Hơnăm 2018, cử nhân K’Chăm dế cho cô hnê nâl Ănglê a Hngêi trung râ má môi Dà Sar, tơring Lạc Dương hiăng pơkâ pơtê cheăng, vêh a hngêi pơxiâm vâ pêi cheăng ƀă inâi kơphế “Yŭ M’nang”. Nâ K’Chăm tối, kơphế hiăng tơrŭm hên chal ƀă rơpŏng hngêi ƀă vâi krâ nhŏng o a tíu kố. Laga, xua tê to tá kloăng, mê yă rơpâ. Nâ K’Chăm hiăng tí tăng ‘nâi, mơjiâng bro inâi kơphế “Yŭ M’nang”, ăm kơphế krúa, ôh tá hơ’lâk ƀă ki klâi kố troh ƀă mâu ngế ki roê ôu.

Ƀă tơdroăng ki ƀĕng ƀeăn, nâ K’Chăm hiăng po tíu ki tê kơphế, mung vâ chê 200 rơtuh liăn roê mâu kơmăi kơmok ki kơ-óu, uâ tâ kơphế tung tơdrong. Klêi kơ’nâi 2 hơnăm bro, kơphế Yŭ M’nang hiăng châ hbru ăm hlá mơ-éa mơnhên kế tơmeăm OCOP kong pơlê Lâm Đồng ƀă châ hên tơmối hâk vâ roê ôu.

“Vâi krâ nhŏng o hmâ krí uâ mê yă kơphế gá rơpâ, drêng á mơjiâng kơphế Yŭ M’nang á rơhêng vâ cho ngế ki djâ troăng ahdrối pêi kơphế dâi lĕm ƀă kum vâi krâ nhŏng o châ hlo vâ pêi tiô ƀối ing mê mơdêk ki kơnía dêi kơphế. Xua kơphế Arabica a Dă Sar kố ai yă kơnâ ‘na cheăng kâ gá hên xuân môi tiah mâu kơphế a mâu kơpong ki ê há”.

Nâ K’Chăm ƀă inâi kơphế “Yũ M’nang”

Rơpŏng nâ K’Bông a thôn Phú Bình, cheăm Phú Hội, tơring Đức Trọng cho môi tíu ki xiâm ‘na mơdêk kơhnâ rơkê tung pêi cheăng. Toăng hngêi ki lĕm a chê troăng kân kơxô̆ 20, ai rơxế ki roê kơnâ lối rơtal, hên mâu rơxế, kơmăi kơmok ki dâi lĕm nôkố kum tung cheăng kâ, tung mê ai tá kơmăi ki bro pơliê kơphế, ƀă lối chât ngế pêi cheăng đi đo mơhno ăm tơdroăng ki chía niân dêi rơpŏng. Ƀă 8 sào tơnêi a chê hngêi, rơpŏng nâ pêt trŏng chôu, hăng ngeăm ƀă mâu kơchâi, 3 khế châ tê môi hdroh ƀă kơxô̆ liăn châ 800 rơtuh. Ƀă 2 ha kơphế, rêm hơnăm rơpŏng nâ krí xo châ tâ̆n kơphế kloăng.

Pakĭng mê, rơpŏng nâ ối mung 4 ha klâng báu vâ pêt alâi bông, rêm hơnăm đôu châ 20 tâ̆n. Nâ K’Bông ăm ‘nâi, pêt kế tơmeăm a tơnêi pêi chiâk deăng nôkố cho pêt mâu kế tơmeăm, athế ‘no liăn roê kơmăi kơmok chal nếo nôkố, xúa khoa hok kih thuât ki rơkê nếo kâi kro mơdrŏng.

“Á rơhêng vâ tối ăm ‘nâi mâu tơdroăng ki rơkê plĕng ăm kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng môi tiah á kố, mê cho tung pơla pin pêi mê pêi iâ mê châ xo liăn ôh tá bê vâ hrê, mê ôh tá châ liăn tơkâ. Tâng pêi hên bu xúa to ivá mơngế mê ôh tá kâi pêi ôh. Xua mê, pơklât thế xúa kơmăi kơmok ki rơkê plĕng, xúa tung pêi chiâk deăng.

La klâng dêi rơpŏng bu iâ, mê athế mung klâng vâi vâ xúa tâi ivá dêi mâu kơmăi kơmok, mê á mung vâi pêi. La tâng klâng iâ la mung vâi pêi, mê kơxô̆ liăn ‘no ôh tá châ xo liăn tơkâ. Xua mê, rơpŏng athế mung tơ’nôm klâng vâi vâ pêi châ tơƀrê má môi, ing mê nếo ai tơdroăng rêh ối chía niân”.

Nâ K’Bông tối ‘na ki rơkê tơkâ luâ xơpá pro kro mơdrŏng

Ƀă nâ  Ka Lương (hdroâng K’ho Sre) a thôn Phi Sour, cheăm Phi Tô, tơring Lâm Hà mê troăng tơmiât pêi sap ing pêt kơphế chiâng pêt lagim vâ ai liăn pêi lo đi đo vâ xúa ăm tơdroăng rêh ối rơpŏng hngêi. Peăng ‘na rŏng toăng hngêi ki lĕm cho môi kơpong hngêi nhĕng rơdâ 700 met karê ai klŏng têa ki chiâng tôh xêh, rơvât phon. Nâ Ka Lương ăm ‘nâi, klêi kơ’nâi tê kơphế, rơpŏng ‘no vâ chê 500 rơtuh liăn vâ pro hngêi nhĕng.

Klêi rơnó lagim ki apoăng hlo tơƀrê, rơpŏng nâ pêt tơ’nôm 4 sào kơxu ƀă mâu kơchâi, plâi ki ê nếo. Bu riân krê to liăn châ xo ing 700 met karê hngêi nhĕng ƀă mâu kơchâi, plâi, rêm khế nâ Ka Lương châ xo 10 rơtuh. Pakĭng mê, rơpŏng nâ ối ai 5 sào kơphế, păn tơ’nôm í peâp, ƀă hbrâ rơnáu kế kâ sap ing pêt báu klâng.

“Hdroâng kuăn ngin hmâ ƀă túa pêi pêi chiâk deăng ki ton nah mê hmâ bu tơkôm to a kơphế, plâ hơnăm nếo châ krí xo môi hdroh tung pơla mâu kơxô̆ liăn hrê rêm hâi tung rơpŏng, păn roăng kuăn hriâm tâp athế lăm mung liăn vâi tâi. Klêi kơ’nâi lăm pêi cheăng vâi mâu ngế xuăn, hmâng vâi hnê mê pêi lagim kô ai liăn hên tâ kơphế ƀă ai liăn pêi lo rêm khế”.

Ƀă tơdroăng ki kơhnâ, rơkê tung pêi cheăng, hên vâi kơdrâi K’ho a Lâm Đồng hiăng tơkâ luâ xơpá, mơ-eăm pro kro mơdrŏng. Nâ K’Chăm a Dă Sar, tơring Lạc Dương, nâ K’Bông a cheăm Phú Hội, tơring Đức Trọng, lơ nâ Ka Lương a thôn Phi Suor, cheăm Phi Tô, tơring Lâm Hà cho mâu ngế ki djâ troăng ahdrối, mơhno ăm tơdroăng ki mơ-eăm tơkâ luâ xơpá pro kro mơdrŏng dêi vâi kơdrâi K’ho a Lâm Đồng, cho tơdroăng ki hâk mơnâ khât.