Tơviah Mơdĭng Kareh- Katal dêi mơngế Chăm
Thứ bảy, 05:00, 04/04/2026 Tơplôu: Gương/Đoàn Sỹ/VOV Thành phố Hồ Chí Minh Tơplôu: Gương/Đoàn Sỹ/VOV Thành phố Hồ Chí Minh
VOV.Xơ Đăng - Tĭng Kareh-Katal cho môi tung mâu túa ki mơdĭng plâ rơxông rêh dêi kuăn mơngế, xuân ối châ hdrông mơngế Chăm ki tiô tơdroăng khôp Islam Bà Ni a kong pơlê Khánh Hoà ƀă Lâm Đồng rak vế. Túa mơdĭng ki kố, ôh tá xê to tối pơtâng troh ăm mơhúa jâ nôa tung hdrông hdrê hiăng ai thăm môi ngế ki hiăng xông kân hdrah, tơdrêng amê, xuân hiăng chiâng môi ngế ki loi tĭng tiô khôp Islam.

Sap nah ta troh nokố, rêm hơnăm, kuăn pơlê kuăn ngo Chăm tiô khôp Islam Bà Ni tơkŭm po mơdĭng Kareh- Katal , tơkéa vâ tối mơdĭng xông kân lơ ối ai inâi tối tơ-ê cho mơdĭng mot khôp ăm kuăn kơdrâi ƀă kuăn kơnốu ki pơxiâm troh 15 hơnăm. Kố cho môi tung mâu tơdroăng pro mơdĭng ki kal tung tơdroăng rêh ối dêi mơngế Chăm tiô khôp Islam Bà Ni.

Mơdĭng Kareh - Katal hmâ pro tung 3 hâi. Hâi má môi, rêm ngế tung rơpŏng hngêi hbrâ ếo xâp, pro hơkôp. Hâi má 2, vâi hbrâ tơmeăm môi tiah priât: tơxông kơ-óu pơtôu, kơƀăn ít, kơƀăn xala... Ƀă mơdĭng xối po a hâi má 3.

Rôh kố, kăn rơpŏng hngêi kô krếo tâi tâng vâi krâ nhŏng o tung pơlê troh veăng mơdĭng vâ hlo nhên chôu phut kuăn kơnốu, kuăn kơdrâi rơpŏng ki mê châ xeăng mơnhên cho ngế hiăng xông kân phô̆m droh rơtăm. La tiô kơdroăng rêh ối cheăng kâ dêi rơrêm rơpŏng vâ tơkŭm po mơdĭng kân lơ kŭn. Hmâ hlo rơpŏng hngêi thế hbrâ vâ ăm rêm ngế môi ngê môi pŭm priât, môi kơđiah alâi ki hiăng kơ-óu pơtôu ƀă môi to i hmong vâ xối ăm xeăng.

Tiô môi ngế ƀok ối a thôn Bình Thắng, cheăm Bắc Bình, kong pơlê Lâm Đồng, drối vâ pro mơdĭng khât, thế pro mơdrŏng Mbang Aluah tơkéa vâ tối mơdĭng hlối tôu Pô Nabi - ngế xeăng ki ‘nâi hâi kố rơpŏng hngêi ai pro mơdĭng ăm kuăn ‘nĕng phô̆m xông kân ăm kuăn ‘nĕng kuăn cháu.

A rôh mâ hâi hiăng vâ klêh, mâu droh rơtăm tơkŭm dêi rơpó a môi tíu vâ pro modĭng. Kơnốu kô xua môi ngế ƀok ki vâi tối dêi “Imem” hnê thế ối ‘nân tung hơkôp. Kơdrâi kô châ jâ “Amuk Buh”  hnê thế ối ‘nân tung môi tiu pro hơpăm kê. Troh kơxo hâi kơ’nâi, drêng mâ hâi hiăng lo, mâu ngế râng ko cho nôu hơđâng pâ hơđâng mâu droh rơtăm phô̆m xông kâ mê hnê ăm vâi lâ têa krông hum ko. Kố cho tơdroăng pro ki kal tung tơdroăng mơdĭng phô̆m xông droh rơtăm.

Mơngế Chăm hmâ loi dêi, têa krông kô xếo tah tâi mâu tuih xok, xếo tah tâi tŭm tơdroăng xôi ƀă pro ăm châ lĕm krúa tung hiâm mơno kuăn mơngế. Troh a têa krông cho chôu pâ xiâm rêi têa, tơbleăng tơnêi xeăng tung pơla hơnăm phô̆m xông kân dêi môi rơxông mơngế.

Klêi jíu ko a têa krông, mâu droh rơtăm ki phô̆m xông kân mê tơrêm ngế kô châ djâ troh a tíu xiâm ki pro mơdĭng. Akố mâu kăn rơpŏng hngêi ki pro mơdĭng pơxá inâi ăm mâu ngế phô̆m xông kân kố. Inâi ki mê châ pơxá xo ing inâi dêi mâu xeăng ki râng ko mê cho inâi ngế ki mê kô châ xúa ta troh ga hlâ ah, ối achê bă mâu ki hiăng hlâ. Pơtối mê, cho pro mơdĭng “Pôe xâk ko” ƀă mâu kơnốu. Hdrối nah, tơdroăng pro mê châ pro tro ƀă pơxá inâi dêi gá. Nôkố, tơdroăng mê bú ối pro to tung mâu droh rơtăm.

Ƀă mâu kơdrâi kô cho hâi pro mơdĭng pôe xâk ki a ngiâ vâ pôi tá tơvâ. Tơhrâ pro ôh tá pro mâu tơdroăng ki ôh tá tro ƀă luât khôp.

Tung pơla po mơdĭng khât, môi ngế pin ko kuăn kơnốu dâng 8 khế troh 1 hơnăm cho kuăn cháu tung rơpŏng hngêi lơ tung tung hdrê tơkŭm po mơdĭng ƀă krếo gá cho anek Poa La Dhi mot pro mơdĭng.

Tối nhên ‘na tơdroăng pro ti mê, Imem Kết ối a thôn Bình Thắng, cheăm Bắc Bình, kong pơlê Lâm Đồng ăm ‘nâi: xua ngế ki lâi xuân ối tung klêa nôu klêi mê nếo kot mâ. Xua mê, tung hơkôp ki khât, ki hdrối thế pro mơdĭng ăm ngế kŭn mê ‘nôi, klêi mê nếo troh kuăn dêi ngế kăn rơpŏng hngêi:

“Khŏm athế ai ngế hdrêng mê, xua túa tơlá dêi jâ pôa ngin sap nah hiăng ai ti mê. Ngế hdrêng kố thế cho kuăn kơnốu, ôh tá chiâng kuăn kơdrâi, dâng 7-8 khế. Thế ăm xâp ếo bố bối tro tiô pơkâ dêi tơdroăng khôp. Hmâ hlo vâi tăng vâi hdrêng kơnốu tung hdrông hdrê, tâng lơ ôh tá ai ‘nâng mê nếo tăng vâi hdrêng kuăn cháu pa gong hdrông hdrê”.

Mơhé xuân ối pro tro tiô túa tơlá ton nah tung pro mơdĭng Kareh - Katal, la tâng vâ pơchông bă hdrối nah mê ai ki rơkê tâ, malối cho ‘na pro iâ hâi, iâ chôu tung pơla pro mơdĭng.

Pôa  Lư Văn Xuống, môi ngế hiăng krâ ối a cheăm Bắc Bình, kong pơlê Lâm Đồng, ăm ‘nâi:

“Hdrối nah, mâu ngế veăng pro mơdĭng Kareh - Katal mê thế kơxế tŏng rup ká mot tung kong ko hdría vâ hbrâ pro mơdĭng. Ƀă nôkố drêng mơgêi mơdĭng mê mau ngế ki mê xuân pơtối ối ‘nôi vâ veăng kum ăm ngế kăn rơpŏng hngêi sap 7-10 hâi. Sap pơxiâm ta troh drêng hiăng klêi mơdĭng xuân ton vâ châ tơdế khế, la nôkố vâi pro bú tung 3 hâi tê, hiăng plĕng rơkê tâ.

Mơgêi hâi mơdĭng, mâu ngế veăng mơdĭng kô veăng kâ hmê. Mâu vâi hdroh, rơtăm a rôh mơdĭng phŏm xông droh rơtăm mê kô châ kuăn pơlê, nhŏng o hdrông hdrê ăm tơmeăm hâk kơ gá. Tiah mê, riân sap nôkố, mâu vâi droh rơtăm mê hiăng chiâng mơngế kuăn khôp Islam Bà Ni ƀă chiâng mơngế tung hdrông hdrê.

Tơplôu: Gương/Đoàn Sỹ/VOV Thành phố Hồ Chí Minh

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC