VOV.Xơ Đăng - Lâm Đồng cho kong pơlê ki vâi ô eăng ‘na kơvâ cheăng xúa kơmăi kơmok chal nếo tung pêt mơjiâng kế tơmeăm pêi chiâk deăng. Tung pơla hdrối kố nah, vâi krâ nhŏng o hdroâng kuăn ngo xuân hiăng khên tơnôu ‘no liăn roê mâu kơmăi kơmok ki dâi lĕm vâ pêt kơchâi, prá alâi pro pơxúa ‘na cheăng kâ.

A cheăm Phi Tô, tơring Lâm Hà, hdrối nah vâi krâ nhŏng o bú pêt to kơphế, plâ hơnăm nếo pêi lo liăn môi xôh, la nôkố hiăng hlo ai hên túa pơkâ pêt kơchâi drêh pêi lo liăn plâ hơnăm. Tung mê, rơpŏng nâ Ka Lương (hdroâng kuăn ngo K’ho) a thôn Phi Suor, cheăm Phi Tô cho cho rơpŏng ki djâ troăng ahdrối.

Um méa ki hlo apoăng drêng troh a thôn Phi Sour, cheăm Phi Tô, tơring Lâm Hà, kong pơlê Lâm Đồng cho hên hngêi kân lĕm rơdâ, kuâ hngêi kong têa Siam ƀă kơdrum kơphế ƀă mâu kơpong hngêi ‘nhĕng. Rơpŏng nâ Ka Lương (hdroâng kuăn ngo K’ho Sre) ối achê troăng kân tôh chá kơxu. Peăng rŏng hngêi kân lĕm rơdâ cho môi kơpong hngêi ‘nhĕng kân rơdâ 700 met karê, ai pro troăng klŏng têa, rơvât phon ki chiâng pêi xêh.

Kố cho troăng pêi pêt lagim (mâu kơchâi drêh – plâi – pôm) tung hngêi ‘nhĕng apoăng a thôn Phi Sour, cheăm Phi Tô. Nâ Ka Lương tối ăm ‘nâi, klêi kơ’nâi tê kơphế, rơpŏng mơ’no liăn tơdế rơtal vâ pro hngêi ‘nhĕng. Ƀă kơxô̆ liăn pêt mơjiâng apoăng cho kơxô̆ liăn mung 30 rơtuh liăn, ƀă liăn rơkâ kơjo ing Hngêi arak liăn kum pơlê pơla tơring Lâm Hà.

Nâ Ka Lương rak ngăn lagim tung hngêi ‘nhĕng

Klêi kơ’nâi roh lagim apoăng, hlo châ tơƀrê, rơpŏng nâ pơtối mung 20 rơtuh liăn vâ pêt 4 sao loăng plâi su su ƀă mâu pôm, plâi ki ê.  Nâ Ka Lương tối, kuăn pơlê a kố hmâ ƀă loăng kơphế, drêng pêt lagim cho troăng pêi nếo, kal thế hlê plĕng ‘na khoa hok kih thuât.

‘’ ‘Na kih thuât rak ngăn mê á ti tăng plĕng xêh, xua a cheăm Khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm tâ hâi pêi pro troăng pêi kố xua mê á thế lăm a Đơn Dương vâ hriâm ki rơkê pêt mơjiâng, tiô mâu nâ o mơngế Xuăn vâ ngăn peăng mê vâi rak ngăn môi tiah lâi, vâi xúa hdrê ki lâi vâ á hlê plĕng vêh a hngêi pêi’’.

Pêt lagim tung hngêi ‘nhĕng cho môi kih thuât nếo, phá tâng pơchông ƀă pêt kơphế. Nâ Ka Lương tối ăm ‘nâi, thế hbrâ a kơxo má, lơ a kơhâi dế, kơmăng vâ rak ngăn. Pêt lagim cho pá, pêi inhên; ki rơhêng vâ tối kih thuât hbrâ mơdât pơreăng kâ ‘nhê. Tơmeăm rơpŏng nâ pêi pơrá châ ngế tê mơdró troh rôe a kơdrum, ƀă yă tơniăn ƀă kơnâ tâ kơchơ tê mơdró pa kong.

Bu riân kơxô̆ liăn châ xo sap ing 700 met karê hngêi ‘nhĕng ƀă mâu kơchâi drêh – pôm – plâi, rêm khế nâ Ka Lương châ xo lối 10 rơtuh liăn. Kố cho kơxô̆  liăn pêi lo ki kal, tơniăn kơxô̆ liăn rôe tơmeăm kâ ăm tơdroăng rêh ối tung rơpŏng. Pakĭng mê, rơpŏng nâ ối ai 5 sao kơphế, păn kơpôu ro chu, í peâp ƀă  hbrâ tơmeăm kâ ing pêt báu klâng. Tiô nâ Ka Lương, tơdroăng pơ’lêh pêt lagim tung hngêi nhĕng  cho troăng prôk nếo djâ tơdroăng ki mơnhông mơdêk tung pêt mơjiâng tơmeăm dêi rơpŏng.

“Hdrối nah, mơngế hdroâng kuăn ngo pin hmâ ƀă tơdroăng pêt mơjiâng tơmeăm pêi chiâk deăng tiô troăng ton. Ƀă mơngế K’ho xuân môi tiah mê, hmâ kơmôm to kơphế, plâ hơnăm nếo châ krí xo môi xôh, mê rêm kơxô̆ liăn rôe tơmeăm tung rơpŏng, rak ngăn ăm kuăn ‘nĕng lăm hriâm thế lăm mung pa kong tâi tâng.

Mơ’nui hơnăm krí kơphế ôh tá bê vâ chêl chĕn liăn ki mung vâi, mơhé kơphế pêi châ hectar. Kơ’nâi mê, á lăm pêi cheăng nhŏng o mơngế Xuăn, tâng vâ tối, pôi tá kơnôm to kơphế tê, mê thế pơ’lêh, thế pêt lagim, xua lagim kô pêi lo hên tâ kơphế.  Mơhé lagim pêi lo rêm roh môi iâ, laga tung khế châ xo liăn hên xôh’’.

Nâ Ka Soanh, Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm Phi Tô tối ‘na tơdroăng mơ-eăm dêi vâi kơdrâi hdroâng kuăn ngo a cheăm

Mâu hơnăm hiăng hluâ, mâu râ Khu pơkuâ vâi kơdrâi a Lâm Hà hiăng mơhnhôk nâ o khu tơrŭm cheăng khên tơnôu xúa khoa hok kih thuât, kŏng ngê̆ ki rơkê tung pêt mơjiâng tơmeăm; mơ’no liăn pêt hên hdrê loăng plâi, mơnăn păn châ tơƀrê. Khu pơkuâ vâi kơdrâi mâu râ a Lâm Hà hiăng thăm châ mung liăn tŏng kum vâi kơdrâi mơnhông mơdêk cheăng kâ; tŏng kum khu tơrŭm cheăng mung liăn mơnhông mơdêk cheăng kâ rơpŏng, chôa ‘lâng kơdroh kơtiê a tơring.

Troh nôkố, Khu pơkuâ vâi kơdrâi tơring Lâm Hà hiăng tơrŭm ƀă Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla, Hngêi arak liăn kum tung pêi chiâk deăng ƀă  mơnhông mơdêk thôn pơlê tŏng kum vâi kơdrâi châ mung, xúa kơxô̆ liăn châ tơƀrê mâu kơxô̆ liăn. Ing mê, hiăng ai lối 5.000 roh ngế châ mung liăn ƀă tâi tâng kơxô̆ liăn chĕn lối 140 rơtal liăn.

Nâ Ka Soanh, Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm Phi Tô, tơring Lâm Hà tối ăm ‘nâi, mâu hơnăm hiăng hluâ a cheăm hiăng ai hên pơ’lêh tung pêi cheăng pêt mơjiâng tơmeăm, ki má lối cho ƀă vâi kơdrâi hdroâng kuăn ngo, pơtih môi tiah rơpŏng nâ Ka Lương:

“Ka Lương cho khu tơrŭm mơngế hdroâng kuăn ngo K’ho tung Khu vâi kơdrâi cho môi ngế ki mơ-eăm tung tơdroăng rêh ối, khên tơmiât khên pêi, mơ-eăm chiu pá ti tăng hriâm tâp vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ rơpŏng. Nâ cho môi ngế ki kơhnâ rơkê. Á pói vâ tâi tâng nâ o pin, ki rơhêng vâ tối cho khu tơrŭm cho mơngế kơdrâi mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla dêi cheăm’’.

Tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo a tơring Lâm Hà a tơring Lâm Hà, kong pơlê Lâm Đồng tối tơdjuôm hiăng ai pơ’lêh hên. Pakĭng tơdroăng mơ-eăm dêi rêm rơpŏng, ối ai tơdroăng ki tŏng kum dêi khu râ kăn pơkuâ ƀă kơvâ cheăng, ki má lối cho kơxô̆ liăn vâ mơ’no pêt mơjiâng tơmeăm. Nếo achê kố, tung khế 8 pơla kố nah, Viƀan tơring Lâm Hà hiăng pơkâ kĭ inâi lối 800 rơpŏng vâi krâ kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo châ mung liăn ki kơjo ing hngêi arak liăn vâ pơ’lêh tung tơdroăng pêi cheăng.

Krê cheăm Phi Tô ai vâ chê 100 rơpŏng, rêm rơpŏng châ mung 100 rơtuh liăn. Kố cho kơxô̆ liăn ki kal, kum vâi krâ hdroâng kuăn ngo mơ’no liăn tung pêt mơjiâng tơmeăm châ tơƀrê tâ tung la ngiâ.

VOV Tây Nguyên/Lơ Mu K’Yến - Quốc Học/Tơplôu: A Sa Ly