Kố châ ngăn cho hvêa chêng prôk ki kal vâ Lâm Đồng châ mơdêk pơhlêh, mơnhông ó rơdêi ƀă krá tơniăn tung tơdroăng ki rak tơniăn tung chal ki mơnhông dêi tơnêi dêi tơnêi.
Tiô tơbleăng, kong pơlê Lâm Đồng nôkố ai 2.938 tơdroăng tơkêa bro mơ’no liăn cheăng ối xêt khât, tâi tâng kơxô̆ liăn kĭ lối 2,1 rơtuh rơtal liăn. Klêi kơ’nâi séa ngăn, ai 359 tơdroăng tơkêa trâm pá, tơvâ tơvân ƀă tâi tâng kơxô̆ liăn lối 245.000 rơtal liăn. Laga, troh nôkố nếo tah lôi 22 tơdroăng tơkêa bro tung tâi tâng kơxô̆ 359 tơdroăng tơkêa bro. Mâu tơdroăng ki trâm pá ki hên tơkŭm a hdi pơkâ pêi mơjiâng pro tơmeăm khoăng - cheăng rak ngăn kong - tơmeăm khoăng tung kơdâm tơnêi; pro hlá mơ-éa pơhlêh xúa tơnêi kong; hrá tăng tơnêi; tâi tơdroăng mơ’no liăn cheăng xua hâi khế pro mơ-éa ton; chĕn hnoăng ‘na liăn ngân.
Pôa Phạm Dũng, Kăn hnê ngăn Hô̆i đong pơkuâ Kŏng ti Mơ’no liăn cheăng pro On tơhrik Cam Ly, tối ăm ‘nâi khu tê mơdró dế mơ’no liăn 10 tơdroăng tơkêa bro a Lâm Đồng. Pakĭng pá puât tơdjuôm, khu tê mơdró ối trâm pá pro mơ-éa drêng pơhlêh xing xoăng, hnoăng vâ pro hô sơ.
‘’Xua troăng hơlâ nếo pơla kố nah xing xoăng hnoăng cheăng vêh a bêng, mơhé nhŏng o râ bêng xuân veăng môi tuăn, pêi pro laga xua nếo xua mê pêi pro hrá, hluâ to lâi khế laga ôh tá pro. Troh drêng hbrâ vâ pro, hbrâ kĭ mê 31/1 pơla kố nah pơtối pơhlêh hnoăng pơkuâ pêi cheăng xua mê pơtối trâm pá nếo’’.
Nhên khât ăm hlo, hên tơdroăng tơkêa bro hía ki hên cho hâi khế bu vâ pêi kêi đeăng tâi tâng mâu troăng pơhlêh, tơ’nôm hô sơ xua pơhlêh pơkâ lơ hnoăng. Drêng pro mơ-éa hiăng vâ pêi kêi đeăng mê pơkâ pơtối pơhlêh, hô sơ thế pro pơxiâm sap apoăng, pro tơdroăng mơ’no liăn tro ‘’kâ xăn’’ a hlá mơ-éa.
Pôa Hồ Văn Mười, Kăn cheăng tung Tíu xiâm Đảng, Kăn hnê ngăn Vi ƀan Kuăn pơlê kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ‘nâi, kong pơlê hiăng mơjiâng 6 tôh pêi cheăng xua 6 Phŏ Kăn Hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê pro tôh trương, tơdrêng séa ngăn, mơnhên rêm tơdroăng tơkêa bro. Kong pơlê dế chôa ‘lâng kơnó ƀă tah lôi pá puât ăm rêm khu tơdroăng tơkêa bro.
‘’Nôkố hiăng chiâng tơniăn, hiăng hlo nhên, tơdroăng cho la ngiâ cho thế tơkŭm tah lôi. Mâu tơdroăng pá puât, tơvâ tơvân kố mơhé ôh tá tơdjâk pakong lơ tơngôu, mơni hiăng rêh a 5 hơnăm lơ 10 hơnăm, thăm nếo 15 hơnăm, laga pin kô prôk chôa ‘lâng, tơ’lêi pêi hdrối pá pêi kơ’nâi, ki lâi kal pêi hdrối mê thế pêi hdrối, tá hâi kal xuân thế pêi laga pêi kơ’nâi. Mâu khu cheăng, kơvâ cheăng, pơlê pro ti lâi ti tăng châ rơkong tơpui lĕm tro má môi, ‘nâng ‘nâi má môi ƀă châ tơƀrê má môi, ti tăng troăng tah lôi pá puât ăm mâu khu tê mơdró tung pơla rĕng má môi’’.
Kong pơlê Lâm Đồng mơnhên tơdroăng vâ châ tơtêk hơnăm kố sap ing 10 troh 15%, tơdroăng pro hlâu lĕm 359 tơdroăng tơkêa bro ƀă lối 245.000 rơtal liăn mơ’no cheăng dế trâm pá châ mơnhên cho hnoăng cheăng ki thâ. Pôa Y Thanh Hà Niê Kdăm, Kăn cheăng tung Tíu xiâm Đảng, Kăn pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng, Kăn pơkuâ kăn teăng mâ Kuô̆k hô̆i kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ‘nâi, ƀai toăn ôh tá xê to pro rêm hô sơ krê mê thế pro klêi tâi tâng hdrối kơ’nâi, kơdroh hâi khế pro mơ-éa, rak tơniăn ƀă môi tuăn sap apoăng troh tá tui lui ‘na hnoăng pơkuâ - vâ tơmeăm ki mơnhông chiâng tơtêk têi păng ‘nâng.
“Rơtế ƀă tah lôi pro mơ-éa, kong pơlê ôh tá pơhlêh troăng tơmiât pêi tơdroăng tơkêa bro thế pro tro luât, tro tiô tơkêa, tơniăn châ tơƀrê xúa tơnêi, châ tơƀrê mơ’no liăn cheăng ƀă tơtro ki pơxúa Tơnêi têa, khu tê mơdró ƀă kuăn pơlê. Kong pơlê phiu ro tơnêi têa mơ’no liăn kơtăng pêi khât, tơdrêng amê khŏm tơleăng mâu tơdroăng pêi cheăng ki pro hrá tiô pơkâ, hrá pêi pro, ton xŏn, mơ’nhê tê kơtê ‘na kơxô̆ liăn pro tơmeăm’’.
Pơla kố nah, pôa Nguyễn Hòa Bình, Phŏ Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa xuân hiăng ai roh pêi cheăng ƀă kong pơlê Lâm Đồng vâ tah lôi pá puât, tơvâ tơvâ mâu tơdroăng tơkêa bro a kong pơlê. A roh pêi cheăng, Lâm Đồng pâ thế Tơnêi têa séa ngăn, tơpui tơno tah lôi tơvâ tơvân 27 tơdroăng tơkêa bro ki xiâm. Ki hên tơdroăng tơkêa bro châ môi tuăn ing hên hneăng hdrối, nôkố trâm pơhlêh troăng hơlâ ‘na tơnêi, há yă, pơhlêh pơkâ pêi ƀă ối tung khu thế tơleăng tiô mơgêi dêi khu séa ngăn, troăng po pêi cheăng pơtó tiô mâu pơkâ nếo dêi Kuô̆k hô̆i.
Hnê mơhno a roh pêi cheăng, pôa Nguyễn Hòa Bình, Phŏ Ngế pro hnê hnê mơhno má môi Chin phuh tối rơdêi, mâu tơdroăng tơkêa bro hrá djâ xúa dế pro mơ’nhê tê kơtê kân, pro kơdroh kơxô̆ liăn dêi khu tê mơdró ƀă kong pơlê. Pôa pơkâ kong pơlê tơleăng tâi tíu mâu tơdroăng tơkêa bro ối tung hnoăng pơkuâ pêi cheăng; ƀă mâu tơdroăng tơkêa bro ối trâm pá, thế tơbleăng tŭm ƀă Khu hnê mơhno vâ séa ngăn, tơleăng tiô pơkâ. Tối rơdêi tơdroăng pơkâ tah lôi, pôa Nguyễn Hòa Bình, Phŏ Ngế pro xiâm hnê mơhno má môi Chin phuh tối nhên:
‘’Tâi tâng mâu tơdroăng tơkêa bro mâu kăn tơbleăng ki hên tơleăng tiô pơkâ 170 ƀă 265 dêi Kuô̆k hô̆i, laga thế tŭm péa tơdroăng pơkâ. Má môi, hiăng châ khu cheăn, séa ngăn ƀă ai mơgêi nhên pro xôi lơ ôh; tâng ai pro xôi mê thế tơleăng mâu kăn ƀô̆. Má péa, tơdroăng tơkêa bro thế ai tung inâi xua Chin phuh pro tiô pơkâ dêi Khu xiâm kal kí ƀă Kuô̆k hô̆i. Vâ mot tung inâi mê thế tơbleăng troh a kơmăi tĭnh 751, ‘noăng chư chêh thế tŭm, môi tuăn sap apoăng troh tá tui lui’’.
Tung tơdroăng rơtế kong pơlê, hnê mơhno dêi Chin phuh a roh pêi cheăng ƀă kong pơlê Lâm Đồng môi xôh nếo mơnhên khŏm tah lôi pá puât mâu tíu cheăng pơkâ pêi, pro hlâu kơxô̆ liăn laga xuân tơniăn tiô pơkâ nhuô̆m luât, ôh tá pro tơdroăng ki xôi chiâng lĕm, ôh tá ăm châ lo pá kong tơmeăm Tơnêi têa. Mê xuân cho troăng prôk ki nhên, pêi pro pơhlêh troăng hơlâ pơhlêh rơdêi, mơjiâng tíu mơ’no liăn tơdrăng, tơniăn – vâ Lâm Đồng loi tơngah mơnhông châ tơƀrê, mơnhông rĕng ƀă krá tơniăn tung chal mơnhông xông xêh dêi tơnêi têa.
Viết bình luận