheăng dêi khu ki lăm hriâm a hngêi chuô, pakĭng tơdroăng hriâm chư Khmer mê ối athế hriâm chư Pali, hriâm tơdroăng xeăng, hriâm mâu khôi túa, vêa vong dêi hdroâng kuăn ngo”.

Xuân chiâng tối, mâu kong pơlê, pơlê kân kân ki ai kơdrâm hdroâng kuăn ngo hiăng ƀă dế kơdo mơ-eăm rak vế, pê pro túa lĕm tro vâ kring vế tơniăn ăm tuăn loi tĭng, tiô khôp. Mâu khu ngăn ‘na tơdroăng khôp, tơrŭm, tơdâng tơ’mô tung hnoăng cheăng tro tiô tơdroăng “rêh ối lĕm tro tiô luât xeăng, rơtế pêi pro hnoăng cheăng ‘na châ”. Kơnôm tiah mê, tơdroăng loi tĭng, tiô khôp ngăn kố cho khôi túa, vêa vong dêi luât Tơnêi têa, veăng gum rak vế tơniăn tơdroăng cheăng kal kí, rak vế tơniăn tơdroăng rêh kâ ối, pêi cheăng lâp luô pơlê pơla ƀă mơnhông pêi cheăng kâ pơlê pơla tơná.

Tơdroăng ki kring vế tơ’lêi hlâu ăm tơdroăng loi tĭng, tiô khôp ti xê to mơhno tối tơdroăng ki tŏng gum dêi Đảng, Tơnêi têa ƀă hiâm mơno, túa rêh kâ ối dêi kuăn pơlê, ing mê, mơhno tối ‘na kring vế hnoăng cheăng kuăn mơngế, rak vế ngăn mâu tơdroăng ki púi vâ châ loi tĭng, tiô khôp dêi mâu hdroâng kuăn ngo, ing mê, veăng gum kring vế, rak ngăn hnoăng kuăn mơngế, rak vế ngăn mâu tơdroăng ki tơtro khât ‘na tuăn hiâm loi tĭng, tiô khôp dêi kuăn pơlê tung lâp tơnêi têa.

VOV4

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC