Klêi kơ’nâi ‘mot tơkŭm ƀă Dak Nông prế Bình Thuận, kong pơlê Lâm Đồng nếo mơjiâng tơnêi tơníu mơnhông tơkŭm kong ngo – hbêa ngo – tơbăng kĭng têa kơxĭ, ƀă ƀăng tơnêi lối 24.000 km2, kân má môi tơnêi têa. Tơnêi tơníu kố tơkŭm hên mâu nhâ loăng, kroăng têa, têa kơxĭ, nhâ loăng, kong kế, ƀă ki ai hlâu ki kân rơdâ ‘na tơnêi tơníu, kong kế sinh hok, on tơhrik vêh pro, cheăng kâ tung kong, cheăng kâ a têa kơxĭ ƀă pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok chal nếo.

Tung tơdroăng pơkâ mơnhông nếo, Kong ngo Di Linh rak tíu ối xiâm tung la ngiâ, tơkâ xŏn sap ing văng Bảo Lộc troh chêng văng Prenn, tơkoh ƀă mâu kơpong pro ivá dêi kong pơlê. Pôa Bùi Hoàng Phương, Phŏ ngế xiâm ngăn Khoa hok ƀă Kong ngê̆, tối tiah kố, troăng tơmiât mơjiâng nếo hiăng pơkâ ăm Kong ngo Di Linh chiâng tíu ki mơnhông nếo, kơpong ki tơdjêp:

“Kong ngo Di Linh ối a tíu tung tơdroăng la ngiâ tơrŭm pơla Kơpong Tây Nguyên ƀă Duyên hải Nam Trung Ƀô̆ bu kơtăn ing pơlê kong kân Hồ Chí Minh dâng 200km tơkoh tơ’lêi ing troăng kân xŏn tơdrăng Dầu Giây - Liên Khương rơtế ƀă 2 tơraih tơƀai, cho tơraih tơƀai Liên Khương la ngiâ cho tơraih tơƀai Phan Thiết pro ăm Di Linh chiâng tơ’lêi hlâu châ xúa tíu xiâm cheăng kâ kân tung tơnêi têa. Tơdrêng ƀă ƀăn kĭn dâng to lâi chôu kơneăng ing Di Linh pin hiăng troh a mâu pơlê kong xiâm ƀă mâu kơphô̆ ki kân dêi châu Á”.

A tíu ki xŏn dâng 1.000 met tâng vâ pơchông ƀă ngâ têa kơxĭ, Kong ngo Di Linh ai hyôh kong prâi tơniăn lĕm plâ hơnăm ƀă ki tôu hngíu dâng 22,2 đô̆ C, rôh kong mê hên, tơnêi bazan hơpok lĕm. Tíu kố ai mâu ngo chiâk deăng kơphế, chế, loăng yâu, loăng plâi kâ ƀă ki kơnía tung môi ƀăng tơnêi ôh tá la lâi mơnhông kơnôm ing pêi chiâk rơkê, pêi chiâk tơrŭm, hưh cơ. Rơtế ƀă um kơchuâ ngo ngối krip kơdrŏm ƀă lĕm, Kong ngo Di Linh hdrối nah cho tíu xiâm tơnêi tơníu tung tơdroăng mơjiâng kong pơlê Đồng Nai Thượng ƀă kong pơlê Lâm Đồng. Pôa Nguyễn  Anh Dũng, Phŏ vŭ trưởng Vŭ Yăo yuk Đăi hok, Khu xiâm ngăn Hnê hriâm ƀă hnê mơjiâng tuăn ngoâ rơkê tối tiah kố, tâng châ pơkâ pro troăng prôk tơtro, tíu kố kô chiâng tơnêi tơníu ki mơnúa pêi túa hnê hriâm tro ƀă pơhlêh nếo tơmiât pêi rơkê:

“Di Linh ối ai hên tơnêi tơníu mơnhông la tá hâi tro pơtê xua mâu túa pêi ki ton xua kố chp ivá tro vâ mơnhông tung la ngiâ. Ƀă kơvâ hnê hriâm hnê cheăng pêi xuân kal athế ai tơdroăng ki mơnhông tơƀrê, tung mê Tơnêi têa cho ngế ki kal, khu mơdró kâ mê kô ôh tá môi túa cho pêi ‘na mơdró kâ ki ‘no tơdrêng ivá tuăn ngoâ rơkê ƀă pơhlêh nếo tơmiât pêi rơkê”.

Hơnăm 2025, túa pơkâ cheăng kâ dêi kong pơlê Lâm Đồng châ lối 300.000 rơtal liăn. Troăng hơlâ cheăng kâ pơhlêh tơƀrê, rế hía rế kơdroh pêi chiâk deăng môi túa, thăm mơnhông rĕng pêi cheăng xúa kơmăi kơmok – mơjiâng ƀă tê mơdró. Laga, vâ pêi châ tơƀrê mơnhông péa kơxô̆ tung hơnăm 2026, kong pơlê Lâm Đồng mơnhên athế pơhlêh rơdêi ngi túa thăm mơnhông ngăn tung khoa hok kong ngê̆, pơhlêh nếo tơmiât pêi rơkê, cheăng kâ tơniăn lĕm ƀă cheăng kâ kơxô̆.

Sap ing kế tơmeăm ki ai xêh hên hĭn, ƀă ki hên hĭn ‘na túa lĕm tro ƀă tơdroăng ki rơhêng vâ pơhlêh nếo, Kong ngo Di Linh dế châ kong pơlê Lâm Đồng pơkâ pro tíu tơniăn vâ mơjiâng troăng ki xŏn ‘ngêi nếo. Pôa Hồ Văn Mười, Ngế cheăng tung xiâm Đảng, Kăn hnê ngăn Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê Lâm Đồng tối ‘na kơlo ki hbrâ rơnáu rơtế prôk dêi kong pơlê vâ mơjiâng Kong ngo Di Linh chiâng tơnêi tơníu tơkŭm mâu ki kơnía git ‘na pêi chiâk deăng, kong kế, on tơhrik ƀă khoa hok kong ngê̆ tung mơjiâng pro tâi tâng dêi kong pơlê:

“Vâ pro tơ’lêi hlâu má môi ăm mâu khu mơdró kâ troh a Kong ngo Di Linh athế ai túa pơkâ tâi tâng kong pơlê Lâm Đồng rơkê, tơtro. Ai tiah mê ‘nôi khu mơdró kâ nếo troh. Kăn pơkuâ kong pơlê Lâm Đồng đi đo mơeăm tâi ivá ƀă ngăn khu mơdró kâ cho ngế ki kal pơkâ vâ mơjiâng pro. Ngin xo mơjiâng pro vâ pro tơniăn hlối xo ki tơniăn mê vâ mơjiâng pro”.

Vâ mơjiâng tung hneăng ki nếo, kong pơlê Lâm Đồng mơ’no tơdroăng pơkâ pêi mơjiâng pro Kong ngo Di Linh chiâng tíu pêi cheăng hriăn ngăn, ứng dụng ƀă tơdjâk kơmăi kơmok tung kơvâ pêi chiâk pêi deăng xúa kơmăi kơmok chal nếo, kong ngê̆ sinh hok, uâ mơdiê tơmeăm ƀă on tơhrik vêh pro. Mơnhông cheăng kâ hlối rế rak vế kong prâi tơnêi tơníu, rak vế tơniăn sinh hok ƀă tơdâng tơ’mô. Ing ki pơxúa ki chiâng xêh ƀă ki ai hên ‘na túa lĕm tro, kơpong tơnêi kố dế châ tơngah mơnhông tơƀrê, chiâng tíu ki mơnhông ăm túa mơjiâng cheăng kâ ing tuăn ngoâ rơkê, pơhlêh nếo tơmiât pêi rơkê.