VOV4.Xơ Đăng - Klêi kơ’nâi pơreăng COVID-19 châ hbrâ mơdât, cheăng kâ rêh ối pơlê pơla a kơpong Tây Nguyên hiăng hlo mâu tơdroăng ki ‘mâi mơnhông. Tung mê, tơdroăng ki tơ’mot ‘no liăn pêi cheăng hlo tơƀrê khât, nâp liăn a kong pơlê pơrá hlo mơdêk hên, hnoăng cheăng tŏng kum rêh ối pơlê pơla châ rak tơniăn.

Tiô tơbleăng dêi Vi ƀan kong pơlê Gia Lai, tơdroăng cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla kong pơlê 9 khế hơnăm 2022 ai hên tơdroăng ki hiăng tơniăn rơdêi. Tung mê, kơxô̆ khu tê mơdró mơjiâng nếo ƀă tơdroăng châ tơƀrê mơhnhôk mơ’no liăn cheăng, pơrá châ tơƀrê hên. Ki nhên, sap apoăng hơnăm troh nôkố, a kong pơlê Gia Lai ai lối 740 khu tê mơdró châ mơjiâng nếo (tâk 17% tâng pơchông ƀă rơtế hơnăm 2021), ƀă tâi tâng kơxô̆ liăn kĭ lối 7.400 rơtal liăn.

‘Na mơhnhôk mơ’no liăn, Vi ƀan kong pơlê Gia Lai kĭ troăng hơlâ mơ’no liăn cheăng ăm 6 tơdroăng tơkêa bro, ƀă tâi tâng kơxô̆ liăn lối 600 rơtal liăn. 15 tơdroăng tơkêa bro ki ê, tâi tâng kơxô̆ liăn lối 3.400 rơtal liăn hiăng kêi đeăng pro mơ-éa, dế châ kong pơlê séa ngăn. Tiô pôa Nguyễn Hữu Quế - kăn pơkuâ Khu pơkuâ túa cheăng ƀă mơ’no liăn cheăng kong pơlê Gia Lai, vâ tíu mơ’no liăn cheăng tơdrăng, tơdâng tơ’mô tâ, kong pơlê nếo thăm pêi pro rơdêi pơ’lêh pro mơ-éa, tơdrêng amê khŏm xo tơvêh tơdroăng tơkêa bro pêi pro ôh tá tro tơkêa:

‘’Tung 9 khế apoăng hơnăm hiăng pơtê tơdroăng pêi dêi 4 tơdroăng tơkêa bro. Ki ê, mâu tơdroăng tơkêa bro dế pơtối krếo lăm pêi cheăng vâ pêi kêi đeăng pro mơ-éa pơtê lôi mơ’no liăn cheăng. Ƀă 30 tơdroăng tơkêa bro mơhé hrá, laga dế tung tơdroăng ăm phêp dêi Luât mơ’no liăn cheăng mê ngin pơtối séa ngăn, tâng lối hâi khế pơkâ mê kô pơtê mơ’no liăn cheăng. Khu pơkâ túa cheăng ƀă Mơ’no liăn cheăng hiăng pâ rơkong tơpui dêi Vi ƀan kong pơlê tơbleăng pơkâ pơ’lêh Pơkâ 3232 hơnăm 2020, vâ tơ’lêi hlâu tâ tung tơdroăng pêi pro mâu tơdroăng tơkêa bro mơ’no liăn cheăng’’.

Dak Lak trâm mâ mâu khu tŏng kum kong têa ê

Xuân vâ thăm mơhnhôk mơ’no liăn cheăng, nếo achê kố, kong pơlê Gia Lai tơbleăng inâi tơmeăm kơbông krếo mơ’no liăn cheăng hneăng hơnăm 2022 – 2025, ƀă tâi tâng kơxô̆ 35 tơdroăng tơkêa bro pêi pro lối 8.300 rơtal liăn ối tung mâu kơvâ mơjiâng pro hngêi trăng, troăng klông; kơmăi kơmok uâ mơdiê tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng – loăng pơlái kong kế ƀă mơjiâng tơmeăm khoăng mơjiâng pro tơmeăm, tơmeăm ki xúa tung rơpŏng hngêi; pêi chiâk deăng – loăng pơlái kong kế; hnê hriâm, khôi túa lĕm tro, tơ’noăng ivá ƀă ôm hyô.

A Dak Lak, 9 khế hơnăm 2022, kơvâ xo hnoăng mơhá kong pơlê Dak Lak hiăng xo hnoăng mơhá hluâ pơkâ pêi lối 24% tâng pơchông ƀă roh kố hơnăm nah, tơkâ hluâ pơkâ pêi ki nhên. Ki nhên, tung 9 khế hơnăm 2022, Kơ koan xiâm xo hnoăng mơhá kong pơlê Dak Lak hiăng châ xo lối 4.520 rơtal liăn, tâk vâ chê 1.000 rơtal liăn tâng pơchông ƀă roh kố hơnăm nah.

Châ tơƀrê mê cho xua klêi kơ’nâi pơreăng COVID-19 châ mơdât, mâu khu tê mơdró mot tơniăn pêi cheăng pêt mơjiâng tơmeăm tê mơdró chiâng pro pêi lo liăn tâk hên. Kơlo tơtêk ối a mâu khu tê mơdró tơmeăm ki pêi lo liăn môi tiah: Ƀiê̆r – têa ngeăm, têa ôu, on tơhrik kơtâu ƀă khía, ƀă mâ hâi, tê ngi kong têa ê tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, pêi lo liăn krê ƀă hía hé.

Pôa Bùi Văn Chuẩn – Kơ koan xiâm xo hnoăng mơhá kong pơlê Dak Lak tối ăm ‘nâi, pơkâ xo hnoăng liăn ngân tơnêi têa hơnăm kố cho 4.700 rơtal liăn hiăng châ tiô pơkâ. Pơkâ xiâm nếo pơkâ mơ’no cho 3 khế ki u ối nếo cho tơkâ hluâ 700 rơtal liăn.

“Ngin pơtối thăm pêi pro mâu troăng tŏng kum khu tê mơdró pêi pro mâu troăng hơlâ kơdroh, pơkâ hâi khế, kum mâu khu tê mơdró pơtối rak tơniăn vâ tơtêk ai ivá nâp hnoăng mơhá. Má péa, pơtối pêi pro pơkuâ xo hnoăng mơhá điê̆n tưh. Pakĭng mê, ngin xuân kô pơtối pêi pro mâu kơxô̆ liăn ki nếo, pêi pro mâu troăng xo hnoăng mơhá, hbrâ mơdât tơdroăng ôh tá châ xo, vê hdró kơpong mâu khu xo hnoăng liăn tơ’lêi ôh tá tơniăn vâ teăm tơdrêng tơleăng.

Ƀă mơ’nui lui, ngin xuân rak tơdroăng pêi cheăng mâu Khu hnê mơhno hbrâ mơdât ôh tá châ xo hnoăng mơhá dêi mâu kong pơlê, mâu tơring, pơlê kong krâm, pơlê kong kơdrâm vâ tơniăn xo hnoăng mơhá tŭm tiô pơkâ Tơnêi têa ƀă kong pơlê pơcháu’’.

Gia Lai krếo thế mơ’no liăn cheăng kơpong chôu ‘măn loăng pơlái kong kế kơpong tơnêi tơbăng kân rơdâ Kon Hà Nừng

Pakĭng thăm pêi pro rơdêi mơjiâng tơmeăm khoăng – tê mơdró, mơnhông mơdêk cheăng kâ, mâu kong pơlê tung kơpong Tây Nguyên xuân tơmâng troh tơdroăng tŏng kum rêh ối pơlê pơla. Nếo achê kố, Vi ƀan kong pơlê Dak Lak hiăng tơkŭm po hneăng hôp trâm mâ mâu khu tŏng kum kong têa ê.

Xông tơpui a hneăng hôp, pôa Võ Văn Cảnh, Kăn phŏ hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Dak Lak mơnhên, kong pơlê đi đo hbrâ pro tơ’lêi hlâu má môi vâ mâu khu tơrŭm cheăng, ngế tŏng kum kong têa ê tơrŭm, tŏng kum kong pơlê tung la ngiâ.

‘’Vi ƀan kong pơlê xuân môi tiah mâu khu cheăng, kơvâ cheăng dêi kong pơlê Dak Lak kô hnê mơhno mâu khu pơkuâ tơdroăng tơkêa bro tơrŭm krá tơniăn tâ ƀă mâu khu tơrŭm cheăng, thăm pêi pro rơdêi pơ’lêh pro mơ-éa vâ mâu tơdroăng pêi, tơdroăng tơkêa bro châ pêi pro rĕng tâ, châ tơƀrê tâ ƀă pơxúa tâ.

Xua mê, á pói vâ mâu khu tơrŭm cheăng hiăng ƀă dế tơrŭm ƀă Dak Lak ngăn kong pơlê cho môi khu tơrŭm tá hiâm mơno ƀă loi tơngah, thăm pêi pro tâ mê nếo mâu tơdroăng pêi, tơdroăng tơkêa bro, kum hên tung tơdroăng mơnhông mơdêk mâu tơdroăng cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla dêi kong pơlê’’.

Tiô tơbleăng, 2 hơnăm hiăng hluâ, kong pơlê hiăng mơhnhôk châ lối 6,5 rơtuh dollars tiô tơdroăng thăm tơrŭm cheăng ƀă mơhnhôk tŏng kum pa kong Chin phuh. Tung mê, riân troh khế 8 hơnăm kố, Vi ƀan kong pơlê hiăng kĭ tơdah 51 kơxô̆ liăn tŏng kum ƀă kơbông krếo tâi tâng châ vâ chê 3,7 rơtal dollars. Nôkố u ối 7 kơxô̆ liăn tŏng kum ƀă tâi tâng kơxô̆ liăn kơnâ tơkêa vâ chê 2,9 rơtuh dollars hiăng ai tơbleăng tŏng kum.

Mâu pơlê tŏng kum ki hên tơkŭm a mâu cheăm kơpong hơngế hơngo, kơpong pá puât ối tung mâu tơring ai kơxô̆ rơpŏng kơtiê hên má môi kong pơlê môi tiah Lăk, Krông Bông, MDrak, Ƀuôn Đôn, Ea Súp. Kơvâ tŏng kum ki hên cho kơvâ khăm pơlât, hnê hriâm, loăng pơlái kong kế ƀă kong prâi, mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla ƀă tơleăng mâu tơdroăng pơlê pơla.

VOV Tây Nguyên/Tơplôu: A Sa Ly