VOV4.Xơ Đăng - Kơpong Tây Nguyên, châ ngăn cho dế vâ trâm tơdroăng tơbleăng ki kal xiâm tung pêi pro hơ’lêh mâu tơdroăng ki ai hlâu dêi tơná, ƀă 4/5 to kong pơlê kô ai mâu troăng prôk kân tơdrăng tung la ngiâ, ƀă mâu tơdroăng tơkêa dế tơbleăng, nếo châ kĭ pơkâ troăng ‘no liăn cheăng lơ dế tung hneăng ki hriăn ngăn. Kuăn pơlê, khu mơdró kâ ƀă khu kăn pơkuâ mâu kong pơlê loi tơngah khât tung mâu troăng prôk nếo, la xuân ai hên tơdroăng ki tô tuăn.

Tung mê, ki tô tuăn kân má môi cho ôh tá ai tơdroăng ki tơdâng, xua tâng troăng kân tơdrăng châ pro hngêi mê tá hâi ai troăng prôk tơdjêp, ôh tá ai tơdroăng tơdâng ‘na ivá cheăng pro, tah lôi, logistis, mê ivá mơdêk ƀă cheăng kâ Tây Nguyên ôh ti xê hleăng nhên.

Dak Lak cho kong pơlê ối má môi kơpong Tây Nguyên ‘na pơ’leăng mâ mơngế ƀă ki kơnâ kơxô̆ liăn tê tơmeăm khoăng ngi kong têa ê, ƀă rơtuh tâ̆n tơmeăm khoăng tê ngi kong têa ê rêm hơnăm. Nôkố, ki hên kơxô̆ tơmeăm tê ngi kong têa ê a kong pơlê thế pêi pro ‘’troăng prôk tơrôu’’, troh a kơno tuk Cát Lái (Pơlê kong kân Hồ Chí Minh), hơngế lối 350 km, mê ôh tá prôk tơdrăng troh a kơno tuk têa kơxĭ a Khánh Hòa ƀă troăng prôk pá kơdâm 200km.

Tiah mê, troăng prôk rơxế troh kơno kố ƀă vêh, kô ton to lâi hâi, rêm khế bu prôk châ 5 roh. Laga drêng chôm drô troăng (môi tiah drêng ai pơreăng COVID-19 nah) khu tê mơdró a Dak Lak thế ton châ 1 măng tĭng, thăm nếo 10 hâi nếo châ 1 roh pơto tơmeăm chu a kơno tuk. Tơdroăng troăng hơngế, pơcháu tơmeăm hrá hiăng pro kơxô̆ liăn tâk, tơdroăng châ tơƀrê cheăng kâ ƀă ivá tơbriât cheăng tro tơdjâk hên ‘nâng.

Kơphế tê ngi kong têa ê dêi Simexco Dak Lak a hnôu pơto tung rơxế vâ tê ‘’troăng prôk tơrôu’’ troh a kơno tuk Cát Lái

Tiô pôa Phạm Đông Thanh, Kăn pơkuâ Kŏng ti pơto tơmeăm An Phước, kong pơlê Dak Lak, nôkố tâi tâng mâu kơxô̆ liăn mơ’no cheăng dêi tơdroăng tê mơdró pơto tơmeăm pơrá tâk hên tâng pơchông ƀă hơnăm nah, pro tơdroăng tê mơdró ôh tá châ liăn tơkâ. Pôa Thanh tối, tâng troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi chu a mâu kơno tuk têa kơxĭ mê tơdroăng tê mơdró kô phá tơ-ê. Cho yôh, tơdroăng ki phá tơ-ê dêi troăng kân ki ăm phêp rơxế kơtâu têi bu mơhno nhên drêng mâu kơvâ prôk tiô châ mơ’no liăn pro tơdâng tơ’mô:

‘’Pakĭng po troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi mê tơmeăm ki pro tiô thế châ mơ’no liăn pro tơdâng. Pơtih tơdroăng ki xui tông tơmeăm. Pơtih pin kơtâu tâi 2 chôu, xui tông tơmeăm tâi 2 chôu mê tâi 4 chôu, vêh tâi 2 chôu nếo mê chiâng tung 1 hâi pơto châ 2 roh. Châ tiah mê, mê kô kơdroh mâu rơxế pơto, mê cho kơdroh kơxô̆ liăn, kơdroh kơxô̆ liăn pêi cheăng, tá rak ngăn rơxế, rơnêu, liăn khế.

Mê nôkố, xui tông ƀă kŏng mê tơdroăng prôk 2 chôu, prôk troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi 4 chôu mê prôk troăng ki ê, xuân môi tiah dêi pó’’.

Troăng kân kong pơlê 9, kơpong troăng a troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi Khánh Hòa – Ƀuôn Ma Thuột nếo châ Kuô̆k hô̆i kĭ ăm pêi pro

Ƀă tơring Krông Bông, kong pơlê Dak Lak, troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi ôh tá tơdâng tơ’mô xuân cho môi tơdroăng ki tô tuăn. Pôa Lê Văn Long, Kăn hnê ngăn Vi ƀan tơring tối ăm ‘nâi, Krông Bông kô cho tơring châ pơxúa hlo nhên khât tâng troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi Khánh Hòa – Ƀuôn Ma Thuột (kơxô̆ liăn mơ’no vâ chê 22 rơpâu rơtal liăn) châ mơjiâng. Xua tiô pơkâ, troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi kơtâu tiô ki xŏn dêi tơring, ai cheăm chiâng ‘nâng ‘nâi kơtăn chu a têa kơxĭ sap ing 200 km chu ối dâng 70 km; kơtăn vêh Ƀuôn Ma Thuột 100 km, pro kơdroh u ối dâng 50 km ƀă hía hé.

Ki rơhêng vâ tối, kơnôm troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi achê môi tiah kơtâu tiô troăng ngo Čư Yang Sin ƀă hên tíu chôu ‘măn tơmeăm khoăng ton nah, Krông Bông kô chiâng pêi pro tơmeăm mơnhông ôm hyô kân dêi tơná.

Laga, tiô pôa Lê Văn Long, tâi tâng troăng kân a tơring pơrá hiăng tơ’nhê. Ki hên troăng kân kong pơlê 12, bu chiâng rơxế vâ kơtâu pá kơdâm 30km/1chôu. Troăng kân kong pơlê 9 ‘mêi tâ, rơxế pơto tơmeăm mê bu kơtâu pá kơdâm 20km/1 chôu. Troăng kân vêh peăng Kơnhŏng (ai troăng kân kơtâu têi) ki hên cho ối pá xua ai têa kroăng, mê thế prôk ƀă plong. Pôa Long tối, ki kơnâ dêi troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi Khánh Hòa – Ƀuôn Ma Thuột, bu chiâng mơnhông drêng mâu troăng tơdjêp ƀă troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi châ mơ’no liăn tơxâng ‘nâng.

‘’Péa troăng kân kong pơlê 9 ƀă 12 nôkố hiăng tơ’nhê ó ‘nâng. Xua mê, vâ kuăn pơlê prôk lăm tơ’lêi hlâu ƀă drêng troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi hiăng mơjiâng pro kêi đeăng mê kô tơdjêp lĕm, á pơkâ thế Hô̆i đong kuăn pơlê ƀă Vi ƀan kuăn pơlê séa ngăn mơ’no kơxô̆ liăn pro. Krê ‘na tíu tơkoh troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi, mê tíu tơkoh má péa, châ ‘nâi cho tơring Krông Pač hiăng ai pơkâ pêi mơ’no liăn. Laga, kông tơkâ hluâ têa kroăng Krông Bông mê xuân tá hâi ai pơkâ mơ’no, vâ kô chiâng tơdjêp drêng troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi hiăng mơjiâng, mê kong pơlê xuân thế séa ngăn pro vâ tơdroăng ‘na troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi châ tơ’lêi hlâu’’.

Gia Lai, kong pơlê ai ƀăng tơnêi kân má môi Tây Nguyên xuân dế tung tơdroăng hriăn plĕng, mơjiâng troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi chu a kơno tuk Quy Nhơn, kơxô̆ liăn mơ’no pro troăng kân tiô tối hdrối 56 rơpâu rơtal liăn. Nôkố, tơmeăm ki ai hlâu mơnhông mơdêk dêi Gia Lai tro kơdroh hên xua tâi tâng tơmeăm khoăng tê ngi kong têa ê thế prôk tơrôu troh a kơno tuk Cát Lái hơngế lối 550km, mê ôh tá chu kơno tuk Quy Nhơn, ƀă troăng prôk bi ƀă 40%.

Tiô pôa Nguyễn Hữu Quế, Kăn pơkuâ Khu pơkâ túa cheăng ƀă mơ’no liăn cheăng Gia Lai, tơmeăm a kong pơlê thế prôk tơrôu troăng hơngế, môi iâ xua troăng kân tơnêi têa 19 lăm Quy Nhơn kơ’věng kơ’vŏng kŭn, ki ê nếo cho xua kơno tuk têa kơxĭ Quy Nhơn xuân dế rơnêu mơjiâng pro, hâi khế rơxế prôk lăm tá hâi tơxâng mâu tơmeăm vâ tê ngi kong têa ê dêi Gia Lai.

Tiô pôa Quế, môi troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi 56 rơpâu tơtal liăn tơdjêp Gia Lai ƀă têa kơxĭ, ôh tá xê pơkâ pơloăng mơnúa kân ‘na mơhnhôk kơxô̆ liăn, mê tá tơdroăng mơ’no liăn mơjiâng tíu ki mơhno hnê prôk troăng, kơpong hngêi kơmăi kơmok ƀă tơdroăng tê mơdró tiô mê. Xua mê, rơtế ƀă tơdroăng mơ-eăm krếo thế mơ’no liăn mơjiâng pro troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu, Gia Lai xuân dế hriăn plĕng, tơ’nôm tơtro tung pơkâ mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla dêi tơná:

’Mơjiâng pơkâ mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla troh hơnăm 2030, mơnhên troăng prôk pêi cheăng troh hơnăm 2050 mê ngin tơ’nôm 3 kơpong, kơpong kơmăi kơmok drô troăng kân tơnêi têa 19 chu a kơno tuk Qui Nhơn. Ƀă mâu khu mơ’no liăn cheăng xuân tơdah tơdroăng mơjiâng pro troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi kô prôk tơkâ hluâ.

Xua mê vâi pro tơdroăng tơkêa bro a Đăk Đoa xuân ai, ‘Mang Yang xuân ai ƀă tá Đăk Pơ nếo. Drô troăng kân tơnêi têa mê, hên kơpong hngêi kơmăi kơmok hiăng châ khu mơ’no liăn tơmâng mơjiâng pro. Ƀă ki má pái nếo mê ngin kô pơtối kêi đeăng hngêi trăng troăng klông, vâ tơdjêp troh mâu kơpong vâ tê tơmeăm khoăng’’.

Tíu tê mơdró ngi kong têa ê Lệ Thanh – tíu má mơ’nui dêi Troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi Gia Lai – Bình Định kơxô̆ liăn mơ’no pro tiô tối hdrối 56 rơpâu rơtal liăn

Pakĭng troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi Khánh Hòa – Ƀuôn Ma Thuột, kơxô̆ liăn mơ’no vâ chê 22 rơpâu rơtal liăn hiăng châ Kuô̆k hô̆i kĭ ăm pêi pro, tơdroăng 3 kong pơlê ki ê a Tây Nguyên cho Gia Lai, Dak Nông, Lâm Đồng, xuân mơ-eăm mơjiâng pro troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi, mơjiâng tơdroăng tơngah kân ăm cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla dêi kơpong. Laga, ƀă ki phá tơ-ê ‘na troăng klông, kơmăi kơmok – tê mơdró ƀă túa ki rơkê mơ’no liăn mâu tơdroăng tơkêa bro kân, mê tơdâng ƀă mâu troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi, mâu kong pơlê Tây Nguyên ai hên tơdroăng thế pêi.

Ki rơhêng vâ tối, tung tơdế apoăng hơnăm 2022, mâu kong pơlê tung kơpong hiăng ăm hlo tơdroăng ki ton tơrôu tối ăm ‘nâi tơdroăng ki mơhnhôk mơ’no liăn cheăng ƀă mơ’no liăn pro tơmeăm khoăng tơnêi têa. Tơdroăng ki kố ăm hlo, mâu kong pơlê thế mơ-eăm tơkâ hluâ dêi tơná, tơ’rôu ivá pơkuâ, nếo chiâng pêi pro châ tơƀrê mâu tơdroăng tơkêa bro troăng kân ăm phêp rơxế kơtâu têi ki kân.

Dương Đình Tuấn chêh

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng