Klêi kơ’nâi môi pơla pơtê chía ton, mâu tơdroăng tơkêa bro ‘na trếo tik nik Ninh Thuận 1 ƀă 2 dế vêh po pêi cheăng a kơpong peăng hdroh kong pơlê Khánh Hòa. Tơdroăng tăng ƀăng tơnêi hiăng châ tơƀrê, kơpong vêh xĕn kuăn pơlê dế châ mơ’no liăn pro, kuăn pơlê hiăng môi tuăn, hbrâ pơcháu tơnêi.

Laga, klêi kơ’nâi lối 15 hơnăm, 2 tơdroăng tơkêa bro tro pơtê, hên hnoăng ki pơxúa dêi kuăn pơlê tung kơpong tro tơdjâk. Tơnêi tơníu tro ‘’tot pơtê’’, kuăn pơlê ôh tá chiâng vâ mơ’no liăn cheăng ton xŏn. Troăng hơlâ chêl thiê̆n tá hâi tiô teăm ki kơnâ pêt mơjiâng tơmeăm nếo. Pôa Tu Thanh Hường, a cheăm Phước Dinh tối ăm ‘nâi, kuăn pơlê hiăng pơhlêh ing tơnêi prêi păn xi xŏng, păn kơpáu hương djâ pêi lo hên châ liăn ngân. Drêng xo tơvêh tơnêi pêi pro tơdroăng tơkêa bro, pơkal hriăn plĕng tăng cheăng pêi pơkâ râ ƀă kuăn pơlê:

“Hngêi á tro tơvêh dâng 2 hectar, dế păn kơpáu hương ƀă păn xi xŏng. Ki kơnâ păn kơpáu hương, xi xŏng cho kơnâ. Mâu kuăn pơlê nhương tơnêi ăm tơdroăng tơkêa bro, thế lo pakong rôe tơnêi ƀă yă tâk troh 15 rơtal liăn rêm hectar’’.

Ôh tá xê to tơdroăng tăng cheăng pêi, tơdroăng hngêi trăng troăng klông xuân cho tơdroăng ki tơmâng kân dêi kuăn pơlê kơpong tơdroăng tơkêa bro. A kơpong kuăn pơlê rêh ối Vĩnh Trường, kơpong ki xiâm dêi tơdroăng tơkêa bro a cheăm Phước Dinh, hên troăng prôk kŭn, hiăng tơ’nhê, tơdjâk troh tơdroăng rêh ối pêi cheăng ƀă mơnhông cheăng kâ. Jâ Nguyễn Thị Thanh, ối a thôn Vĩnh Trường tối drêng xĕn kuăn pơlê troh kơpong xĕn ối nếo, kuăn pơlê pói vâ ai hngêi trăng troăng klông tơdâng tơ’mô, tơ’lêi hlâu tâ:

“Kuăn pơlê Vĩnh Trường sap ing nah troh nôkố troăng kân tung kơtâu, cho kŭn ‘nâng pá puât hên, ôh tá tơ’lêi hlâu môi tiah mâu tíu ki ê. Á pói vâ to a tíu nếo thế tơ’lêi hlâu tâ, troăng kân thế châ po rơdâ kân’’.

Drêng ai tơdroăng ki mê, pơkâ thế pơhlêh troăng hơlâ ăm tơtro tơdroăng nôkố. Tơdroăng pơkâ kơxô̆ 189/2025 dêi Kuô̆k hô̆i ‘na mâu troăng pơkâ pêi, troăng hơlâ ki má môi mơ’no liăn cheăng mơjiâng Tơdroăng tơkêa bro trếo tik nik on tơhrik Ninh Thuận hiăng po hâng long luât ƀă mâu pơkâ ki phá tơ-ê. Laga, mâu troăng hơlâ kố xuân dế châ pơtối séa ngăn, pơhlêh tơtro, tơ’nôm vâ tơleăng mâu tơdroăng tơvâ tơvân inhên a pơlê, kơdroh tro lŭp ăm kuăn pơlê xua tơdroăng tơkêa bro ton xŏn.

Ôh tá tơkôm troăng pơkâ kêi đeăng lĕm, kong pơlê Khánh Hòa dế hnê mơhno 2 cheăm Vĩnh Hải, Phước Dinh hbrâ pêi pro tơdroăng chêl thiê̆m, tŏng gum, xĕn tíu ối. Troh nôkố tơdroăng chêl thiê̆n, xĕn tíu ối hiăng tơdjêp châ tơƀrê apoăng. Tơdroăng tơkêa bro Ninh Thuận 1 xo tơvêh dâng 450 ha, hiăng kĭ chêl thiê̆n tơnêi ăm  lối 150 ngế, kơxô̆ liăn lối 168 rơtal liăn. Kơpong xĕn ối lối 65 ha hiăng kêi đeăng troăng pêi cheăng. Tơdroăng tơkêa bro Ninh Thuận 2 xo tơvêh dâng 320 ha, hiăng riân lối 530 rơpŏng, lối 100 rơpŏng hiăng châ chêl liăn xo pơtân hdrối. Pôa Nguyễn Văn Nhựt, Kăn pơkuâ Khu pơkuâ Kơmăi kơmok Tê mơdró kong pơlê Khánh Hòa tối ăm ‘nâi:

“A 2 to cheăm, Vi ƀan kong pơlê hiăng hnê mơhno mơdêk tơdroăng tăng tơnêi, tiô hiâm mơno xúa yă dêi Tơdroăng pơkâ 189 nôkố, tơdrêng amê xúa troăng pêi pơhlêh. Drêng Kuô̆k hô̆i tơbleăng troăng pơhlêh, tơ’nôm Tơdroăng pơkâ, kong pơlê ai xiâm kối vâ pêi pro rĕng’’.

Ki nhên ăm hlo, péa tơdroăng tơkêa bro on tơhrik trếo tik nik ôh tá xê djâ ki kơnâ ‘na gâk kring on tơhrik lâp tơnêi têa, gum tơniăn on tơhrik, ton xŏn ăm mơnhông mơdêk tơnêi têa, mê ối po roh tơ’lêi hlâu mơjiâng chiâng tơdroăng ki tơtêk nếo a Nam Trung bộ. Ƀă ki phá tơ-ê cho on tơhrik ai ivá kân, mơ’no trếo lo pakong iâ, mâu hngêi kơmăi kô gum hên tíu mơjiâng on tơhrik, kơdroh kơnôm a on tơhrik ki pro ƀă hmốu, mơdêk ki chiâng pro xêh on tơhrik.

A víu kong pơlê, ƀă ki tơ’lêi hlâu kĭng têa kơxĭ, tơmeăm khoăng hiăng klêi tâi tâng, kơpong kố ai ivá mơjiâng tơdrêng amê cheăng kâ têa kơxĭ, ôm hyô, mơdró ƀă kơmăi kơmok on tơhrik. Pôa Nghiêm Xuân Thành, Kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng ủi kong pơlê Khánh Hòa tối ăm ‘nâi, vâ mâu roh tơ’lêi chiâng pêi pro, tơdroăng tah lôi teăm tơdrêng mâu tơdroăng pá puât ‘na troăng hơlâ, tơniăn hnoăng pơkuâ ki pơxúa dêi kuăn pơlê ƀă hbrâ tơdâng tơ’mô mâu tơdroăng pơkâ mơnhông mơdêk xuân pơkâ kal ki xiâm.

“Kong pơlê kal tơmâng, tŏng gum troh tơdroăng tăng cheăng pêi rêh ối pơlê pơla ton xŏn ăm kuăn pơlê tung kơpong ki xo tơvêh tơnêi; hbrâ hriăn plĕng, pêi pro tung rêm kơvâ cheăng ai tơdjâk troh ‘na mơdró ing tơdroăng tơkêa bro vâ mơnhên troăng prôk la ngiâ tăng cheăng pêi, tŏng gum hnê mơjiâng, pơtroh mơngế pêi cheăng. Mâu kơvâ môi tiah kơpong rêh ối, ôu kâ, xah hêi, rơtế thăm mơjiâng tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, ká xi xŏng… pơrá kal châ hbrâ tơdâng tơ’mô. Vâ mơhnhôk mơngế pêi cheăng, prôk tro troăng thế ai tơdroăng tơkêa bro’’.

Tơdroăng ki môi tuăn hiăng ai, tơnêi hiăng po, tơdroăng ki ê cho troăng pơkâ pêi thế tiô teăm tơdrêng tơdroăng nôkố. Drêng mâu ‘’tíu kreăng’’ châ tah lôi teăm tơdrêng, péa tơdroăng tơkêa bro on tơhrik trếo tik nik kô ôh tá xê to kêi đeăng tro tiô tơdroăng pơkâ, mê ối mơjiâng ivá mơnhông mơdêk ton xŏn ăm Khánh Hòa ƀă tá kơpong pa hdroh pêa Tơdế Tơnêi têa.